Làm rõ nguồn gốc chiếc máy bay MiG-21 bị bỏ quên tại Cà Mau sau gần 40 năm
Ngày 24/3, Đại tá Kiều Văn Dũng, nguyên Phó tham mưu trưởng Sư đoàn Không quân 370 thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân, đã có văn bản chính thức gửi Bảo tàng Quân khu 9. Văn bản này nhằm xác nhận và làm rõ nguồn gốc của chiếc máy bay tiêm kích MiG-21 đang nằm trên địa bàn tỉnh Cà Mau, cụ thể tại phường An Xuyên, thành phố Cà Mau.
Nguồn gốc từ những năm 1980
Theo nội dung xác nhận của Đại tá Kiều Văn Dũng, liên quan đến thông tin báo chí phản ánh về chiếc MiG-21 bị “bỏ quên” tại phường Tân Xuyên (tỉnh Minh Hải cũ, nay là Cà Mau) từ năm 1985, sự việc có nguồn gốc từ bối cảnh lịch sử cụ thể. Vào những năm 1980, nhằm phục vụ công tác chỉ huy các trận đánh của không quân khi làm nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia, Quân chủng Không quân đã thành lập cơ quan đại diện tại phía Nam.
Thời điểm đó, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bảy – khi ấy giữ chức Phó tham mưu trưởng Quân chủng – được phân công làm đại diện Tư lệnh Không quân tại phía Nam. Được sự đồng ý của Tư lệnh Không quân, Đại tá Nguyễn Văn Bảy đã tặng một số máy bay đã loại biên cho các tỉnh phía Nam để trưng bày, trong đó có tỉnh Minh Hải (nay là Cà Mau).
Sau khi bàn giao, các máy bay này thuộc quyền quản lý của địa phương và được giao cho các cơ quan chức năng sử dụng vào mục đích trưng bày, giáo dục truyền thống. Hiện nay, cơ quan đại diện của Quân chủng đã giải thể, tỉnh Minh Hải cũng đã chia tách thành các tỉnh Cà Mau và Bạc Liêu, do đó việc quản lý và phương án xử lý chiếc MiG-21 tại Cà Mau thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương.
Thực trạng và đề xuất xử lý
Chiếc máy bay MiG-21 hiện nằm trong tình trạng đáng báo động: khu vực xung quanh cỏ mọc um tùm, và bản thân chiếc tiêm kích đã xuống cấp nghiêm trọng sau nhiều năm phơi nắng mưa. Theo Đại tá Kiều Văn Dũng, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cà Mau cần phối hợp với các ngành chức năng để tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh đưa ra phương án xử lý phù hợp. Trong trường hợp cần thiết, địa phương có thể báo cáo lên Quân chủng Phòng không - Không quân để nhận sự hỗ trợ chuyên môn.
Trước đó, từ thông tin báo chí phản ánh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau đã tiến hành khảo sát nguồn gốc chiếc máy bay bị bỏ không nhiều năm tại khu vực số 80 đường Nguyễn Trãi, phường An Xuyên. Kết quả khảo sát cho thấy, vào năm 1985, nhân kỷ niệm 10 năm Ngày Giải phóng miền Nam, tỉnh Minh Hải (nay là Cà Mau) đã phối hợp với Quân khu 9 đưa 3 máy bay về trưng bày tại bãi đất trống trước Bưu điện tỉnh.
Sau đợt triển lãm, Quân khu 9 chuyển đi hai chiếc, còn lại một chiếc MiG-21 được giao cho địa phương quản lý và đưa về vị trí hiện nay. Tuy nhiên, do trước đây Bảo tàng tỉnh Cà Mau không được giao quản lý hiện vật này nên không có hồ sơ theo quy định, dẫn đến việc chưa xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm quản lý trực tiếp, gây khó khăn trong công tác bảo quản.
Giá trị lịch sử và hướng đi tiếp theo
Theo đánh giá của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau, chiếc MiG-21 là một hiện vật có giá trị lịch sử tiêu biểu, gắn liền với quá trình chiến đấu và trưởng thành của lực lượng không quân Việt Nam. Lãnh đạo Sở cho biết, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã liên hệ với Quân khu 9 để thu thập hồ sơ, xác định chủ sở hữu pháp lý của hiện vật.
Đồng thời, địa phương sẽ tiến hành vệ sinh khu vực xung quanh chiếc máy bay, tạo điều kiện thuận lợi cho các phương án bảo quản hoặc di dời máy bay đến một vị trí phù hợp hơn, như bảo tàng hoặc khu trưng bày chuyên dụng, nhằm bảo vệ di sản và phát huy giá trị giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Tóm lại, việc làm rõ nguồn gốc chiếc MiG-21 tại Cà Mau không chỉ giải đáp thắc mắc lâu nay mà còn mở ra cơ hội để bảo tồn một hiện vật quân sự quý giá. Sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, quân đội và ngành văn hóa là yếu tố then chốt để đưa ra phương án xử lý khả thi, vừa tôn vinh lịch sử, vừa đảm bảo an toàn và mỹ quan đô thị.
