Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Thành phố Hồ Chí Minh đang ngày càng lan tỏa sâu rộng trong đời sống đô thị, từ các khu dân cư đến những thiết chế như trường học, bệnh viện và cơ sở tôn giáo. Quá trình đưa tư tưởng, đạo đức và phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào các hoạt động cụ thể được phản ánh qua nhiều tư liệu, câu chuyện và hình thức truyền tải đa dạng, góp phần tái hiện giá trị văn hóa gắn với đời sống hiện đại.
Bảo tàng Hồ Chí Minh – chi nhánh TP.HCM: Biểu tượng văn hóa tại Bến Nhà Rồng
Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh tọa lạc tại Bến Nhà Rồng, nơi ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước. Tòa nhà bảo tàng được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố, mang phong cách kiến trúc Pháp kết hợp với kiến trúc đình chùa Việt Nam, được xây dựng từ năm 1862-1863. Trên nóc tòa nhà gắn hai con rồng và bốn góc mái có đầu rồng, vì vậy người dân Sài Gòn quen gọi là Nhà Rồng.
Sau ngày giải phóng, Ủy ban nhân dân thành phố đã sử dụng nơi đây làm Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, và từ năm 1995 chính thức trở thành Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP.HCM. Hiện nay, bảo tàng lưu giữ 24.000 hiện vật, tư liệu và hình ảnh. Nội dung trưng bày gồm 10 phòng, trong đó 5 phòng giới thiệu 8 chuyên đề về tiểu sử và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh; 2 phòng giới thiệu tình cảm của Bác đối với miền Nam và tình cảm của miền Nam đối với Bác; cùng phòng trưng bày các đền thờ, phủ thờ Bác ở miền Nam (trong số 40 đền thờ do nhân dân miền Nam xây dựng sau ngày Bác mất, nhiều đền thờ được dựng trong thời chiến).
Hoạt động và sức hút của bảo tàng
Bảo tàng không chỉ là nơi trưng bày hiện vật mà còn là địa chỉ tổ chức các sự kiện, hội họp, sinh hoạt truyền thống và giao lưu văn hóa. Đây thực sự là một không gian văn hóa Hồ Chí Minh, nơi lan tỏa những giá trị cao đẹp về Người. Bảo tàng mở cửa miễn phí tất cả các ngày trong tuần, hàng năm đón từ 450.000 đến 500.000 lượt khách, trong đó có nhiều học sinh, sinh viên. Có ngày bảo tàng đón tới 12.000 lượt khách. Các trường học thường xuyên tổ chức cho học sinh nghiên cứu, học tập về lịch sử Việt Nam, lịch sử Đảng và tư tưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Nhiều cơ quan, đơn vị cũng tổ chức sinh hoạt chuyên đề, học tập và báo công với Bác tại đây.
Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM nằm trong hệ thống bảo tàng, di tích Hồ Chí Minh toàn quốc (gồm 14 đơn vị) và được xếp hạng 1. Nơi đây có 15 bộ sưu tập quý hiếm và 70 chuyên đề đang được chuẩn bị triển khai. Mới đây, bảo tàng đã giới thiệu 182 tên gọi, bí danh, bút danh của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đặc biệt, đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp và tận tình, với những người thuyết minh đã gắn bó hàng chục năm, mang đến những câu chuyện sinh động và giàu cảm xúc cho du khách.
Kế hoạch mở rộng và phát triển
Mặt bằng hiện tại của bảo tàng (ngôi nhà và cảnh quan xung quanh với tổng diện tích hơn 1,4 ha) còn khá hẹp so với nhu cầu phục vụ, chưa thể triển khai các chuyên đề và nâng cấp hoạt động. Ngành văn hóa thành phố đang trình phương án mở rộng về phía Cảng Sài Gòn thêm 1,4 ha để triển khai các chuyên đề và mở rộng không gian hoạt động, đồng thời phục dựng con tàu Amiral Latouche Tréville với tỷ lệ 1/1, tạo điều kiện cho du khách trải nghiệm thú vị về “Cuộc hành trình của Chủ tịch Hồ Chí Minh”. Một số lãnh đạo thành phố trước đây còn mong muốn dành phần lớn diện tích 30 ha của Cảng Sài Gòn (sau khi di dời) để mở rộng không gian văn hóa Hồ Chí Minh.
