Ngày 12/7, tại Hà Nội, chương trình tọa đàm và ra mắt cuốn sách 'Phương pháp chữa ngọng triệt để' của hai tác giả Nguyễn Thị Thanh Mai và Phạm Văn Luân do Nhà xuất bản Lao động phát hành đã diễn ra, thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia giáo dục, tâm lý và ngôn ngữ. Sự kiện nhấn mạnh tầm quan trọng của phát âm chuẩn trong giao tiếp và cuộc sống.
Nói ngọng – rào cản vô hình trong giao tiếp
Theo chuyên gia tâm lý Đinh Đoàn, nói ngọng không chỉ gây trở ngại trong giao tiếp mà còn ảnh hưởng đến sự tự tin, học tập, công việc và khả năng hòa nhập xã hội. Ông nhận định: 'Học nói là kỹ năng giao tiếp quan trọng nhất. Giọng nói rõ ràng, phát âm chính xác giúp tăng sức thuyết phục, trong khi phát âm sai kéo dài có thể trở thành rào cản vô hình.'
Hiện nay, tình trạng nói ngọng vẫn khá phổ biến. Nhiều người xem đó là đặc điểm vùng miền và chấp nhận sống chung. Tuy nhiên, với những nghề đòi hỏi giao tiếp thường xuyên như giáo viên, phát thanh viên, người dẫn chương trình, diễn giả hay nhân viên kinh doanh, việc chuẩn hóa phát âm là rất quan trọng. Các lỗi phát âm kéo dài ảnh hưởng đến sự tự tin, hiệu quả học tập và khả năng thể hiện trước công chúng.
Nguyên nhân và sự cần thiết can thiệp sớm
Theo các chuyên gia, nói ngọng xuất phát từ nhiều nguyên nhân: dị tật bẩm sinh như ngắn lưỡi, hở hàm ếch, bất thường cấu trúc khoang miệng, rối loạn vận động cơ quan phát âm, hoặc do ảnh hưởng phương ngữ, thói quen bắt chước, thiếu hướng dẫn phát âm đúng từ nhỏ.
Thạc sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, chuyên gia giọng nói, cho biết: 'Với trẻ em, ngoài nguyên nhân sinh lý, việc thiếu môi trường giao tiếp, dành nhiều thời gian cho thiết bị điện tử, ít tương tác trực tiếp với người thân có thể ảnh hưởng đến phát triển ngôn ngữ. Nếu không hỗ trợ sớm, trẻ có nguy cơ hình thành lỗi phát âm kéo dài.'
Nguyên tắc 'uốn cây từ thuở còn non' đặc biệt đúng với phát triển ngôn ngữ. Khi cơ quan phát âm đã hoàn thiện, việc sửa ngọng sẽ khó khăn hơn nhiều. Do đó, cha mẹ cần theo dõi sự phát triển ngôn ngữ của trẻ để có biện pháp can thiệp kịp thời, tránh chủ quan cho rằng trẻ lớn lên sẽ tự hết nói ngọng.
Cuốn sách 'Phương pháp chữa ngọng triệt để' – tài liệu khoa học đầu tiên
Theo các chuyên gia tại tọa đàm, Việt Nam còn thiếu tài liệu bài bản, có cơ sở khoa học để hỗ trợ người học, phụ huynh và giáo viên. Việc chữa ngọng lâu nay chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân hoặc hướng dẫn truyền miệng, chưa có hệ thống phương pháp đầy đủ.
Cuốn 'Phương pháp chữa ngọng triệt để' gồm bốn chương, từ nhận diện nguyên nhân, phân loại dạng nói ngọng đến hướng dẫn quy trình chỉnh sửa phát âm. Người đọc được hướng dẫn cụ thể cách đặt lưỡi, khẩu hình, hơi thở và các bài tập luyện tương ứng với từng lỗi phát âm. Điểm khác biệt lớn nhất là tính cụ thể và khả năng ứng dụng ngay vào thực tế, giúp người học có thể tự luyện tập hoặc hỗ trợ người khác hiệu quả.
Cuốn sách đúc kết các nguyên lý và công thức thực hành thành một phương pháp có hệ thống, giúp quá trình sửa ngọng không còn mang tính cảm tính hay thử-sai. Đây là giá trị nổi bật, góp phần đưa việc chỉnh sửa phát âm trở nên khoa học, dễ tiếp cận và có thể nhân rộng.
Đối tượng và kỳ vọng
Sách hướng tới nhiều nhóm độc giả: trẻ em, phụ huynh, giáo viên, chuyên gia ngôn ngữ trị liệu và người trưởng thành muốn cải thiện phát âm. Các chuyên gia kỳ vọng tài liệu này sẽ nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của phát âm chuẩn, đồng thời hỗ trợ xây dựng các phương pháp trị liệu ngôn ngữ có hệ thống hơn trong tương lai.
Thông điệp được các diễn giả nhấn mạnh: nói ngọng không phải vấn đề không thể khắc phục. Điều quan trọng là phát hiện đúng nguyên nhân, chọn phương pháp phù hợp và can thiệp càng sớm càng tốt để giúp người học tự tin hơn trong giao tiếp, học tập và cuộc sống.
