Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã tham quan gian trưng bày tại Hội Báo toàn quốc năm 2025, thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với sự phát triển của ngành truyền thông nước nhà. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh công tác báo chí, xuất bản đang đứng trước những yêu cầu mới từ Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.
Quan điểm xuyên suốt và thành tựu 40 năm Đổi mới
Theo đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, báo chí và xuất bản có nhiệm vụ truyền bá đường lối, chính sách của Đảng, phản ánh thực tiễn, đấu tranh chống tiêu cực và định hướng dư luận xã hội. Trong 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, lĩnh vực này đã đạt được những bước phát triển vượt bậc.
Chuyển mình mạnh mẽ của hệ thống truyền thông
Từ một nền báo chí với số lượng ấn phẩm hạn chế năm 1986, đến nay Việt Nam đã xây dựng được hệ thống đa phương tiện hiện đại:
- Báo in và tạp chí phát triển đa dạng về chuyên đề
- Phát thanh - Truyền hình phủ sóng 100% lãnh thổ và xuyên biên giới
- Báo điện tử trở thành dòng chảy thông tin liên tục 24/7
- Các đài quốc gia và địa phương chuyển mạnh sang công nghệ số
Ngành xuất bản cũng chuyển mình từ cơ chế bao cấp sang kinh doanh hàng hóa văn hóa đặc biệt, với hàng chục nghìn đầu sách được xuất bản mỗi năm. Các loại hình mới như sách điện tử, sách nói phát triển mạnh mẽ, mở rộng phương thức tiếp cận tri thức.
Hành trình phát triển qua các kỳ Đại hội
Quan điểm của Đảng về báo chí, xuất bản đã được hình thành và phát triển qua nhiều kỳ Đại hội:
Nền tảng từ Đại hội VI đến X
Đại hội VI khẳng định: "Báo chí là tiếng nói của Đảng, đồng thời cũng phản ánh tiếng nói của quần chúng". Các kỳ Đại hội tiếp theo đã xác lập nền tảng pháp lý và định hướng chính trị cho báo chí trong bối cảnh chuyển đổi sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
Đại hội VII đề ra yêu cầu phát triển sự nghiệp thông tin, báo chí, xuất bản theo hướng nâng cao chất lượng. Đại hội VIII chủ trương sớm hoạch định chiến lược quốc gia về thông tin và hiện đại hóa các ngành truyền thông.
Thích ứng với toàn cầu hóa và công nghệ số
Đại hội IX nhấn mạnh việc sử dụng Internet để đẩy mạnh thông tin đối ngoại, đồng thời hạn chế các hoạt động tiêu cực qua mạng. Đại hội X yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong các cơ quan báo chí và khắc phục các biểu hiện lệch lạc.
Đại hội XI tập trung vào đào tạo đội ngũ báo chí vững vàng về chính trị, tư tưởng và nghiệp vụ. Đại hội XII nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với báo chí, vừa bảo đảm định hướng chính trị, vừa bảo đảm quyền tự do, dân chủ trong sáng tạo.
Bước phát triển quan trọng tại Đại hội XIII và XIV
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự bùng nổ của mạng xã hội, Đại hội XIII định hình tầm nhìn chiến lược: "Xây dựng nền báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại".
Đại hội XIV đề ra yêu cầu báo chí, xuất bản, truyền thông cần nỗ lực để đạt tới vai trò là người tiên phong trong định hướng, công cụ giám sát hữu hiệu, góp phần xây dựng và thực hiện đường lối của Đảng.
Ba trụ cột phát triển: Chuyên nghiệp - Nhân văn - Hiện đại
Yêu cầu chuyên nghiệp
Tính chuyên nghiệp đòi hỏi báo chí, xuất bản, truyền thông phải quán triệt quan điểm phát huy tự chủ chiến lược, xác lập mô hình phát triển mới. Các sản phẩm truyền thông phải đóng góp tích cực vào việc hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông sức sản xuất.
Điều này đề cao sự kiên định với tôn chỉ của báo chí cách mạng, tính chiến đấu trong định hướng dư luận trước những vấn đề phức tạp, nhạy cảm. Báo chí cần có bản lĩnh chính trị vững vàng và năng lực dẫn dắt thông tin trong môi trường số đầy biến động.
Giá trị nhân văn cốt lõi
Yêu cầu nhân văn đòi hỏi báo chí, xuất bản, truyền thông phải lấy con người làm trung tâm. Các sản phẩm không chỉ cung cấp thông tin mà còn phải góp phần bồi đắp giá trị, nâng cao nhận thức và định hướng hành vi xã hội theo chuẩn mực tích cực.
Cần chấm dứt tình trạng sử dụng thủ thuật giật tít câu khách, đưa tin thiếu trung thực làm suy giảm niềm tin của công chúng. Các cơ quan truyền thông phải nghiêm khắc chấn chỉnh tình trạng yếu kém về chuyên môn, thiếu trách nhiệm xã hội và vi phạm đạo đức nghề nghiệp.
Hiện đại hóa trong kỷ nguyên số
Tính hiện đại không đơn thuần là ứng dụng công nghệ mới mà là quá trình chuyển đổi toàn diện về tư duy, phương thức vận hành và mô hình phát triển. Báo chí cần thích ứng nhanh với sự thay đổi của môi trường truyền thông, chuyển từ phân phối một nội dung cho muôn người sang sản xuất nội dung phù hợp từng đối tượng.
Việc làm chủ công nghệ trở thành yếu tố then chốt, bao gồm các nền tảng số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công cụ phân tích hành vi người dùng. Tuy nhiên, trong quá trình hiện đại hóa, báo chí vẫn phải giữ vững bản sắc, tôn chỉ, mục đích và trách nhiệm xã hội.
Vai trò then chốt của đội ngũ làm báo
Trong toàn bộ tiến trình xây dựng nền báo chí, xuất bản, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Đảng ta luôn nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ những người làm báo "vừa hồng, vừa chuyên" - vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, vừa có trình độ chuyên môn cao và năng lực nghề nghiệp hiện đại.
Môi trường thông tin ngày càng phức tạp đòi hỏi mỗi nhà báo phải không ngừng rèn luyện bản lĩnh, giữ vững đạo đức, liên tục học tập và trau dồi kỹ năng. Chỉ khi hội tụ đầy đủ các yếu tố này, người làm báo mới có thể tạo ra những tác phẩm có giá trị, có sức thuyết phục và lan tỏa, khẳng định vai trò dẫn dắt dư luận.
Triển vọng và thách thức phía trước
Công tác báo chí, xuất bản Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt quan trọng. Việc quán triệt và triển khai hiệu quả các quan điểm của Đại hội XIV về báo chí, xuất bản là yêu cầu sống còn đối với mỗi cơ quan truyền thông. Với sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và sự nỗ lực của đội ngũ những người làm báo, báo chí Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển vững mạnh, xứng đáng là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng-văn hóa, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.
