Các nhà khảo cổ học vừa khai quật một ngôi mộ cổ Etruscan khoảng 2.600 năm tuổi tại cao nguyên San Giuliano, gần thủ đô Rome, Ý. Bên trong ngôi mộ, nhóm nghiên cứu phát hiện hai bộ hài cốt cùng một loạt hiện vật hiến tế vẫn được sắp đặt nguyên vẹn ở vị trí ban đầu, tạo nên cảnh tượng thời gian gần như bị đóng băng. Phát hiện này thuộc Dự án Nghiên cứu Khảo cổ San Giuliano, thực hiện tại một nghĩa địa nổi tiếng với hơn 600 ngôi mộ đục trong đá.
Lối vào niêm phong hoàn hảo
Điều làm nên sự đặc biệt của ngôi mộ này là lối vào phòng chôn cất vẫn được bịt kín bằng khối đá nguyên bản, hoàn toàn không có dấu vết xâm nhập hay cướp bóc từ thời cổ đại cũng như sau này. Thành công này nối tiếp một phát hiện lớn khác vào năm 2025, khi cùng nhóm nghiên cứu tìm thấy một ngôi mộ hoàn toàn nguyên vẹn chỉ cách đó vài mét. Theo Cơ quan Quản lý Khảo cổ, Mỹ thuật và Cảnh quan Nam Etruria, lối vào vẫn niêm phong bằng khối đá gốc, cho thấy ngôi mộ chưa từng bị mở ra kể từ thời cổ đại.
Hai ngôi mộ nguyên vẹn liền kề
Tại một khu vực mà hầu hết các ngôi mộ đã bị vét sạch từ lâu, hai căn phòng còn niêm phong mang lại bối cảnh tang lễ trọn vẹn, vô cùng hiếm gặp trong khảo cổ học Etruscan. Căn phòng mới chỉ cách ngôi mộ khai quật năm 2025 một khoảng ngắn. Khi tiến vào, nhóm nghiên cứu cho biết họ đối diện với thứ mà các chuyên gia gọi là "một trong những bối cảnh tang lễ phong phú nhất ở miền nam Etruria", với các bộ xương và đồ tùy táng còn nguyên vị trí.
San Giuliano là địa điểm chôn cất lớn của người Etruscan với hàng trăm ngôi mộ đục vào đá. Tuy nhiên, phần lớn đã bị xáo trộn, đặc biệt sau thời kỳ mở rộng của La Mã vào cuối thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, khi nạn cướp mộ trở nên phổ biến. Tiến sĩ Barbara Barbaro thuộc Đại học Baylor, thành viên Dự án Nghiên cứu Khảo cổ San Giuliano, cho biết trong thông cáo báo chí: "Nghĩa địa San Giuliano chứa hơn 500 ngôi mộ xung quanh khu vực, nhưng hầu hết đã bị những kẻ đào bới bất hợp pháp cướp bóc. Việc tìm thấy một ngôi mộ còn nguyên vẹn là điều cực kỳ hiếm thấy, chính vì vậy phát hiện này mang tính chất vô cùng đặc biệt."
Chủ nhân ngôi mộ và đồ tùy táng
Bên trong, các nhà khảo cổ xác định di cốt của hai cá nhân đi kèm nhiều loại đồ tùy táng. Một trong những vật dụng đáng chú ý nhất là mũi giáo đặt gần một bộ hài cốt, gợi ý người quá cố là nam giới, nhưng cần phân tích thêm để xác nhận. Mộ táng cũng bao gồm các chum lưu trữ lớn gọi là olle, những chiếc cốc màu đen bóng gọi là bucchero, và một chiếc bình nhỏ của Hy Lạp dùng đựng dầu hoặc nước hoa. Sự xuất hiện của chiếc bình phản ánh mối liên hệ giữa truyền thống văn hóa Etruscan và Hy Lạp.
Sự pha trộn giữa đồ bản địa và nhập khẩu là đặc trưng thời kỳ đó, nhưng ở đây nó đặc biệt có ý nghĩa vì mọi thứ vẫn nằm nguyên tại chỗ. Sự sắp xếp không bị xáo trộn cho phép các nhà nghiên cứu quan sát cách lễ vật ban đầu được đặt xung quanh người chết. Kiểu bảo tồn đó vô cùng hiếm hoi trong khảo cổ học Etruscan, nơi phần lớn các ngôi mộ đã bị mở ra hoặc dọn sạch từ lâu.
Tầm quan trọng của phát hiện
Việc phát hiện hai ngôi mộ niêm phong trong khoảng cách gần cung cấp dữ liệu so sánh hiếm có, cho phép nghiên cứu cấu trúc chôn cất như một phần của bối cảnh tang lễ chung. Giám sát viên tại hiện trường lưu ý rằng tìm thấy ngôi mộ niêm phong thứ hai chỉ một năm sau ngôi mộ đầu tiên là bằng chứng cụ thể cho thấy khu vực này đã được bảo vệ tốt. Tiến sĩ Barbaro chia sẻ thêm: "Đây là những gì xảy ra khi một ngôi mộ nguyên vẹn được hé mở, đó là một sự kiện mang tính tập thể. Nó giống như cánh cửa của ngôi mộ, một khi được mở ra, sẽ tạo thành một cây cầu nối liền với quá khứ của chúng ta, một lối dẫn đến tổ tiên. Sự im lặng, sự kinh ngạc, lòng tôn kính đối với những người đã ở lại chờ đợi phía sau khối đá lớn đó mang lại những cảm xúc rất đặc biệt."
Các nhà nghiên cứu sẽ tiến hành phân tích chi tiết các bộ xương để xác định tuổi tác, giới tính và tình trạng sức khỏe tại thời điểm tử vong, bên cạnh nghiên cứu sâu hơn về các hiện vật và cách sắp đặt của chúng.
