Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5: Sôi nổi với sự tham gia của nhà thơ Trần Đăng Khoa
Chiều ngày 21/4, tại Trung tâm Văn hóa và Thư viện Hà Nội, Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 đã diễn ra trong không khí sôi nổi, thu hút đông đảo học sinh, sinh viên và người dân tham dự. Với chủ đề "Sách – Tri thức – Khát vọng phát triển đất nước", sự kiện không chỉ tôn vinh giá trị của sách mà còn lan tỏa mạnh mẽ tinh thần tự học và nuôi dưỡng thói quen đọc trong cộng đồng.
Giao lưu đầy cảm xúc với nhà thơ Trần Đăng Khoa
Điểm nhấn của chương trình là phần giao lưu với nhà thơ Trần Đăng Khoa – một trong những gương mặt tiêu biểu của nền văn học Việt Nam. Tại đây, nhiều học sinh và phụ huynh đã chăm chú lắng nghe và trực tiếp đặt những câu hỏi thú vị xoay quanh hành trình sáng tác, nguồn cảm hứng và tình yêu với văn chương của ông.
Trong không gian giao lưu đầy cảm xúc, câu hỏi của em Bùi Thanh Mai (lớp 8) về nguồn cảm hứng thiên nhiên trong tập thơ Góc sân và khoảng trời đã mở ra những chia sẻ chân thành từ nhà thơ. Ông cho biết, tình yêu thiên nhiên trong thơ mình không đến từ những kỹ thuật văn chương phức tạp mà bắt nguồn từ chính người mẹ – người đã nuôi dưỡng tâm hồn ông từ thuở nhỏ.
Dù không được học hành nhiều, mẹ ông lại am hiểu ca dao, dân ca và có tình yêu sâu sắc với cỏ cây, muông thú. Bà dạy ông biết trân trọng từng sinh linh nhỏ bé, từ con mèo, con chó đến từng mầm cây trong vườn. Nhà thơ cũng xúc động nhắc lại kỷ niệm về những đêm được mẹ bảo đi hái trầu. Khi ấy, bà dặn phải bật đèn thật sáng để "cây nhận ra chủ" và khẽ gọi để "đánh thức" cây, bởi theo quan niệm của bà, vạn vật đều có linh hồn.
Chính cách nhìn đầy nhân văn ấy đã thấm sâu vào tâm hồn cậu bé Trần Đăng Khoa năm nào, để rồi sau này trở thành những thủ pháp nghệ thuật tự nhiên trong thơ ông như nhân hóa, gọi "cậu mèo", "chị tre" – những hình ảnh từng khiến độc giả rung động.
Lan tỏa cảm hứng đọc sách đến thế hệ trẻ
Không chỉ dừng lại ở những ký ức cá nhân, buổi trò chuyện còn lan tỏa mạnh mẽ cảm hứng đọc sách đến thế hệ trẻ. Bạn Nam, sinh viên năm thứ 4 Trường Đại học Thăng Long, chia sẻ sự ấn tượng trước lối nói chuyện cuốn hút, giàu trải nghiệm của nhà thơ. Theo Nam, những câu chuyện giản dị nhưng sâu sắc không chỉ giúp mở rộng kiến thức mà còn trở thành động lực để thay đổi thói quen tự học.
"Sau buổi này, em chắc chắn sẽ dành nhiều thời gian hơn cho việc đọc sách để tìm kiếm tri thức", Nam hào hứng nói. Đáng chú ý, trong bối cảnh công nghệ số phát triển, nhiều sinh viên hiện nay vẫn duy trì phương pháp đọc đa dạng để tối ưu hóa việc tiếp thu kiến thức. Cụ thể, bạn Nam cho biết bản thân thường xuyên kết hợp giữa đọc sách truyền thống và sách điện tử, cũng như tìm kiếm không gian học tập tại các thư viện. Điều này cho thấy văn hóa đọc vẫn đang thích nghi và phát triển theo những cách mới.
