Đối với nhiều người Huế và du khách, hình ảnh mệ Hường với những chiếc trống lùng tùng bằng giấy xuất hiện bên góc cầu Trường Tiền mỗi chiều đã trở nên khá quen thuộc. Ít ai ngờ rằng, tiếng “lùng tùng” ấy đã vang lên suốt hơn trăm năm qua. Mỗi mùa trăng về, từ những chiếc trống nhỏ xinh ấy, những âm thanh quen thuộc làm giàu thêm ký ức tuổi thơ của biết bao thế hệ trẻ em xứ Huế.
Mệ Hường lên workshop
Mệ Hường (tên gọi thân quen của bà Trương Thị Hường) năm nay đã ngoài 80 tuổi, nhà ở thôn Thành Trung (xã Quảng Thành cũ, nay là P.Hóa Châu, TP.Huế). Ngày 20.10.2025 vừa qua, mệ Hường được mời lên sân khấu của diễn đàn có chủ đề “Thương hiệu di sản – Kinh tế di sản” do Legacy brand, một đơn vị truyền thông về thương hiệu di sản, tổ chức tại không gian nhà hàng chay An Nhiên ở kiệt 11, tỉnh lộ 10A, P.Mỹ Thượng (TP.Huế). Mệ Hường được nhóm bạn trẻ Huế đưa lên workshop dạy làm trống lùng tùng tại Trường mầm non Tâm Tỳ Ni, TP.Huế.
Trống lùng tùng – món đồ chơi dân gian độc đáo
Trống lùng tùng của mệ Hường là một sản phẩm đồ chơi trẻ em được làm từ tre và giấy, có hình dạng như cây vợt bóng bàn nhưng nhỏ hơn, đường kính khoảng 3 cm. Cán tre dài khoảng 1 gang tay em bé nối với thành trống làm từ tre vót mỏng, uốn cong thành hình trụ tròn. Mặt trống được phủ căng bởi lớp giấy nhiều màu sắc. Hai bên thành trống là 2 sợi dây có đầu dính một cục bột nếp vo nhỏ, đối xứng nhau. Khi cầm lắc lắc, nó va vào mặt trống tạo ra âm thanh “lùng… tùng…” vui tai. Cái tên “trống lùng tùng” ra đời từ đó.
Theo mệ Hường, nghề làm trống của mệ được tổ tiên truyền lại từ cách đây hơn 150 năm. Qua nhiều đời, mặc dù ngày càng ít người mua trống vì trẻ con có nhiều đồ chơi hiện đại, nhưng mệ vẫn giữ nghề như một lời hứa với tổ tiên. Và suốt hơn trăm năm qua, tiếng “lùng tùng” ấy vẫn vang lên…
Workshop trung thu và sự lan tỏa
Trước đó, trong dịp tết Trung thu năm 2025, Journeys in Hue (trang hướng dẫn du lịch của các hướng dẫn viên tâm huyết và yêu Huế) đã phối hợp với chủ nhân dự án Ngự Hà viên tại Huế tổ chức workshop chủ đề “Trống lùng tùng vui hội trăng rằm” cùng mệ Hường. Chương trình mở tại không gian Ngự Hà viên, thu hút hàng trăm em nhỏ đến từ các trường tiểu học và THCS ở TP.Huế.
Được lên diễn đàn để nói trước nhiều chuyên gia nghiên cứu di sản, nhà quản lý và các doanh nhân, mệ Hường run run xúc động. Mệ bày tỏ lời cảm ơn tới các bạn trẻ thuộc nhóm hướng dẫn viên du lịch tâm huyết và yêu Huế, chính nhờ sự giúp đỡ của các bạn mà tiếng trống của mệ vang xa…
Tiếp sức cho nghề xưa
Không chỉ mời nghệ nhân tham gia các workshop (buổi hội thảo hoặc khóa đào tạo có tính tương tác cao), nhóm bạn trẻ làm hướng dẫn viên du lịch tại Huế thời gian qua còn tổ chức chương trình “Giáo dục và trao truyền di sản” kết nối trực tuyến đến các điểm cầu tại Hà Nội, để mệ Hường dạy các em nhỏ làm trống lùng tùng vui tết trung thu. Trong mùa trung thu năm ngoái, mệ Hường bán được hơn 1.000 sản phẩm trống lùng tùng. Giờ đây, mệ cũng đang truyền lại cho một người cháu để tiếp nối nghề gia truyền.
Anh Đoàn Công Quốc Tuấn, Công ty du lịch Long Mã (TP.Huế), một thành viên của Journeys in Hue, cùng nhóm cộng sự đã hỗ trợ mệ Hường quảng bá, bán hàng và lan tỏa sản phẩm. Không chỉ dừng lại với các mẫu mã truyền thống, nhóm của anh giúp mệ Hường hình thành những mẫu mã mới phù hợp với những sự kiện và xu hướng trong năm. Ví như trong ngày Quốc khánh 2.9, nhóm anh hỗ trợ mệ Hường làm ra các sản phẩm trống với hình cờ đỏ sao vàng rất được đón nhận.
Cùng với câu chuyện mệ Hường, nhóm của anh Tuấn còn hỗ trợ xây dựng, phát triển thương hiệu, trao truyền nghề làm gối tựa cung đình của nghệ nhân Tôn Nữ Trí Huệ. Trước khi qua đời, nghệ nhân Tôn Nữ Trí Huệ cũng đã truyền nghề lại cho cô Điểm, cô Liền là những người con cháu của mệ. Hiện nay, sản phẩm gối tựa cung đình của nghệ nhân Tôn Nữ Trí Huệ đã có địa chỉ phân phối tại Huế với mẫu mã sản phẩm đa dạng hơn. (còn tiếp)
