Dự án StormWall, với 6 vệ tinh khổng lồ ở quỹ đạo địa tĩnh, hứa hẹn tạo ra lá chắn plasma bảo vệ Trái đất khỏi siêu bão Mặt trời dự kiến xảy ra vào năm 2040, có thể gây thiệt hại hàng nghìn tỷ USD cho hệ thống điện và điện tử toàn cầu.
Bão Mặt trời 'The Big One' đe dọa Trái đất
Theo Wall Street Journal, nhóm nghiên cứu đã sử dụng kịch bản năm 2040, 'The Big One' - trận bão Mặt trời siêu khủng với sức tàn phá chưa từng thấy kể từ thế kỷ XIX - lao trực diện vào Trái đất. Xa ngoài không gian, 6 vệ tinh có kích thước bằng xe buýt trường học bất ngờ mở toang và xả ra bari, liti hoặc natri. Trong vài phút, ánh sáng Mặt trời biến số vật chất này thành lớp màng khí ion hóa, đóng vai trò như lá chắn làm giảm tốc khối plasma khổng lồ đang lao tới.
Cơ chế hoạt động của 'túi khí' không gian
Thông thường, Trái đất được bảo vệ nhờ từ quyển. Khi bão Mặt trời xảy ra, các hạt năng lượng có thể đâm xuyên qua và gây gián đoạn. StormWall sử dụng 6 vệ tinh ở quỹ đạo địa tĩnh, đồng loạt giải phóng hàng trăm nghìn kg vật chất như bari, liti hoặc natri. Ánh sáng Mặt trời ion hóa vật chất, tạo ra rào cản plasma phía trước vùng ban ngày của từ quyển, làm chậm quá trình truyền năng lượng, khiến các hạt chảy tràn sang hai bên. Trong khoảng 6 giờ, sức mạnh của cơn bão sẽ giảm xuống.
Những sự cố bão Mặt trời trong quá khứ
Sự cố nghiêm trọng gần nhất xảy ra vào tháng 3/1989, đánh sập lưới điện của bang Quebec (Canada) suốt 9 tiếng. Năm 2012, một siêu bão Mặt trời mạnh nhất trong 150 năm đã suýt đâm vào Trái đất. Năm 2024, bão Gannon buộc New Zealand phải kích hoạt chiến lược giảm thiểu rủi ro, gây mất tín hiệu GPS tại vùng Dakotas và bắc Minnesota, khiến nông dân Mỹ thiệt hại ước tính 1 tỷ USD.
Ý kiến chuyên gia về tính khả thi
Brian Walsh, đồng thiết kế StormWall kiêm Phó giáo sư kỹ thuật tại Đại học Boston (Mỹ), nhận định: 'Trong bối cảnh thiết bị điện tử ngày càng chi phối cuộc sống, việc đầu tư cho StormWall là điều cần thiết.' Daniel Welling, đồng tác giả của StormWall và giáo sư tại Đại học Michigan, so sánh hệ thống này như một túi khí: 'Chỉ kích hoạt đúng một lần khi tất cả biện pháp bảo vệ khác không hiệu quả.' Ian Cohen, người đứng đầu bộ phận vật lý không gian tại Phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng thuộc Đại học Johns Hopkins, cho rằng về mặt lý thuyết, hệ thống này hoàn toàn khả thi.
Thách thức kỹ thuật và chi phí khổng lồ
Thách thức lớn nhất là dự báo thời tiết vũ trụ chưa chính xác. Cần phát hiện sớm CME nguy hiểm, theo dõi lộ trình bằng hệ thống mặt đất và vệ tinh không gian sâu, sau đó hội đồng quốc tế đồng thuận kích hoạt. Chi phí phóng tên lửa là lớn nhất, cần đưa 380 tấn vật chất lên độ cao 35.400 km, gấp 68 lần quỹ đạo Starlink của SpaceX. Hiện tại, việc đưa khối lượng này lên quỹ đạo địa tĩnh gần như bất khả thi vì cần quá nhiều lượt phóng. SpaceX đang phát triển Starship nhưng chưa thử nghiệm hoàn chỉnh. Tên lửa Trường Chinh 9 của Trung Quốc có năng lực tương đương nhưng chuyến bay đầu tiên dự kiến vào đầu những năm 2030.
Kịch bản lạc quan và so sánh chi phí
Ông Welling cho biết ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, phải mất ít nhất 5 năm nữa StormWall mới được phóng. Dù dự án có thể ngốn tới 100 tỷ USD, con số này chỉ bằng 1/10 số tiền các công ty công nghệ dự kiến đầu tư vào hạ tầng AI. Nếu không có 'túi khí không gian', bất cứ trận bão Mặt trời đủ lớn nào cũng có thể biến các trung tâm dữ liệu AI thành đống sắt vụn.