Vai trò của tác giả và thách thức trong văn hóa đọc
Chia sẻ về vai trò của tác giả trong việc lan tỏa văn hóa đọc, nhà thơ Trần Đăng Khoa cho biết, cái ảnh hưởng của những tác giả có tên tuổi, đặc biệt là có những cuốn sách hay, bao giờ cũng đóng một vai trò rất quan trọng. Bởi vì nó giống như người truyền lửa, truyền cái nhiệt huyết và niềm đam mê sách của mình cho thế hệ sau. Điều này rất quan trọng và nó phải hội tụ hai yếu tố:
- Phải có tác phẩm hay: Có sách hay mới thu hút được bạn đọc ở nhiều lứa tuổi khác nhau. Đặc biệt, sách bây giờ cũng cần sự đa dạng để đáp ứng nhiều đối tượng.
- Bản thân tác giả là người truyền lửa: Sách chỉ thực sự sống khi mang theo nhiệt huyết và đam mê của người viết, từ đó truyền cảm hứng cho các thế hệ sau, đặc biệt là học sinh, sinh viên. Đây là lứa tuổi rất cần sự hướng dẫn và thúc đẩy để các bạn khám phá những vẻ đẹp tinh thần từ sách.
Trong tình hình hiện nay, khi có quá nhiều thứ lôi kéo các em, thì văn hóa đọc vẫn chính là thứ không thể thay thế vì nó đào tạo con người. "Tất cả những tài năng lớn, đặc biệt là các thiên tài, đều là những người có khả năng tự đào tạo. Mà cách tự đào tạo tốt nhất chính là qua sách. Sách là người thầy thủy chung dạy ta suốt đời", nhà văn Trần Đăng Khoa khẳng định.
Ông cũng bày tỏ mong muốn các bậc phụ huynh, thầy cô và ngành giáo dục cần có sự điều chỉnh hợp lý về chương trình học, giảm bớt áp lực để học sinh có thêm thời gian đọc sách. "Nếu trẻ không có thời gian đọc, thói quen này sẽ dần mất đi, đó là điều rất đáng tiếc", ông chia sẻ.
Thách thức và giải pháp từ góc độ quản lý
Ở góc độ quản lý, bà Trần Thanh Hiếu - Trưởng phòng Khai thác và Bảo quản tài nguyên thông tin (Trung tâm Văn hóa và Thư viện Hà Nội) cho biết, một trong những thách thức lớn nhất hiện nay đối với ngành thư viện chính là vấn đề bản quyền. Trong khi văn hóa đọc số đang phát triển mạnh mẽ, việc bổ sung các tài liệu số và sách truyền thống đều phải tuân thủ nghiêm ngặt luật bản quyền và các thỏa thuận ký kết với nhà xuất bản. Đây là yếu tố tiên quyết nhưng cũng là rào cản về mặt thủ tục và chi phí để làm phong phú nguồn tài nguyên phục vụ bạn đọc.
Bên cạnh vấn đề pháp lý, sự chênh lệch về khả năng tiếp cận sách giữa khu vực đô thị và nông thôn, vùng sâu vùng xa cũng là một bài toán khó. Để giải quyết tình trạng này, Thư viện Hà Nội đã triển khai các mô hình luân chuyển sách trực tiếp xuống địa bàn. Thông qua Phòng nghiệp vụ cơ sở, hàng năm thư viện tổ chức đưa sách về các điểm trường học, các xã, phường thuộc vùng sâu vùng xa trên địa bàn thành phố nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu đọc của người dân.
Song song với đó, chuyển đổi số cũng mở ra nhiều cơ hội mới. Trung tâm đang đẩy mạnh các dịch vụ trực tuyến như đăng ký thẻ, tra cứu tài liệu từ xa qua website; tăng cường truyền thông qua mạng xã hội để giới thiệu sách; đồng thời ưu tiên số hóa các tài liệu địa chí, giúp người dân dễ dàng tiếp cận với lịch sử và văn hóa Thủ đô.
Kết luận: Giá trị bền vững của việc đọc
Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4) không chỉ là một sự kiện thường niên mà còn là lời nhắc nhở mỗi người về giá trị bền vững của việc đọc. Trong nhịp sống hiện đại, khi có vô vàn lựa chọn giải trí, sách vẫn giữ vai trò là "người thầy thủy chung", bồi đắp tri thức, nuôi dưỡng tâm hồn và góp phần xây dựng một xã hội học tập, phát triển bền vững.
