Hội thảo làm sáng tỏ di sản tư tưởng Phan Châu Trinh trong bối cảnh hiện đại
Ngày 23.3, một hội thảo khoa học quan trọng đã diễn ra tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG TP.HCM), thu hút sự tham gia của nhiều học giả và chuyên gia. Sự kiện này nhằm đánh giá toàn diện về thân thế, sự nghiệp và hệ tư tưởng của nhà yêu nước Phan Châu Trinh, một trong những trí thức tiêu biểu của Việt Nam đầu thế kỷ 20.
Tư tưởng cứu nước phi truyền thống và giá trị đương đại
Phát biểu đề dẫn, PGS-TS Phan Anh Tú, Trưởng khoa Văn hóa học, nhấn mạnh rằng hội thảo là dịp để nhìn lại và phân tích di sản tư tưởng của Phan Châu Trinh từ nhiều góc độ, khẳng định ý nghĩa trong bối cảnh phát triển và hội nhập hiện nay. PGS-TS Ngô Văn Minh từ Hội Khoa học lịch sử TP.Đà Nẵng đã đề cập đến hệ tư tưởng cứu nước phi truyền thống của Phan Châu Trinh, coi đây là bước tiến trong lịch sử tư tưởng Việt Nam.
Ông Minh chỉ ra bốn nội dung cốt lõi:
- Đả phá chế độ quân chủ chuyên chế và đề cao nhân quyền.
- Ưu tiên cứu dân trước khi giành độc lập cho nước.
- Thúc đẩy tự lập tự cường và xây dựng nội lực quốc dân.
- Hoạt động công khai để hô hào quốc dân đồng tâm hiệp lực.
Ông nhấn mạnh: "Quan điểm của cụ Phan rất rõ ràng: không mở mang dân trí, không làm cho dân giàu mạnh, không nâng quyền dân và đánh đổ quyền vua thì không thể đạt đến tự trị hay độc lập."
Kết nối tư tưởng canh tân với thời đại AI
TS Giản Tư Trung từ Viện Giáo dục IRED đã kết nối tư tưởng "tự lực khai hóa" và "chi bằng học" của Phan Châu Trinh với con đường "tự lực khai phóng" trong kỷ nguyên AI. Ông chia sẻ: "Nếu ở đầu thế kỷ 20, 'khai dân trí' chỉ là xóa dốt và từ bỏ cách học văn chương, thì ngày nay, chúng ta đối mặt với nan đề mới: tri thức tràn lan nhưng hiểu biết có thể sai lầm nếu thiếu năng lực đánh giá và phản biện. AI có thể đưa ra câu trả lời nhanh chóng nhưng đôi khi lệch lạc; văn phong thuyết phục nhưng thiếu sự thật. Vì vậy, mỗi người phải tự mình là ngọn đèn khai minh."
TS Hoàng Thị Anh Đào từ Khoa Lịch sử, ĐH Huế, khẳng định công lao của Phan Châu Trinh trong việc đưa chữ Quốc ngữ từ ngôn ngữ của các nhà truyền giáo phương Tây trở thành tài sản quý giá trong tiếp biến văn hóa. Bà nói: "Dù phong trào chữ Quốc ngữ của cụ mới ở giai đoạn sơ khởi, nhưng nó đã đặt nền tảng cho các nhà chí sĩ đưa chữ Quốc ngữ vào phong trào yêu nước, phát triển báo chí và tư tưởng tiến bộ, tạo đà cho những thắng lợi cách mạng sau này."
Tọa đàm tại quê hương Phan Châu Trinh
Cùng ngày, tại xã Tây Hồ, quê hương của nhà yêu nước Phan Châu Trinh, một tọa đàm đã được tổ chức bởi Sở VH-TT-DL TP.Đà Nẵng, Hội Khoa học lịch sử và UBND xã Tây Hồ. Sự kiện này nhằm nhìn nhận khoa học tư tưởng cải cách của Phan Châu Trinh, làm rõ giá trị của tư tưởng "Chi bằng học" trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Tọa đàm tập trung vào các mục tiêu:
- Phân tích dấu ấn của tư tưởng "Chi bằng học" trong phong trào Duy Tân ở đất Quảng đầu thế kỷ 20.
- Làm sáng tỏ ý nghĩa của tư tưởng này đối với sự phát triển của Đà Nẵng hiện nay.
- Khẳng định giá trị trường tồn của "Chi bằng học" như kim chỉ nam cho phát triển tri thức, đổi mới sáng tạo và hội nhập.
Các tham luận tại tọa đàm đã phân tích sâu sắc bối cảnh ra đời và nội hàm của tư tưởng "Chi bằng học", khẳng định đây là tư tưởng tiến bộ, đề cao dân trí, dân quyền và dân sinh. Đồng thời, các ý kiến nhấn mạnh vai trò của tư tưởng này trong việc khơi dậy phong trào Duy Tân và hình thành truyền thống hiếu học của người xứ Quảng.
Ý nghĩa đối với thế hệ trẻ và phát triển đất nước
Các đại biểu tại cả hai sự kiện đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc vận dụng sáng tạo tư tưởng Phan Châu Trinh trong thời đại mới. Họ cho rằng, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tư tưởng "Chi bằng học" có ý nghĩa đặc biệt trong xây dựng xã hội học tập, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
PGS-TS Phan Anh Tú kết luận: "Chúng ta cần tạo điều kiện để thế hệ trẻ học tập, nghiên cứu, sáng tạo và khởi nghiệp, qua đó phát huy tối đa tiềm năng con người, góp phần xây dựng Đà Nẵng và cả nước trở thành những điểm đến cạnh tranh trong khu vực và quốc tế." Hội thảo không chỉ tôn vinh Phan Châu Trinh như một nhân vật lịch sử, mà còn nghiên cứu ông như hình mẫu tư tưởng cho xã hội công dân và nhà nước pháp quyền, mở ra những hướng đi mới cho khoa học xã hội và nhân văn tại Việt Nam.
