Nhà giáo ưu tú Đỗ Ca Sơn, chiến sĩ từng tham gia trận đánh kéo dài 38 ngày đêm tại đồi A1 trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đã từ trần ngày 13/7/2026, hưởng thọ 95 tuổi. Ông sinh năm 1932 tại Hà Nội, năm 17 tuổi tình nguyện nhập ngũ, trở thành chiến sĩ Trung đoàn 174, Đại đoàn 316 và tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954.
Cuộc đời và sự nghiệp của nhà giáo ưu tú Đỗ Ca Sơn
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông trở về học tập rồi trở thành giảng viên Đại học Sư phạm Ngoại ngữ (nay thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội). Trong nhiều năm đứng trên bục giảng, ông được phong tặng danh hiệu Nhà giáo ưu tú. Ông còn là nhà nghiên cứu ngôn ngữ và dịch giả, tham gia biên soạn giáo trình tiếng Nga và dịch nhiều tác phẩm văn học, nổi bật là bản dịch Hai vạn dặm dưới đáy biển của Jules Verne.
Những ký ức về chiến trường và đồng đội
Những ký ức về chiến trường, đồng đội và cuộc sống của người lính được ghi lại trong cuốn Người lính Điện Biên kể chuyện, do nhà báo Kiều Mai Sơn thể hiện, NXB Kim Đồng phát hành. Cuốn sách kể lại những câu chuyện đời thường trong chiến hào, từ nắm cơm, giấc ngủ chập chờn đến nỗi nhớ gia đình của những người lính trẻ. Mỗi lần nhắc về Điện Biên Phủ, ông Sơn thường dành phần lớn câu chuyện cho những đồng đội đã hy sinh. Ông từng nói: "Họ xứng đáng được kể chuyện hơn mình nhưng không còn cơ hội làm điều đó."
Trận đánh đồi A1 và cuộc sống dưới chiến hào
Chia sẻ với Tri Thức - Znews về trận đánh cứ điểm đồi A1, ông kể về thời gian cùng đồng đội sống và chiến đấu dưới hệ thống hầm hào nằm sát vị trí quân Pháp. Suốt 38 ngày đêm, những người lính giành giật từng tấc đất, ăn cơm nắm với cá khô, thiếu nước sinh hoạt và gần như không có thời gian nghỉ ngơi. Ông nhớ những vắt cơm thấm mồ hôi đồng đội, những bàn tay còn vương mùi máu và cả những lần người lính phải đi qua thi thể đồng đội để tiếp tục chiến đấu.
Di sản văn hóa và giáo dục
Nhà giáo ưu tú Đỗ Ca Sơn còn là dịch giả nổi tiếng với bản dịch Hai vạn dặm dưới đáy biển được nhiều thế hệ độc giả trẻ yêu thích. Ông đã cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp giáo dục và văn hóa, để lại nhiều tác phẩm có giá trị.
