Ánh nắng tháng 7 phủ mầu vàng nhạt lên những rẻo cây xanh bên đường, mở đầu hành trình ngược dòng lịch sử đầy mê hoặc dọc Con đường Tơ lụa. Từ dịch trạm Huyền Tuyền Trí đến cửa ải Ngọc Môn Quan, từ quần thể hang động Mạc Cao cho tới không gian trưng bày mỹ thuật hiện đại, Đôn Hoàng hiện lên như một bảo tàng sống động, nơi quá khứ và tương lai đan xen.
Huyền Tuyền Trí và Ngọc Môn Quan - hai điểm nhìn của lịch sử
Rời di tích Huyền Tuyền Trí, hành trình dọc theo Con đường Tơ lụa tiếp tục đưa chúng tôi tới nơi được xem là “giới tuyến lịch sử” - cửa ải Ngọc Môn Quan. Tại đây, từ hơn 2.000 năm trước, khái niệm “cửa ải” không chỉ mang nghĩa kiểm soát, phòng thủ hay ngăn cách, mà còn là cánh cổng đón nhận những giá trị tri thức, tinh hoa từ bốn phương để rồi kết tinh thành nhiều giá trị đặc sắc. Chính nơi này, giao thương và đối thoại văn minh đã tạo nên kho tàng nghệ thuật Phật giáo vô giá tại quần thể hang động Mạc Cao - một di sản được UNESCO ghi danh.
Mạc Cao - kho tàng nghệ thuật Phật giáo được “số hóa” từng đường nét
Nằm giữa sa mạc mênh mông, nơi cái nóng mùa hè làm cảnh vật như nhòe đi, không gian Mỹ thuật quán (Trung tâm Triển lãm mỹ thuật Đôn Hoàng) lại hiện ra câu chuyện về ký ức, bản sắc và trách nhiệm chung trước tương lai. Tại đây, Đối thoại Di sản văn hóa Trung Quốc - ASEAN đã khẳng định điều hiển nhiên: di sản chỉ trường tồn khi được kết nối, sẻ chia và làm mới trong đời sống đương đại. Hệ thống dữ liệu số đang lưu giữ từng đường nét của các bức bích họa Mạc Cao, biến vẻ đẹp mong manh trước thời gian thành tài sản chung của nhân loại, mở ra không gian hợp tác rộng lớn giữa Trung Quốc, Việt Nam và các quốc gia ASEAN về bảo tồn di sản và số hóa.
Đôn Hoàng hôm nay - tái sinh di sản bằng công nghệ
Không chỉ sống bằng ký ức của Con đường Tơ lụa cổ đại, Đôn Hoàng hôm nay viết tiếp chương mới đầy kiêu hãnh. Từ ngọn tháp thu nhiệt rực cháy giữa hàng nghìn tấm gương soi trên sa mạc Gobi cho đến những vũ điệu bích họa được đánh thức bằng công nghệ trình diễn đỉnh cao, thành phố đang chuyển hóa ngoạn mục những khắc nghiệt của tự nhiên và sự tĩnh lặng của quá khứ thành những nguồn lực phát triển mạnh mẽ. Vượt ra ngoài những bảo tàng và công trình đồ sộ, di sản Đôn Hoàng ngày nay tự tin bước vào nhịp sống hối hả thường nhật tại khu chợ đêm sầm uất, các nhà sách, xưởng in độc bản. Đó là cách để người dân bản địa sống tốt bằng di sản, đồng thời gợi mở những bài học thực tiễn vô giá cho công cuộc gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa.
Hướng tới hành lang văn hóa và truyền thông di sản bền vững
Đối thoại Di sản văn hóa Trung Quốc - ASEAN tại Đôn Hoàng không dừng lại ở những bài tham luận hay triển lãm, mà còn là khởi nguồn cho một hành lang văn hóa và truyền thông di sản bền vững trong tương lai. Với kinh nghiệm từ việc hồi sinh các di tích cổ, bảo tồn hang động Mạc Cao, quảng bá nghệ thuật qua công nghệ số, Trung Quốc, Việt Nam và các quốc gia ASEAN có thể cùng bắt tay, chia sẻ giải pháp, xây dựng mạng lưới hợp tác văn hóa - truyền thông. Thông điệp từ Đôn Hoàng là lời nhắc nhở rằng, di sản không chỉ thuộc về quá khứ, mà còn là nền tảng để các dân tộc đồng hành và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
