Hội thảo “Truyền thông, nâng cao nhận thức về khai thác bền vững tài nguyên nước và bảo vệ môi trường nước xuyên biên giới” đã diễn ra với sự tham gia của nhiều nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành từ các tỉnh miền núi phía Bắc.
Khẳng định tầm quan trọng của tài nguyên nước
Phát biểu khai mạc, Tiến sĩ Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh: “Nước là nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng, là yếu tố thiết yếu của sự sống, đồng thời là nền tảng cho phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững”. Ông khẳng định sự cần thiết phải xây dựng các giải pháp bảo vệ nguồn nước hiện nay.
Thực trạng nguồn nước Việt Nam phụ thuộc lớn vào nước ngoài
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam có hệ thống sông ngòi phong phú với khoảng 3.450 con sông, suối dài từ 10km trở lên, tổng lượng nước mặt trung bình hằng năm khoảng 830 tỷ m3. Tuy nhiên, có tới 63% lượng nước mặt này được hình thành từ các lưu vực ngoài lãnh thổ, khiến Việt Nam phụ thuộc lớn vào các quốc gia thượng nguồn. Hệ thống sông ngòi đang chịu áp lực từ biến đổi khí hậu, hạn hán, lũ quét, sạt lở đất, suy giảm diện tích rừng đầu nguồn, ô nhiễm chất thải và các công trình thủy điện thượng nguồn làm thay đổi dòng chảy tự nhiên.
Luật Tài nguyên nước 2023: Chuyển đổi tư duy quản lý
Luật Tài nguyên nước năm 2023 được xem là hành lang pháp lý vững chắc, đánh dấu bước chuyển từ quản lý theo ngành sang quản lý tổng hợp, thống nhất theo lưu vực sông. Luật coi nước là tài sản công đặc biệt của quốc gia, cần được phân bổ công bằng, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ lâu dài. Luật mới không chỉ quản lý theo ranh giới tự nhiên của dòng chảy thay vì địa giới hành chính, mà còn mở đường cho ứng dụng các giải pháp hiện đại như chuyển đổi số, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), xây dựng hệ thống dữ liệu số đồng bộ để giám sát tự động dòng chảy và chất lượng nước; thúc đẩy cơ chế hợp tác quốc tế, ngoại giao nguồn nước.
Vai trò của truyền thông trong bảo vệ nguồn nước
Tại hội thảo, nhiều ý kiến tham luận chung quan điểm cần nâng cao vai trò của truyền thông chính sách. Truyền thông là cầu nối đưa chính sách vào cuộc sống, có tác động sâu rộng tới việc sử dụng và bảo vệ nguồn nước. Đối với vấn đề nước xuyên biên giới, truyền thông thúc đẩy chia sẻ thông tin minh bạch, tăng cường hợp tác, lan tỏa mô hình quản lý hiệu quả, khơi dậy tinh thần trách nhiệm chung giữa các ban ngành, địa phương, quốc gia và cộng đồng cùng chia sẻ một dòng sông.
Kỳ vọng từ hội thảo
Hội thảo không chỉ là nơi chia sẻ góc nhìn chuyên môn, mà các ý kiến hiến kế, thảo luận thẳng thắn từ các chuyên gia sẽ là cơ sở thực tiễn quan trọng, giúp các cơ quan quản lý hoàn thiện giải pháp truyền thông, đưa Luật Tài nguyên nước 2023 thực sự bám rễ sâu vào nhận thức và hành động của toàn xã hội.
Trần Thường
