Làng nghề chế biến dược liệu Định Sơn, thôn Cam Nghĩa, xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị đang hoạt động nhộn nhịp với hơn 20 năm hình thành và phát triển. Nơi đây trở thành vùng sản xuất cao dược liệu nổi tiếng miền Trung với các sản phẩm như cao chè vằng, cao hà thủ ô, cao đinh lăng, cao giảo cổ lam, cao cà gai leo.
Đầu tư thiết bị hiện đại, mở rộng vùng nguyên liệu
Từ nghề truyền thống thủ công, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư thiết bị, mở rộng vùng nguyên liệu và đa dạng hóa sản phẩm. Theo ông Trần Văn Luyến, Trưởng ban điều hành làng nghề nấu cao dược liệu Định Sơn, các thành viên phát triển gần 50 ha vùng nguyên liệu với nhiều loại cây dược liệu, mỗi năm sản xuất hơn 100 tấn cao dược liệu các loại. Một số sản phẩm bước đầu tiếp cận thị trường Hàn Quốc, Australia.
Hiện nay, bên cạnh một số hộ duy trì nấu bằng bếp củi để giữ hương vị truyền thống, phần lớn các cơ sở quy mô lớn đã chuyển sang sử dụng hệ thống nồi điện. Ứng dụng công nghệ tự động hóa vào quy trình ninh, cô đặc giúp tiết kiệm thời gian, công sức và kiểm soát nhiệt độ chính xác, nhờ đó sản phẩm giữ được hàm lượng dược tính cao, bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.
Liên kết chuỗi giá trị nâng cao giá trị nông sản
Cùng với cây dược liệu, nhiều nông sản đặc trưng của xã Cam Lộ đang được chuyển sang chế biến sâu. Thông qua liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, sản phẩm được chuẩn hóa quy trình sản xuất, hoàn thiện bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu trước khi đưa ra thị trường. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Cam Lộ Lê Anh Chương, đến nay xã có 39 sản phẩm OCOP đạt từ 3-5 sao. Quá trình phát triển sản phẩm gắn với xây dựng vùng nguyên liệu và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã với người dân đã hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Không chỉ ở Cam Lộ, nhiều địa phương trong tỉnh đang chuyển từ tư duy phát triển sản phẩm đơn lẻ sang xây dựng chuỗi giá trị gắn với vùng nguyên liệu, doanh nghiệp và hợp tác xã. Đây là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm OCOP trong bối cảnh yêu cầu thị trường ngày càng cao.
Mục tiêu OCOP Quảng Trị đến năm 2030
Theo kế hoạch triển khai Chương trình OCOP giai đoạn 2026-2030, tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu trên 95% chủ thể OCOP tham gia các kênh phân phối hiện đại; 100% sản phẩm OCOP được đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, dán tem điện tử hoặc mã truy xuất nguồn gốc; toàn bộ sản phẩm OCOP 5 sao đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, đủ điều kiện xuất khẩu. Bên cạnh việc có thêm sản phẩm được công nhận, địa phương chú trọng xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh, mở rộng thị trường và tạo giá trị gia tăng bền vững.
Hiện toàn tỉnh Quảng Trị có 160 sản phẩm OCOP của các tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp, trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao và 31 sản phẩm đạt 4 sao. Kết quả này khẳng định Chương trình OCOP đã tạo nền tảng ban đầu, nhưng dư địa phát triển còn rất lớn. Tuy nhiên, nhiều chủ thể sản xuất quy mô nhỏ, quản trị và xây dựng thương hiệu còn hạn chế; không ít cơ sở mới dừng ở sơ chế hoặc chế biến đơn giản, quảng bá và xúc tiến thương mại chưa đáp ứng yêu cầu.
Đẩy mạnh chuyển đổi số và liên kết sản xuất
Trưởng phòng Kinh tế xã Cam Lộ Nguyễn Văn Công cho biết, địa phương sẽ tiếp tục đồng hành cùng các chủ thể OCOP trong việc mở rộng liên kết sản xuất, kết nối với doanh nghiệp, hợp tác xã và đơn vị phân phối để tạo đầu ra ổn định và nâng cao giá trị sản phẩm. Cùng với hoàn thiện chuỗi giá trị, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ đang trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh. Ứng dụng công nghệ trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá, tiêu thụ, chế biến và bảo quản giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.
Phó Chủ tịch Liên minh hợp tác xã tỉnh Quảng Trị Nguyễn Văn Chiến chia sẻ: “Chúng tôi tập trung tổ chức các lớp tập huấn về chuyển đổi số; trong năm 2025 đã tổ chức 21 lớp và phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức 11 lớp tập huấn hướng dẫn các hợp tác xã, tổ hợp tác ứng dụng công nghệ trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Đơn vị hỗ trợ đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, kết nối với doanh nghiệp, mở rộng thị trường tiêu thụ, nhất là đối với khu vực miền núi còn nhiều khó khăn”.
Gắn OCOP với du lịch trải nghiệm và xuất khẩu bền vững
Quảng Trị định hướng gắn phát triển sản phẩm OCOP với du lịch trải nghiệm thông qua các điểm đến kết nối vùng nguyên liệu, làng nghề và cơ sở sản xuất. Đây không chỉ là giải pháp mở rộng đầu ra mà còn quảng bá giá trị văn hóa và bản sắc địa phương. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị Trần Quốc Tuấn nhấn mạnh, với mục tiêu đến năm 2030, toàn tỉnh phấn đấu có tối thiểu 350 sản phẩm OCOP từ 3 sao, trong đó có 6-8 sản phẩm đạt 5 sao và ít nhất 100 sản phẩm đạt 4 sao. Tỉnh đang lựa chọn các sản phẩm có tiềm năng để đầu tư chiều sâu, đồng thời kết nối với phát triển du lịch, thương mại điện tử, chuỗi cung ứng thực phẩm sạch và xuất khẩu bền vững, từng bước đưa thương hiệu OCOP Quảng Trị vươn xa trên thị trường khu vực và quốc tế.
