Mới hơn 6 giờ sáng một ngày đầu hè, tại trụ sở Vườn quốc gia Chư Yang Sin ở xã Hòa Sơn, tỉnh Đắk Lắk, anh Đinh Văn Thông - nhân viên quản lý bảo vệ tài nguyên rừng, Trạm Kiểm lâm số 5 - đã chuẩn bị cùng đồng đội lên đường tuần tra. Đoàn kiểm lâm đi thành hàng, lặng lẽ giữa rừng sâu, nơi chỉ có tiếng lá rơi, tiếng côn trùng và tiếng chim gọi bạn.
Những chuyến tuần tra đầy hiểm nguy
Anh Đinh Văn Thông với 14 năm kinh nghiệm cho biết: “Đi rừng không chỉ phải nhìn bằng mắt mà còn dùng tất cả các giác quan”. Những chuyến tuần tra kéo dài 5-6 ngày, không sóng điện thoại, không liên lạc với bên ngoài. Lương thực chỉ là gạo, cá khô, chà bông – những thứ nhẹ nhất và để được lâu nhất. Có bữa họ ăn cơm nắm với muối mè, đọt mây. “Vào rừng ăn cái gì cũng ngon, miễn là còn sức mà đi”, anh Thông cười nói.
Anh Hồ Phi Sinh ví “đi rừng dài ngày như đi đánh trận”. Mùa nắng, ve chó bám đầy người, cắn ngứa hằng tháng trời. Mùa mưa, vắt đất, vắt xanh bu kín chân. Có lúc mệt quá, anh em để mặc cho vắt cắn no rồi tự rớt, về đến lán thấy máu thấm cả áo quần.
Đối mặt với lâm tặc và thú dữ
Nguy hiểm nhất là khi đối mặt với lâm tặc. Anh Thông kể lại một lần phá hủy lán trại của nhóm săn thú, khi những lâm tặc quay lại, tiếng súng nổ vang trong rừng. “Đạn lạc trong rừng thì không biết đường nào mà tránh”, anh tâm sự. Không chỉ con người, động vật hoang dã đôi khi trở thành mối nguy. Tháng 11 năm ngoái, anh Thông cùng đồng đội chạm trán một đàn lợn rừng hung dữ. “Chúng tôi chỉ biết đứng im, không dám thở mạnh”, anh nhớ lại. Đàn lợn húc đất, tìm thức ăn, tiến sát nơi họ nấp. May mắn, đàn lợn bỏ đi. “Giờ nghĩ lại thấy vui vui. Rừng còn nhiều thú khỏe mạnh như vậy là nhờ mình giữ được”, anh hóm hỉnh nói.
Những câu chuyện khó tin giữa rừng già
Anh Thào Chung Măng cho biết có những chuyến tuần tra kéo dài gần 2 tuần, có anh em chỉ mặc duy nhất một bộ quần áo. Mùa mưa, quần áo ướt sũng cả ngày, tối đến mới có thể nhóm lửa hong khô. Có người sơ ý làm cháy áo, phải mượn đồ của đồng đội.
Anh Đinh Huỳnh Thế Anh kể về lần giải cứu một con nhím mắc bẫy dây. Sợi dây thép siết chặt vào chân nhím, máu rỉ ra. “Giải cứu không dễ. Nhím hoảng loạn có thể gây thương tích ngược lại”, anh nói. Cả tổ phải đứng quan sát, chờ con vật bớt giãy, rồi từng bước tiếp cận, dùng kìm cắt dây. Khi sợi dây bật ra, con nhím giật mạnh, suýt gây nguy hiểm. Cuối cùng, con vật được thả tự do. Trong chuyến đi đó, họ tháo gỡ 38 bẫy dây, phá 3 lán trại trái phép.
Những ngày mắc kẹt giữa rừng
Anh Đinh Quốc Việt kể về một lần bị mắc kẹt vì mưa lớn. Suối dâng cao, nước chảy xiết, không thể vượt qua. Lương thực cạn, chỉ còn một túi gạo. Họ phải nấu cháo loãng cầm hơi, ngồi co ro dưới lán tạm. “Lúc đó chỉ nghĩ nếu mai mưa lớn hơn thì sao?”, anh nhớ lại. May thay, nước rút.
Anh Đỗ Văn Lâm, Trạm trưởng Trạm kiểm lâm số 10, hồi tưởng một chuyến đi mà 2 đồng đội bị lạc giữa rừng. Không đồ ăn, không liên lạc. Đêm xuống, họ phải trú trong một hang nhỏ, ăn lõi chuối để cầm hơi. “Cả đoàn thức trắng đêm, chỉ mong trời sáng để đi tìm”, anh Lâm cho hay. Sáng hôm sau, khi nghe tiếng hú đáp lại, ai cũng vỡ òa.
Niềm vui giản dị và ý nghĩa công việc
Anh Dương Văn Dùng, thành viên Tổ cộng đồng tuần tra, nói rằng niềm vui lớn nhất là khi gỡ được bẫy, cứu được động vật hoặc bảo vệ tốt một cánh rừng nguyên sinh. “Lúc đó thấy nhẹ lòng lắm, thấy việc mình làm có ý nghĩa”, anh chia sẻ.
Buổi tuần tra kết thúc. Trước khi chia tay, tôi hỏi anh Thông: “Có khi nào anh muốn bỏ nghề không?”. Anh cười: “Cũng có lúc mệt chứ. Nhưng bỏ thì ai giữ rừng?”.
Vườn quốc gia Chư Yang Sin nằm ở điểm cuối cùng của dãy Trường Sơn thuộc nam Tây nguyên, là điểm nóng về bảo tồn đa dạng sinh học. Tại đây, các nhà khoa học đã tìm thấy 8 loài chim gồm gà tiền mặt đỏ, khướu đầu đen, khướu đầu đen má xám, khướu mun, khướu mỏ dài, mi Núi Bà, sẻ họng vàng, chích chạch má xám. Đáng chú ý là loài mi Núi Bà, loài chim đặc hữu đang ở cấp bị đe dọa tuyệt chủng trên toàn cầu. Tổng cộng có 203 loài chim và 46 loài thú được ghi nhận tại vườn quốc gia này. Trong số đó, voọc vá chân đen Pygathrix nigripes và vượn má hung Hylobates gabriellae là 2 loài có ý nghĩa bảo tồn quan trọng nhất.
