Việt Nam cần đổi mới tư duy và có chiến lược tổng thể để phát triển kinh tế biển bền vững, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia biển mạnh. Đây là nhấn mạnh của các chuyên gia tại Hội thảo Biển Đông 2025, diễn ra ngày 20/11 tại Hà Nội.
Thực trạng và thách thức của kinh tế biển Việt Nam
Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hải sản, cho biết Việt Nam sở hữu đường bờ biển dài hơn 3.260 km, vùng đặc quyền kinh tế rộng khoảng 1 triệu km², nhưng đóng góp của kinh tế biển vào GDP quốc gia chỉ đạt khoảng 10-12%, thấp hơn nhiều so với tiềm năng.
Theo ông Hồi, một trong những nguyên nhân chính là tư duy phát triển chưa thực sự coi biển là không gian phát triển chiến lược. "Chúng ta vẫn chưa có một chiến lược tổng thể, dài hạn và xuyên suốt cho phát triển bền vững kinh tế biển", ông nói.
Cần đổi mới tư duy từ khai thác sang quản lý bền vững
TS. Nguyễn Đức Cường, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Biển và Hải đảo, nhấn mạnh cần chuyển từ tư duy khai thác tài nguyên biển sang quản lý tổng hợp và bền vững. "Việt Nam cần xây dựng các khu bảo tồn biển, phát triển du lịch sinh thái biển, và đầu tư vào năng lượng tái tạo từ biển", ông đề xuất.
Hiện nay, Việt Nam có 11 khu bảo tồn biển, nhưng diện tích chỉ chiếm khoảng 0,24% vùng biển quốc gia, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 6% vào năm 2030 theo Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển.
Phát triển nguồn nhân lực và khoa học công nghệ biển
PGS.TS Nguyễn Chu Hồi cũng chỉ ra rằng nguồn nhân lực cho kinh tế biển còn yếu, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao như dầu khí, năng lượng tái tạo, và nuôi trồng thủy sản xa bờ. Ông đề nghị cần tăng cường đào tạo và hợp tác quốc tế để nâng cao năng lực nghiên cứu biển.
Bên cạnh đó, đầu tư cho khoa học công nghệ biển mới chỉ chiếm 0,5% tổng chi ngân sách cho khoa học công nghệ, theo số liệu của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Hợp tác quốc tế và bảo vệ chủ quyền biển
TS. Nguyễn Đức Cường nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác quốc tế trong giải quyết tranh chấp Biển Đông và bảo vệ chủ quyền biển đảo. "Việt Nam cần thúc đẩy đối thoại, tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982, để bảo vệ lợi ích quốc gia trên biển", ông nói.
Hội thảo cũng đề cập đến việc xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành giữa các bộ, ngành và địa phương ven biển để quản lý tổng hợp tài nguyên biển, tránh chồng chéo và xung đột lợi ích.
Kỳ vọng vào Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển
Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045, đặt mục tiêu đưa kinh tế biển đóng góp 10-15% GDP quốc gia, giải quyết việc làm cho 3-3,5 triệu lao động. Các chuyên gia cho rằng cần có những giải pháp đột phá để hiện thực hóa mục tiêu này.
"Đổi mới tư duy là yếu tố tiên quyết. Chúng ta phải coi biển không chỉ là nguồn tài nguyên mà còn là không gian sống, không gian phát triển cho các thế hệ tương lai", PGS.TS Nguyễn Chu Hồi kết luận.
