Ngôi miễu linh tại xứ Ô Đùng, tọa lạc tại ấp Ô Đùng, xã Tập Ngãi, tỉnh Vĩnh Long, là nơi thờ quan Bố chánh Trần Trung Tiên (tên chính sử là Trần Tuyên). Theo sách Nam Kỳ phong tục nhơn vật diễn ca (1909) của tác giả Nguyễn Liên Phong, có câu: "Miễu linh tại xứ Ô Đùng/Thờ quan Bố chánh tử trung thành thần". Ngôi đền này nằm ven đường ở Tiểu Cần, nay thuộc tỉnh Vĩnh Long.
Bối cảnh lịch sử: Thổ mục Lâm Sâm nổi loạn
Vào đời Minh Mạng, năm 1834, vua bãi bỏ chế độ thổ quan (người bản thổ được cha truyền con nối làm quan tại địa phương) và thay bằng lưu quan. Triều đình đặt ra phủ Lạc Hóa gồm hai huyện Trà Vinh và Tân Nghĩa, đồng thời dồn binh lính thành cơ Long Nhuệ.
Theo Đại Nam thực lục, năm Tân Sửu 1841, vua Thiệu Trị lên ngôi. Trấn Tây thành xảy ra binh biến, đất Ba Xuyên rối loạn. Thổ mục Lâm Sâm, nguyên là quan lục phẩm Cao Miên, trốn đến phủ Lạc Hóa, dùng tà thuật mê hoặc dân chúng. Hắn mặc áo đạo sĩ, tay cầm phướn, tự xưng có phép thuật, chiêu tập các thổ mục hai huyện tụ họp ở Trà Cú. Lâm Sâm được suy tôn làm thủ lĩnh, tập hợp vài ngàn người kéo đi đánh phá phủ lỵ. Tri phủ Tôn Thất Châu bỏ chạy.
Phản ứng của triều đình và cái chết của Bố chánh Trần Tuyên
Bố chánh Vĩnh Long Trần Tuyên (quê Hải Lăng, Quảng Trị) cùng Thự án sát Nguyễn Sĩ Đăng tâu việc lên vua. Vua cho rằng phủ Lạc Hóa thuộc bản đồ triều đình đã lâu, không như thổ dân Trấn Tây, nên cách chức Tôn Thất Châu, sung làm quân tiền khu; cách chức lãnh binh Lê Quang Quảng nhưng cho ở lại làm việc; còn Trần Tuyên và Nguyễn Sĩ Đăng bị giáng một cấp. Vua dụ Bùi Công Huyên đem biền binh giao cho Nguyễn Lương Nhàn, trích 500 biền binh đi gấp về phủ Lạc Hóa, đồng thời lấy binh lính ở bảo Thông Bình tiếp viện.
Tuy nhiên, quân nổi loạn đánh úp phủ lỵ rồi đánh phá Định An, giết viên thủ ngữ. Trần Tuyên và Nguyễn Sĩ Đăng dò biết quân cơ Long Nhuệ có người thông với giặc, bắt 18 tên giam lại. Trần Tuyên để Nguyễn Sĩ Đăng giữ thành, tự đi bắt hết thổ binh hai cơ, rồi dẫn hơn 1.000 biền binh đến phủ Lạc Hóa.
Khi tới đồn Nguyệt Lãng (huyện Vĩnh Trị) rồi sóc Lò Ngâu, quân nổi loạn hơn một ngàn người chống cự. Trần Tuyên chia quân làm 5 toán, đốt cháy 5 sóc: Lò Ngâu, Cần Chông, Nô Động, Trà Tâm, Trà Thiết, giặc bỏ chạy. Trời tối, ông cho thu quân về Nô Động, đi thành một hàng dài. Bất ngờ mưa gió tối mù mịt, giặc từ bốn phía xông ra chém loạn xạ. Hương dõng bỏ chạy, Phó cơ Hoàng Văn Văn và Nguyễn Văn Trí cũng bỏ chạy. Thự vệ úy Lê Văn Kỳ và Quản cơ Nguyễn Cửu Tường đóng quân lại giữ mình.
