Lâm Đồng tái cơ cấu hệ thống thiết chế văn hóa sau sáp nhập hành chính
Sau quá trình sáp nhập các đơn vị hành chính, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã tiến hành một cuộc rà soát toàn diện đối với hệ thống thiết chế văn hóa từ cấp tỉnh xuống đến cơ sở. Mục tiêu chính là tổ chức lại theo hướng tinh gọn và phù hợp hơn với thực tiễn địa phương. Hiện tại, hệ thống này cơ bản đã được duy trì với quy mô tương đối đồng bộ, tạo nền tảng cho các hoạt động văn hóa, thể thao phát triển mạnh mẽ.
Thực trạng và thành tựu ban đầu
Theo số liệu thống kê mới nhất, ở cấp tỉnh, Lâm Đồng hiện sở hữu 3 nhà văn hóa thiếu nhi, 3 bảo tàng, 3 thư viện, 3 trung tâm văn hóa, cùng với Nhà hát nghệ thuật Lâm Đồng, Nhà hát và triển lãm văn hóa nghệ thuật, và 2 nhà văn hóa lao động. Trên phạm vi toàn tỉnh, có 73/124 xã, phường, đặc khu đã có trung tâm văn hóa hoặc nhà văn hóa, trong đó 27 công trình đạt chuẩn quốc gia. Ở cấp thôn, buôn, tổ dân phố, con số ấn tượng là 2.493/2.771 địa điểm có nhà văn hóa-khu thể thao, với 1.321 đơn vị đạt chuẩn, phản ánh sự đầu tư đáng kể vào hạ tầng văn hóa cơ sở.
Về nguồn nhân lực, cấp tỉnh có 358 viên chức và người lao động tham gia vận hành các thiết chế này. Mỗi địa phương cấp xã duy trì từ 7 đến 10 công chức, viên chức trong phòng văn hóa-xã hội, trong khi cấp thôn có từ 1 đến 3 người phụ trách quản lý và tổ chức các hoạt động sinh hoạt. Thời gian qua, phần lớn các nhà văn hóa-khu thể thao ở cấp thôn, buôn, tổ dân phố đã trở thành điểm sinh hoạt quen thuộc, nơi diễn ra thường xuyên các hoạt động như hội họp, sinh hoạt định kỳ, lễ hội truyền thống, giao lưu văn nghệ và thể dục thể thao.
Nhiều địa phương đã duy trì hiệu quả các câu lạc bộ dân ca, dân vũ liên thế hệ, tạo môi trường thuận lợi để các giá trị văn hóa truyền thống được trao truyền một cách tự nhiên. Nghệ nhân ưu tú K’Tiếu ở xã Di Linh chia sẻ: “Được Nhà nước đầu tư xây dựng nhà văn hóa, hỗ trợ cồng chiêng, trang phục truyền thống… việc truyền dạy cồng chiêng cho thế hệ trẻ được thuận lợi hơn, người dân ở thôn, buôn có không gian sinh hoạt cộng đồng, giao lưu văn hóa-văn nghệ, thể thao, qua đó thắt chặt thêm tình đoàn kết, hỗ trợ nhau vươn lên”.
Những thách thức và định hướng phát triển
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở tại Lâm Đồng vẫn đối mặt với không ít hạn chế. Tình trạng thiếu đồng bộ về cơ sở vật chất và trang thiết bị, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vẫn là vấn đề nổi cộm. Nhiều nhà văn hóa đã xuống cấp, có diện tích nhỏ, chưa đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt cộng đồng ngày càng tăng. Sau sáp nhập, một số nơi xảy ra tình trạng dư thừa hoặc sử dụng chưa hợp lý các công trình hiện có, cùng với đó là việc chưa huy động tốt nguồn lực xã hội cho hoạt động văn hóa và chất lượng nguồn nhân lực vận hành chưa đồng đều, thiếu chuyên môn sâu.
Để khắc phục những hạn chế này và khai thác hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa trong giai đoạn mới, ngành văn hóa tỉnh Lâm Đồng đã xác định một số định hướng quan trọng:
- Tăng cường củng cố tổ chức và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua rà soát, bố trí đội ngũ cán bộ phù hợp và đẩy mạnh đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ.
- Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, vận hành để thống nhất cơ chế quản lý.
- Hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa theo hướng đồng bộ, phù hợp thực tiễn, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa để huy động nguồn lực từ cộng đồng.
- Tiếp tục rà soát, sắp xếp và cải tạo các công trình hiện có nhằm phát huy tối đa công năng sử dụng.
Theo các chuyên gia, định hướng đổi mới nội dung và phương thức hoạt động được xem là yếu tố then chốt. Các hoạt động văn hóa cần thiết thực, đa dạng, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, gắn với nhu cầu thực tế của người dân và đặc trưng văn hóa từng địa phương. Đồng thời, phát huy vai trò tự quản của cộng đồng trong việc duy trì và khai thác các thiết chế sẽ tạo ra sự chủ động, sáng tạo và hoạt động bền vững.
Nhà nghiên cứu văn hóa Tây Nguyên Đặng Trọng Hộ nhấn mạnh: “Cần tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo với mục tiêu đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa. Từ đó phát hiện, nhân rộng mô hình tiêu biểu phù hợp vùng miền, địa phương, lứa tuổi và đặc thù văn hóa, để những hạ tầng cơ sở này thật sự trở thành điểm đến thu hút người dân”.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Thị Bích Ngọc cho biết: “Sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, ngành đã chủ động rà soát toàn bộ hệ thống thiết chế văn hóa để có phương án khai thác phù hợp thực tiễn. Các mô hình câu lạc bộ, sinh hoạt văn hóa, thể thao, hoạt động trải nghiệm sáng tạo tiếp tục được nhân rộng, góp phần nâng cao chất lượng đời sống tinh thần và giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương”.
Cam kết từ lãnh đạo tỉnh
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười khẳng định, tỉnh sẽ tiếp tục quan tâm đầu tư, nâng cấp và ưu tiên nguồn lực để xây dựng, phát triển hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở. Đồng thời, tỉnh cam kết phát huy tốt công năng sử dụng của các công trình này nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hóa và nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân. Với những nỗ lực này, Lâm Đồng hướng tới một hệ thống thiết chế văn hóa vận hành hiệu quả, đáp ứng ngày càng tốt hơn các yêu cầu đa dạng của cộng đồng.
