Làng Nghề Cần Thơ Bừng Sức Sống Từ Đổi Mới Và Du Lịch
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, nhiều làng nghề tại Cần Thơ đang trải qua một cuộc chuyển mình mạnh mẽ, không chỉ gìn giữ nét truyền thống mà còn vươn lên nhờ đổi mới cách làm, ứng dụng công nghệ và đặc biệt là gắn kết với phát triển du lịch trải nghiệm. Sự hồi sinh này không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho người dân mà còn góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Tây Đô.
Bánh Tráng Thuận Hưng: Tỉ Mỉ Từ Khâu Bột Đến Thương Hiệu
Làng bánh tráng Thuận Hưng, với lịch sử hơn 200 năm, là một trong những điểm sáng tiêu biểu. Nghề làm bánh ở đây không đơn thuần là kế sinh nhai, mà là sự kết tinh của kinh nghiệm, sự cần mẫn và tình yêu nghề được trao truyền qua nhiều thế hệ. Nhịp sống nơi đây khác biệt hoàn toàn: từ 2-3 giờ sáng, khi màn đêm còn bao phủ, những người thợ đã thức dậy nhóm bếp, tạo nên không khí rộn rã với tiếng xay bột, tiếng giục giã và mùi thơm khói bếp lan tỏa.
Công việc thủ công tỉ mỉ diễn ra suốt ngày, từ tráng bánh trên khuôn, canh lửa, đến gỡ bánh ra vỉ tre và phơi nắng, chỉ dừng lại khi những chồng bánh tráng trắng ngần được xếp gọn gàng. Tại cơ sở gia truyền Út Thơ, chị Văn Thị Thơ chia sẻ: "Khâu làm bột quyết định chất lượng sản phẩm. Gạo phải chọn kỹ, xay mịn, pha với nước cốt dừa và đường thốt nốt theo tỷ lệ chuẩn. Chỉ cần sai lệch nhỏ, bánh sẽ mất đi độ dẻo hoặc hương vị đặc trưng."
Hiện nay, làng nghề sản xuất đa dạng các loại bánh tráng như bánh mặn, bánh lạt, bánh nem, bánh tráng nhúng, bánh tráng ngọt và bánh tráng dừa, đáp ứng nhu cầu phong phú của thị trường. Dù một số sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao, quy mô sản xuất vẫn còn nhỏ lẻ, thủ công, thiếu liên kết thị trường và hạn chế trong quảng bá, khiến tiềm năng chưa được phát huy tối đa.
Nghề Đan Lát Thuận Hòa: Từ Mai Một Đến Hồi Sinh Rực Rỡ
Tại xã Thuận Hòa, nghề đan truyền thống của đồng bào Khmer từng đối mặt với nguy cơ biến mất do sự cạnh tranh từ sản phẩm công nghiệp và vật liệu nhựa. Nhiều gia đình phải bỏ nghề vì đầu ra bấp bênh. Tuy nhiên, nhờ sự nỗ lực của chị Trương Thị Bạch Thủy, Giám đốc Hợp tác xã Mây tre đan Thủy Tuyết, làng nghề đã từng bước hồi sinh mạnh mẽ.
Chị Thủy, sinh ra trong gia đình có truyền thống đan lát, quyết định chuyển cơ sở sản xuất về Thuận Hòa để tận dụng nguồn nguyên liệu tre sẵn có và tạo việc làm cho phụ nữ Khmer. Chị chia sẻ: "Tôi luôn trăn trở: Tại sao không tận dụng chính nguồn lực địa phương để tạo việc làm? Cây tre có thể tạo ra hàng trăm sản phẩm khác nhau, tại sao lại để nghề biến mất?"
Hợp tác xã hiện sản xuất hơn 700 mẫu sản phẩm, từ đồ gia dụng đến hàng trang trí, cung cấp cho nhiều địa phương và xuất khẩu sang 5 quốc gia, tạo việc làm ổn định cho hàng chục phụ nữ. Người lao động được nhận nguyên liệu tại nhà, làm việc linh hoạt và không phải lo đầu ra. Chị Trương Thị Hồng cho biết: "Mỗi tháng tôi có thêm 4-5 triệu đồng mà vẫn lo được việc nhà, nhờ hợp tác xã bao tiêu sản phẩm."
Không dừng lại ở sản xuất, hợp tác xã còn mở rộng sang trang trí nội thất, xây dựng công trình tre, homestay, resort và phát triển du lịch trải nghiệm. Chị Thủy mong muốn gắn cây tre với du lịch cộng đồng và du lịch học đường, để du khách và trẻ em có thể trải nghiệm từ khâu chọn tre đến hoàn thiện sản phẩm. Với những đóng góp nổi bật, chị đã được công nhận là Nghệ nhân cấp quốc gia ngành mây tre đan.
Cốm Dẹp Phước Quới: Kết Hợp Truyền Thống Và Cải Tiến
Nghề làm cốm dẹp của đồng bào Khmer tại ấp Phước Quới, với lịch sử hơn 100 năm gắn liền lễ hội Oóc Om Bóc, cũng đang được duy trì. Dù số hộ làm nghề không còn nhiều, một số cơ sở như gia đình anh Lâm Minh Thới vẫn sản xuất quanh năm. Là thế hệ thứ tư gắn bó với nghề, anh đã cải tiến bằng việc chế tạo máy quết cốm, giúp giảm chi phí và công lao động đáng kể.
Anh Thới chia sẻ: "Tôi đam mê phát triển nghề truyền thống này. Do mọi khâu làm cốm đều thủ công, khá vất vả, tôi tự mày mò chế tạo ra chiếc máy quết cốm." Dù có máy móc hỗ trợ, anh vẫn giữ những yếu tố truyền thống trong quy trình để bảo đảm hương vị đặc trưng.
Định Hướng Phát Triển Từ Thành Phố Cần Thơ
Để phát huy giá trị các làng nghề, thành phố Cần Thơ đang triển khai dự án "Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số, gắn với phát triển du lịch" thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2030. Đây được xem là hướng đi quan trọng để đưa các giá trị văn hóa của đồng bào Khmer hòa vào dòng chảy chung của nền văn hóa Việt Nam, vừa tiên tiến vừa đậm đà bản sắc.
Sự kết hợp giữa bảo tồn truyền thống, ứng dụng công nghệ và phát triển du lịch không chỉ giúp làng nghề Cần Thơ vực dậy mà còn mở ra cơ hội mới cho cộng đồng, góp phần vào sự phát triển bền vững của vùng.
