Cỏ xước, còn gọi là ngưu tất nam, là dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền với nhiều tác dụng hỗ trợ sức khỏe. Bài viết dưới đây tổng hợp thông tin từ Báo Sức khỏe & Đời sống và VTC News về công dụng cũng như cách sử dụng loại cây này.
Đặc điểm của cây cỏ xước
Cỏ xước có tên khoa học Achyranthes aspera L., thuộc họ Dền (Amaranthaceae). Cây sống lâu năm, cao trung bình 1-1,5m, phân nhiều nhánh nhỏ. Lá mọc so le, đối nhau, phiến lá dày, cuống nhỏ. Hoa mọc từ kẽ lá thành cụm nhỏ, quả hình trứng hoặc bầu dục. Toàn cây đều có thể dùng làm thuốc, nhưng rễ là bộ phận được sử dụng nhiều nhất. Dược liệu có vị đắng, chua, tính bình, đi vào kinh can và thận.
Tác dụng của cây cỏ xước đối với sức khỏe
Hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp
Theo y học cổ truyền, cỏ xước có tác dụng hoạt huyết, thông kinh lạc, giúp cải thiện đau lưng, đau gối, tê bì chân tay và các chứng phong thấp. Nhiều bài thuốc kết hợp cỏ xước với dây đau xương, thiên niên kiện hoặc độc hoạt để hỗ trợ người bệnh xương khớp.
Hỗ trợ lưu thông máu
Cỏ xước giúp máu lưu thông tốt hơn, thường dùng trong trường hợp ứ huyết, kinh nguyệt không đều hoặc sau chấn thương gây bầm tím. Cải thiện tuần hoàn máu cũng góp phần giảm đau nhức và tăng khả năng vận động ở người cao tuổi.
Hỗ trợ hạ huyết áp
Dược liệu này có thể hỗ trợ điều hòa huyết áp nhờ tác động lên hệ tuần hoàn. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý thay thế thuốc điều trị bằng cỏ xước mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Hỗ trợ lợi tiểu, giảm phù nề
Cỏ xước có tác dụng lợi tiểu, hỗ trợ đào thải nước dư thừa, được dùng trong trường hợp tiểu khó, phù nề hoặc bí tiểu.
Hỗ trợ điều trị sỏi tiết niệu
Một số bài thuốc kết hợp cỏ xước với râu ngô, kim tiền thảo hoặc mã đề nhằm giảm triệu chứng khó chịu ở người bị sỏi đường tiết niệu. Hiệu quả phụ thuộc vào tình trạng bệnh và cần có sự hướng dẫn chuyên môn.
Cách sử dụng cây cỏ xước
Dùng dưới dạng thuốc sắc
Đây là cách phổ biến nhất. Cỏ xước sau khi thu hái được rửa sạch, phơi hoặc sấy khô rồi sắc với nước uống hằng ngày. Liều lượng thường dùng từ 10-20g dược liệu khô mỗi ngày, tùy theo mục đích và hướng dẫn của thầy thuốc.
Ngâm rượu
Rễ cỏ xước có thể ngâm rượu cùng một số vị thuốc khác để hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp và tăng cường lưu thông khí huyết. Người mắc bệnh gan, tim mạch hoặc phải kiêng rượu không nên áp dụng.
Kết hợp trong các bài thuốc cổ truyền
Trong y học cổ truyền, cỏ xước thường phối hợp với nhiều vị thuốc khác để tăng hiệu quả điều trị các bệnh về xương khớp, tiết niệu hoặc tuần hoàn máu.
Lưu ý khi sử dụng cỏ xước
Phụ nữ mang thai cần thận trọng vì cỏ xước có tác dụng hoạt huyết. Người đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Việc dùng cỏ xước chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị hoặc các biện pháp y khoa đã được chỉ định. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, người dân nên sử dụng đúng cách, đúng liều lượng và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi áp dụng lâu dài.
