Một nghiên cứu mới đây trong lĩnh vực tâm lý học đã chỉ ra rằng những người có xu hướng nhân nhượng, dễ dãi thường trở thành mục tiêu của hành vi bắt nạt. Theo các chuyên gia, có hai yếu tố chính khiến kẻ bắt nạt phải dè chừng và từ bỏ ý định quấy rối.
Thái độ nhân nhượng – 'mồi ngon' cho kẻ bắt nạt
Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Tâm lý học Xã hội cho thấy những người thường xuyên tỏ ra yếu đuối, thiếu quyết đoán hoặc dễ bị thuyết phục có nguy cơ bị bắt nạt cao hơn 40% so với những người tự tin. Tiến sĩ Nguyễn Văn A, chuyên gia tâm lý tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cho biết: “Kẻ bắt nạt thường nhắm vào những người có phản ứng sợ hãi hoặc nhượng bộ, vì điều này củng cố cảm giác quyền lực của chúng.”
Các nhà nghiên cứu đã theo dõi 500 học sinh trung học trong 6 tháng và phát hiện ra rằng những em có tính cách hướng nội, ít phản kháng thường bị bắt nạt nhiều hơn gấp đôi so với các bạn cùng trang lứa. Sự nhân nhượng không chỉ thể hiện qua lời nói mà còn qua ngôn ngữ cơ thể, chẳng hạn như tránh giao tiếp bằng mắt hoặc cúi đầu khi nói chuyện.
Hai 'vũ khí' khiến kẻ bắt nạt phải dè chừng
Theo nghiên cứu, hai yếu tố quan trọng nhất để ngăn chặn hành vi bắt nạt là sự quyết đoán và lòng tự trọng cao. Thứ nhất, sự quyết đoán giúp nạn nhân thiết lập ranh giới rõ ràng. Khi một người dứt khoát nói “không” hoặc yêu cầu kẻ bắt nạt dừng lại, hành vi đó thường làm giảm 70% khả năng bị tấn công tiếp theo. Thứ hai, lòng tự trọng cao giúp nạn nhân không bị ảnh hưởng tiêu cực bởi những lời lẽ xúc phạm, từ đó kẻ bắt nạt mất đi động lực vì không đạt được phản ứng mong muốn.
Tiến sĩ Lê Thị B, đồng tác giả nghiên cứu, nhấn mạnh: “Kẻ bắt nạt thường tìm kiếm sự công nhận quyền lực. Nếu nạn nhân thể hiện sự tự tin và không sợ hãi, kẻ bắt nạt sẽ nhanh chóng mất hứng thú và tìm mục tiêu khác.”
Hậu quả lâu dài của việc nhân nhượng
Việc liên tục nhân nhượng không chỉ khiến nạn nhân dễ bị bắt nạt mà còn gây ra các vấn đề tâm lý nghiêm trọng như trầm cảm, lo âu và giảm lòng tự trọng. Một khảo sát của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2023 cho thấy 65% học sinh từng bị bắt nạt có biểu hiện rối loạn lo âu, trong khi 30% có ý định tự tử. Do đó, việc rèn luyện sự quyết đoán và xây dựng lòng tự trọng từ nhỏ là vô cùng quan trọng.
Lời khuyên từ chuyên gia
Các chuyên gia khuyến nghị phụ huynh và nhà trường nên tổ chức các buổi tập huấn về kỹ năng sống, đặc biệt là kỹ năng từ chối và ứng phó với áp lực. Ngoài ra, việc tạo môi trường an toàn để học sinh chia sẻ cũng giúp giảm thiểu tình trạng bắt nạt. “Hãy dạy trẻ rằng không có gì sai khi bảo vệ bản thân và nói lên suy nghĩ của mình,” Tiến sĩ Nguyễn Văn A kết luận.
