Cuốn sách 'Diện mạo Tân Thế Giới' của Charles C. Mann đưa ra góc nhìn ngược chiều về cuộc phát kiến châu Mỹ. Thay vì tập trung vào ảnh hưởng của người châu Âu lên châu Mỹ, Mann nhấn mạnh cách châu Mỹ thay đổi thế giới qua kinh tế, văn hóa, con người và sinh thái, gọi là Cuộc trao đổi Columbus.
Dịch bệnh từ châu Âu hủy diệt người bản địa
Trước khi người châu Âu đến, người bản địa châu Mỹ chưa từng biết đến các bệnh dịch như tả hay đậu mùa. Những căn bệnh này theo các đoàn thám hiểm châu Âu lan truyền, gây ra cái chết hàng loạt. Theo Bartolomé de Las Casas, nhà truyền giáo sống qua thời kỳ đó, các trang trại cam, lựu và cây ba đậu của người Tây Ban Nha bị hủy diệt 'từ dưới gốc lên', hàng nghìn mẫu cam 'bị cháy sém và khô quắt lại, như thể có ngọn lửa từ trên trời trút xuống'. Thủ phạm thực sự là rệp sáp, nhưng người Tây Ban Nha chỉ thấy kiến lửa S. geminata, với nọc gây đau hơn ong bắp cày.
Kiến lửa tràn ngập nhà cửa, bu đen mái nhà 'như thể mái bị rắc đầy bụi than', phủ kín sàn nhà. Thực dân phải kê chân giường vào chậu nước để ngủ. Las Casas ghi nhận chúng 'không thể bị ngăn chặn bằng bất cứ cách thức hoặc phương tiện nào của con người'. Nhiều người Tây Ban Nha bỏ nhà cửa, Santo Domingo 'vơi hẳn dân'. Những người ở lại tổ chức lễ chọn thánh Saturninus để hòa giải với Thượng Đế, và sau đó 'nạn dịch bắt đầu biến mất'.
Suy giảm dân số bản địa khủng khiếp
Tác động nhân đạo sâu sắc nhất của Cuộc trao đổi Columbus là lên loài người. Các báo cáo Tây Ban Nha cho thấy Hispaniola từng có dân bản địa đông đúc. Colón mô tả người Taino 'đông không đếm xuể, tôi tin rằng phải có đến hàng triệu triệu người'. Las Casas tuyên bố dân số 'hơn ba triệu người'. Nghiên cứu năm 2003 ước tính 'vài trăm ngàn người'. Dù con số nào, tác động vẫn khủng khiếp: năm 1514, chính quyền Tây Ban Nha chỉ tìm được 26.000 người Taino; 34 năm sau, còn chưa tới 500 người.
Việc tiêu diệt người Taino đẩy Santo Domingo vào đói nghèo vì mất lực lượng lao động. Sự tàn bạo của người Tây Ban Nha là một phần nguyên nhân, nhưng nguyên nhân lớn hơn là Cuộc trao đổi Columbus. Trước Colón, châu Mỹ không có các bệnh truyền nhiễm phổ biến ở châu Âu và châu Á như đậu mùa, cúm, viêm gan, sởi, lao, dịch tả. Những bệnh này theo người châu Âu đến và hủy hoại cộng đồng bản địa. Trận dịch đầu tiên năm 1493 có lẽ là cúm heo. Bệnh đậu mùa năm 1518 lan từ Mexico qua Trung Mỹ, Peru, Bolivia và Chile, quét sạch hàng triệu người.
Bộ mặt mới cho vùng Caribe
Các đoàn thủy thủ châu Âu mang đến cây trồng và vật nuôi mới, phát triển mạnh ở Caribe, thay đổi diện mạo vùng đất này. Tuy nhiên, sự thay đổi đi kèm với thảm họa nhân khẩu học và sinh thái, để lại di sản phức tạp cho lịch sử thế giới.