Thấy đối phương áp sát, Tri huyện Trà Vinh Hoàng Hữu Quang rút gươm xông đến cứu Bố chánh nhưng cả hai đều bị giết, ấn triện và bài ngà bị cướp. Quản cơ Phan Văn Thịnh cũng tử trận. Hơn trăm binh dõng bị giết. Bùi Công Huyên nghe tin Trần Tuyên tử trận mới đem quân từ Vĩnh Trị đến.
Hậu quả và vinh danh
Vua cho rằng Trần Tuyên tử trận vì Bùi Công Huyên lần lữa không cứu viện, bèn cách chức Huyên nhưng lưu lại làm việc, hạn 15 ngày phải tiêu diệt hết giặc, nếu không sẽ bắt trói đưa về kinh trị tội. Vua chuẩn cho chém đầu Hoàng Văn Văn và Nguyễn Văn Trí trước quân để răn đe. Lê Văn Kỳ và Nguyễn Cửu Trường bị cách chức, sung làm quân tiền khu. Trần Tuyên và Phan Văn Thịnh được cấp tiền truất gấp đôi, Hoàng Hữu Quang được truy tặng Tri phủ. Vua điều Bố chánh Gia Định Lê Khánh Trình về làm Bố chánh Vĩnh Long, sai đúc lại ấn quan phòng.
Sau đó, đầu mục giặc tên Cơ, kẻ đã giết Trần Tuyên, bị thổ dân Kim Sâm và Kim Hồng bắt được. Vua sai xử cực hình, thưởng cho Kim Sâm và Kim Hồng 100 quan tiền. Ấn triện, cờ, bài được thu về nộp.
Đóng góp của Trần Tuyên và ngôi miễu linh Ô Đùng
Trong thời gian làm Bố chánh Định Tường, Trần Tuyên cùng Kinh lược sứ Trương Minh Giảng tâu vua rằng đất lục tỉnh Nam kỳ nhiều sông, mọi nhà có thuyền, côn đồ trộm cắp. Họ xin vua cho thuyền bè mới cũ đều phải trình sở tại để cấp bài chỉ hoặc khắc chữ ghi tên xã, thôn ở mũi thuyền. Ở ranh giới các tỉnh, chọn chỗ xung yếu dựng sở tuần tấn, cử lính phòng giữ. Thuyền qua lại phải xét giấy tờ hợp lệ. Để phân biệt, ông đề xuất sơn màu mũi thuyền: Gia Định sơn đỏ; Biên Hòa sơn đỏ viền đen; Vĩnh Long sơn đen; Định Tường sơn đen viền hồng; Trấn Tây và An Giang sơn lục; Hà Tiên sơn lục viền đỏ… Đề xuất được vua áp dụng.
Người trông coi đền thờ ở Ô Đùng, ông Hai Tới, cho biết theo lời ông bà xưa, sau khi quan Bố chánh tử trận, thi hài được đưa về đình Long Đức tẩn liệm. Ở xóm Ô Đùng, dân chúng nhớ ơn ông, dựng một miếu tre lá dưới gốc cây dầu gần 200 năm tuổi. Ngôi miếu nhỏ linh thiêng đến nỗi người dân không dám đi ngang, phải mở đường khác. Dần dần miếu được mở rộng thành đền thờ trên nền chùa cổ.
Hiện nay, khu vực Trà Vinh cũ có ba ngôi đình thờ ông: đình Vĩnh Yên, đình Long Đức và đình Long Bình. Đình Long Bình ghi là Bố chánh Trần Tuyên. Còn ở Ô Đùng, căn cứ sắc phong vua Khải Định, gọi ông là Trần Trung Tiên. Khoảng năm 1960, chính quyền tỉnh Vĩnh Bình (Trà Vinh) cho cất lại ngôi miếu, lợp ngói, cột gỗ. Trong chiến tranh bị hư hại nặng, sau 1975 người dân góp công sửa lại. Trước đây trong đền chỉ thờ bài vị, pho tượng do bà Lâm Thị Đính ở TP.HCM thuê người tạc và dâng cúng khoảng 30 năm trước.
