Mỗi tấm huân chương, mỗi chiếc cầu vai không chỉ là kỷ vật của những năm tháng chiến đấu mà còn là minh chứng cho lòng yêu nước và sự hy sinh thầm lặng của các thế cha anh. Tại chùa Viên Giác, phường An Hội, tỉnh Vĩnh Long, đại đức Thích Thanh Toàn – Ủy viên Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Vĩnh Long – đã dành hơn ba năm để xây dựng một bộ sưu tập hơn 500 hiện vật quân đội, công an, hải quân, không quân và cảnh sát biển. Bộ sưu tập này không chỉ lưu giữ ký ức mà còn góp phần khơi dậy tình yêu lịch sử và lòng tự hào dân tộc, đặc biệt là trong thế hệ trẻ.
Hành trình bắt đầu từ một món quà đặc biệt
Cơ duyên đưa đại đức Thích Thanh Toàn đến với hành trình sưu tầm kỷ vật quân đội bắt đầu vào năm 2023. Khi đó, một vị Chuẩn Đô đốc Hải quân đã nghỉ hưu trao tặng ông bộ quân hàm Chuẩn Đô đốc. Trân trọng món quà ý nghĩa này, ông làm một tủ kính nhỏ để lưu giữ tại chùa. Dần dần, nhiều người biết đến và tìm đến tham quan, bày tỏ sự yêu thích và mong muốn tìm hiểu những câu chuyện đằng sau các hiện vật. Nhận thấy tiềm năng giáo dục to lớn, đại đức quyết định mở rộng bộ sưu tập, biến nơi đây thành không gian tri ân và lan tỏa tinh thần yêu nước.
“Từ cơ duyên ban đầu ấy, tôi tiếp tục nhận được sự tin tưởng của nhiều thủ trưởng, cán bộ, chiến sĩ, những người đã gửi gắm các kỷ vật để tôi lưu giữ. Đến nay, sau khoảng 3 năm, tôi đã xây dựng được một bộ sưu tập tương đối đầy đủ”, đại đức chia sẻ. Ông cũng cho biết, tình yêu với lịch sử và quân đội được nuôi dưỡng từ truyền thống gia đình: người cha từng khoác áo lính Hải quân, tham gia chiến trường Campuchia; người ông đi qua cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ; và người cậu từng giữ cương vị Phó Tham mưu trưởng Quân khu 9 với quân hàm Đại tá khi nghỉ hưu. Những ký ức đó đã thôi thúc ông gìn giữ những kỷ vật gắn với các thế hệ đi trước.
Hơn 500 hiện vật và những câu chuyện phía sau
Khởi nguồn từ bộ quân hàm của vị Chuẩn Đô đốc, đến nay bộ sưu tập đã có hơn 500 hiện vật, bao gồm quân hàm, quân phục, kỷ niệm chương, huân chương và nhiều vật dụng khác. Mỗi hiện vật đều có nguồn gốc rõ ràng, đi kèm bút tích hoặc chữ ký của người tặng, ghi rõ thời điểm, hoàn cảnh và ý nghĩa trao tặng. Điều quý giá nhất không phải số lượng mà là niềm tin và sự trân trọng của những cán bộ, chiến sĩ đã gửi gắm cả một phần ký ức đời mình vào bộ sưu tập.
Một trong những hiện vật đặc biệt nhất là bộ quân phục của Trung tướng Phạm Tuân – người Việt Nam và châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ. Đại đức Thích Thanh Toàn đã xin phép và phục dựng bộ quân phục theo nguyên bản, sau đó được Trung tướng Phạm Tuân trực tiếp ký tặng. Ngoài ra, bộ sưu tập còn lưu giữ nhiều kỷ vật của các tướng lĩnh và chiến sĩ từ nhiều lực lượng, phản ánh chân thực lịch sử đấu tranh và xây dựng đất nước.
Trách nhiệm và niềm tin từ những người trao gửi
Đại đức Thích Thanh Toàn cho biết khó khăn lớn nhất không phải tìm kiếm hiện vật mà là tạo dựng niềm tin với người trao tặng. Có những chuyến đi hàng nghìn km, những cuộc gặp chỉ để lắng nghe và sẻ chia. Mỗi kỷ vật được trao lại không chỉ là niềm hạnh phúc, mà còn là trách nhiệm gìn giữ những ký ức và sự hy sinh của các thế hệ đi trước. Một kỷ niệm xúc động là khi một cựu chiến sĩ nghĩa vụ Hải quân, mang quân hàm Thượng sĩ, tìm đến trao tặng những kỷ vật của quãng đời quân ngũ. Người lính trẻ từng ngại ngần vì cho rằng hiện vật của mình quá nhỏ bé. Đáp lại, ông chia sẻ: “Không có người lính thì làm sao có vị tướng”, mọi kỷ vật đều đáng được trân trọng như nhau.
Tất cả hiện vật trong bộ sưu tập đều được bảo quản cẩn thận trong phòng trưng bày rộng chưa đầy 12m². Mỗi ngày, đại đức dành khoảng một giờ để lau chùi, sắp xếp và chăm sóc các hiện vật, đảm bảo chúng luôn sạch sẽ và nguyên trạng. Khách tham quan có thể ngắm nhìn và chạm vào hiện vật nhưng không được mang ra khỏi phòng. “Đây là những kỷ vật vô giá, không để mua bán hay trao đổi, mà để gìn giữ và kể lại những câu chuyện của một thời”, đại đức nhấn mạnh.
Không gian trưng bày “Lửa thiêng Đồng Khởi” và sức lan tỏa đến thế hệ trẻ
Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026), căn phòng trưng bày của đại đức chính thức mang tên “Lửa thiêng Đồng Khởi”. Không gian luôn mở cửa đón những người yêu lịch sử, đặc biệt là học sinh, sinh viên. Em Lê Trần Phúc Nguyên (ngụ phường Gò Vấp) – một học sinh được truyền cảm hứng từ người ông từng là sĩ quan Binh chủng Hóa học – đã vượt gần 18km đến tham quan. Em ấn tượng với quân hàm và mũ lễ phục của một Thiếu tướng Công an, từ đó càng quyết tâm theo đuổi ước mơ trở thành sinh viên Trường Đại học Cảnh sát nhân dân.
Đại đức Thích Thanh Toàn bày tỏ: “Người tu sĩ cũng là một công dân của đất nước. Kế thừa truyền thống Phật giáo luôn đồng hành cùng dân tộc, từ những nhà sư từng ‘cởi áo cà sa, khoác chiến bào’ đến thời bình hôm nay, tôi xem việc gìn giữ những kỷ vật chiến tranh là cách tri ân Tổ quốc, lan tỏa tinh thần yêu nước và phục vụ cộng đồng.” Bộ sưu tập không chỉ là niềm đam mê cá nhân mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về giá trị của hòa bình và độc lập.
