Doanh Thu Cao Nhất Lịch Sử, Đường Sách TP.HCM Vẫn Đối Mặt Với Nỗi Lo Mất 'Chất Sách'
Sáng ngày 25/3, Sở Văn hóa - Thể thao TP.HCM cùng Ban giám đốc Công ty Đường sách và các đơn vị gian hàng đã tổ chức buổi tổng kết hoạt động năm 2025 cho không gian văn hóa đọc đặc trưng của thành phố. Sự kiện này đã làm nổi bật một nghịch lý đáng chú ý: doanh thu đạt kỷ lục nhưng hoạt động cốt lõi lại suy giảm.
Con Số Ấn Tượng Và Những Mối Lo Ngại Tiềm Ẩn
Theo ông Lê Hoàng, Giám đốc Công ty Đường sách TP.HCM và Ủy viên ban thường vụ Hội Xuất bản Việt Nam, tổng doanh thu năm 2025 của các đơn vị tại đây đạt hơn 62,45 tỷ đồng, tăng 8,9% so với năm trước và là mức cao nhất trong suốt 10 năm hoạt động. Tuy nhiên, ông thẳng thắn chỉ ra rằng con số đáng mừng này đi kèm với nhiều vấn đề đáng lo ngại.
Sự tăng trưởng chủ yếu đến từ các hoạt động phụ trợ, bao gồm thương mại điện tử, tổ chức sự kiện, bán đồ lưu niệm và dịch vụ cà phê sách. Cụ thể, kênh bán sách trực tuyến tăng vọt lên 18,43 tỷ đồng, với mức tăng trưởng hơn 40% so với năm 2024. Trong khi đó, doanh thu từ bán sách trực tiếp lại ghi nhận sự sụt giảm đáng kể.
Thực Trạng Đáng Báo Động Của Hoạt Động Bán Sách
Ông Lê Hoàng phân tích chi tiết các chỉ số đáng quan ngại:
- Số lượng sách bán ra trong năm 2025 chỉ đạt hơn 670.000 bản, giảm 2% so với năm trước.
- Số sách mới phát hành giảm sâu tới 30,3% so với năm 2024.
- Doanh thu từ sách bán sỉ giảm mạnh, từ 14 tỷ đồng năm 2023 xuống còn 8,95 tỷ đồng năm 2025.
- Đặc biệt, mảng sách thiếu nhi tiếp tục sụt giảm trong ba năm liên tiếp, với doanh thu chỉ đạt 6,93 tỷ đồng (giảm 13,2%) và số cuốn bán ra giảm 12% so với 2024.
Ông nhấn mạnh: "62 tỷ là con số cao nhất trong 10 năm qua nhưng con số đáng mừng này không phải là không có vấn đề, có nhiều thứ rất đáng lo ở đây". Nguyên nhân được chỉ ra là nhiều đơn vị xem gian hàng như một "showroom" trưng bày, để độc giả xem sách rồi chuyển sang mua online, dẫn đến việc Đường sách có nguy cơ mất đi "chất sách" vốn có.
Đề Xuất Giải Pháp Để Vực Dậy Văn Hóa Đọc
Để đối phó với tình trạng này, ông Lê Hoàng đề xuất một loạt biện pháp thiết thực:
- Các gian hàng cần thay đổi phương thức tiếp cận, làm mới cách trưng bày sách theo các nhóm chủ đề hấp dẫn.
- Tăng cường các hoạt động tương tác và trải nghiệm tại chỗ để thu hút độc giả.
- Các nhà xuất bản nên đưa biên tập viên ra giới thiệu tác phẩm trực tiếp cho bạn đọc.
- Chủ động đón đầu và khai thác các chuyến tham quan của học sinh từ trường học đến Đường sách.
Ông kết luận: "Khi 'chất sách' được đặt ở vị trí trung tâm, Đường Sách TP.HCM mới có thể tiếp tục khẳng định vai trò là điểm đến văn hóa đọc tiêu biểu của Thành phố".
Góc Nhìn Từ Các Đơn Vị Và Định Hướng Từ Cơ Quan Quản Lý
Tại buổi tổng kết, bà Nguyễn Thị Thu, Giám đốc NXB Phụ nữ Việt Nam chi nhánh TP.HCM, chia sẻ những khó khăn trong việc tổ chức sự kiện, thường bị quá tải vào cuối tuần. Bà đề xuất tận dụng truyền thông mạng xã hội, như mời người nổi tiếng livestream tại gian hàng, để thu hút sự chú ý.
Bà Ông Thị Ngọc Linh, Phó giám đốc NXB Tổng hợp TP.HCM, thì chia sẻ về mô hình kết nối với các trường học, đưa học sinh tham quan và trải nghiệm quy trình sản xuất sách. Bà đề xuất tạo ra các sân chơi tương tác, như trò chơi "chạy trạm" giữa các gian hàng, để biến Đường sách thành điểm đến văn hóa và du lịch hấp dẫn.
Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao TP.HCM, nhấn mạnh cần xác định rõ Đường sách là không gian khuyến đọc, với mục tiêu tạo ra thế hệ đọc sách và lan tỏa tri thức. Ông cho biết Sở đang tham mưu xây dựng các hành lang pháp lý đồng bộ, bao gồm đề xuất cơ chế riêng cho TP.HCM và tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia về đường sách.
Năm 2025, với doanh thu kỷ lục nhưng bán sách giảm, Đường Sách TP.HCM đang đứng trước thách thức lớn trong việc duy trì sứ mệnh văn hóa đọc, đòi hỏi sự chung tay đổi mới từ tất cả các bên liên quan.
