Chính phủ vừa ban hành hai nghị định sửa đổi, bổ sung các quy định về xử phạt vi phạm giao thông và hoạt động vận tải đường bộ, với nhiều thay đổi quan trọng có hiệu lực từ giữa tháng 8/2026. Đáng chú ý, thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã được nâng lên tối đa 37,5 triệu đồng, gấp 7,5 lần so với quy định cũ, cùng với quyền tước giấy phép và tịch thu phương tiện.
Xe hợp đồng phải tuân thủ quy định chặt chẽ hơn
Theo Nghị định 218/2026, sửa đổi Nghị định 158/2024 về hoạt động vận tải đường bộ, có hiệu lực từ ngày 10/8, các đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng sẽ bị siết chặt quản lý. Cụ thể, xe hợp đồng không được xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách, không được bán vé, thu tiền hoặc tổ chức hành trình, lịch trình cố định để phục vụ nhiều hành khách. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng bị cấm sử dụng xe kinh doanh vận tải để đón, trả khách tại trụ sở, văn phòng đại diện hoặc các địa điểm cố định do doanh nghiệp thuê hay hợp tác kinh doanh trên các tuyến đường.
Một điểm mới đáng chú ý là từ ngày 1/1/2028, các đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng phải kết nối và chia sẻ dữ liệu về hợp đồng vận tải với Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) trước khi thực hiện chuyến đi. Quy định này nhằm tăng cường kiểm soát hoạt động vận tải, tránh tình trạng xe hợp đồng trá hình hoạt động như xe khách tuyến cố định.
Điều chỉnh xử phạt người dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô
Nghị định 238/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/8, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Trong đó, quy định về xử phạt người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô được điều chỉnh đáng kể. Theo đó, Điều 6 Nghị định 238/2026 sửa đổi điểm a khoản 4 Điều 18 Nghị định 168/2024, xác định hành vi vi phạm là "người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô và các loại xe tương tự xe mô tô".
Trước đây, quy định cũ yêu cầu dung tích xi-lanh từ 50cm³ trở lên hoặc công suất động cơ điện từ 4kW trở lên mới bị xử phạt. Từ 15/8/2026, điều kiện này được bỏ, thay vào đó là việc xác định trực tiếp dựa trên phân loại phương tiện là xe mô tô hay xe tương tự xe mô tô. Mức phạt vẫn giữ nguyên từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng. Sự thay đổi này giúp lực lượng chức năng linh hoạt hơn trong xử lý khi không phụ thuộc vào thông số kỹ thuật ghi trong điều khoản.
Bắt buộc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình
Nghị định 238/2026 cũng sửa đổi, bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả tại khoản 3 Điều 3. Cụ thể, các hành vi vi phạm liên quan đến kinh doanh vận tải sẽ buộc phải lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách, dây đai an toàn, ghế ngồi cho trẻ em mầm non, học sinh tiểu học, dụng cụ, thiết bị chuyên dùng để cứu hộ, hỗ trợ cứu hộ trên xe theo đúng quy định. Đồng thời, doanh nghiệp cũng buộc phải cung cấp, cập nhật, truyền dẫn, lưu trữ, quản lý thông tin, dữ liệu từ các thiết bị này.
Quy định nhằm nâng cao trách nhiệm của các đơn vị vận tải trong việc đảm bảo an toàn cho hành khách và tạo cơ sở dữ liệu cho cơ quan quản lý.
Quy định mới về chở trẻ em trên ô tô
Khoản 1 Điều 2 Nghị định 238/2026 bổ sung khoản 1a vào trước khoản 1 Điều 6 Nghị định 168/2024, theo đó người điều khiển xe ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35 mét mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị phạt cảnh cáo, trừ xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách.
Ngoài ra, khoản 2 Điều 2 sửa đổi điểm m khoản 3 Điều 6, tiếp tục xử lý hành vi chở trẻ em thuộc nhóm tuổi và chiều cao trên ngồi cùng hàng ghế với người lái xe, trừ xe ô tô chỉ có một hàng ghế. Mức phạt cho hành vi này là từ 800.000 đồng đến 1.000.000 đồng.
Như vậy, người lái xe gia đình, xe cá nhân phải đáp ứng hai nghĩa vụ: sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ và không để trẻ ngồi cùng hàng ghế với người lái. Quy định này nhằm tăng cường bảo vệ trẻ em khi tham gia giao thông.
Xử phạt nặng xe cá nhân chở khách trá hình
Một trong những điểm mới được chú ý là khoản 3 Điều 7 Nghị định 238/2026 bổ sung khoản 8a vào sau khoản 8 Điều 20 Nghị định 168/2024. Theo đó, người điều khiển xe ô tô không kinh doanh vận tải hành khách nhưng chở người có thu tiền hoặc ký hợp đồng, nhận đặt chỗ để chở người trên xe sẽ bị phạt tiền từ 12 triệu đồng đến 14 triệu đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn bị trừ 6 điểm giấy phép lái xe.
Quy định này tạo cơ sở pháp lý để xử lý các trường hợp xe cá nhân chạy dịch vụ trá hình, xe ghép thu tiền, xe nhận khách qua mạng xã hội hoặc xe hợp đồng nhưng không được tổ chức đúng loại hình kinh doanh vận tải.
Chủ tịch UBND cấp xã được phạt đến 37,5 triệu đồng
Một thay đổi lớn về thẩm quyền xử phạt cũng được quy định tại Điều 13 Nghị định 238/2026, sửa đổi Điều 42 Nghị định 168/2024. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 37,5 triệu đồng, tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Trước đây, thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã chỉ dừng ở mức phạt tiền tối đa 5 triệu đồng và tịch thu tang vật, phương tiện có giá trị không quá 10 triệu đồng. Như vậy, mức phạt tối đa tăng gấp 7,5 lần, đồng thời cấp xã cũng được trao thêm quyền tước giấy phép, đình chỉ hoạt động mà không còn giới hạn giá trị tài sản bị tịch thu.
Đối với Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Nghị định mới giữ nguyên thẩm quyền phạt tiền đến 75 triệu đồng cùng các quyền tước giấy phép, chứng chỉ hành nghề, đình chỉ hoạt động và tịch thu tang vật.
Các quy định mới này được kỳ vọng sẽ tạo ra sự răn đe mạnh hơn đối với các hành vi vi phạm giao thông, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông trong giai đoạn tới.
