Lai Châu đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt khoảng 10% mỗi năm, cùng với quy mô nền kinh tế dự kiến tăng gấp 1,45 đến 1,5 lần so với năm 2025, kéo theo thu nhập bình quân đầu người vượt mức 55 triệu đồng mỗi năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa và dịch vụ hóa. Ngành công nghiệp và xây dựng giữ vai trò chủ đạo, chiếm tỷ trọng 56%-57%, tiếp theo là ngành dịch vụ chiếm 32%-33%, trong khi nông, lâm nghiệp và thủy sản duy trì ở mức 7%-8%.
Chiến lược một trục-hai vùng-ba trụ cột
Trong định hướng phát triển, Lai Châu tập trung vào quy hoạch không gian kinh tế bài bản, thông minh với chiến lược 'một trục-hai vùng-ba trụ cột'. Trục động lực phát triển tổng hợp chạy dọc theo Quốc lộ 32, Quốc lộ 4D và Quốc lộ 12, kết nối các chuỗi đô thị từ Than Uyên, Tân Uyên, thành phố Lai Châu đến cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng; trục đóng vai trò như xương sống của nền kinh tế, dẫn dắt sự phát triển lan tỏa ra các vùng phụ cận.
Đối với hai vùng kinh tế với chức năng chuyên biệt, tối ưu hóa thế mạnh của từng khu vực: Vùng kinh tế thứ nhất tập trung vào các khu vực trọng điểm như thành phố Lai Châu, Phong Thổ, Than Uyên và Tân Uyên, là hạt nhân để phát triển đô thị, kinh tế biên mậu, du lịch sinh thái, sản xuất điện, vật liệu xây dựng và đặc biệt là công nghiệp chế biến sâu khoáng sản; vùng kinh tế thứ hai bao gồm các huyện như Sìn Hồ, Mường Tè, Nậm Nhùn, được quy hoạch làm vành đai sinh thái bền vững, bảo vệ phát triển rừng, mở rộng diện tích trồng cây công nghiệp như cao su, mắc ca, quế và đặc biệt là phát triển dược liệu quý hiếm dưới tán rừng như sâm Lai Châu.
Công nghiệp năng lượng và chế biến khoáng sản
Trong lộ trình phát triển của Lai Châu, lĩnh vực công nghiệp được xác định mở ra cơ hội vàng cho các nhà đầu tư quan tâm đến công nghiệp năng lượng và chế biến khoáng sản chiến lược khi ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp sạch, chuyên sâu, gắn liền với vùng nguyên liệu và hạn chế tối đa các dự án thâm dụng tài nguyên hoặc có rủi ro ô nhiễm môi trường. Cùng với đó là trữ lượng đất hiếm khổng lồ với quy hoạch các trung tâm khai thác và chế biến sâu khoáng sản đất hiếm mang lại cơ hội để Việt Nam nói chung và Lai Châu nói riêng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng vật liệu điện tử và công nghệ cao toàn cầu.
Các dự án thủy điện tích năng, điện mặt trời và năng lượng tái tạo đang được kêu gọi đầu tư để khai thác tổng công suất tiềm năng lên tới hơn 16.000 MW, bảo đảm an ninh năng lượng và cung cấp nguồn điện xanh dồi dào cho sản xuất.
Nông nghiệp công nghệ cao và Digital Twin
Đối với lĩnh vực nông nghiệp, tỉnh Lai Châu chuyển đổi từ phương thức canh tác truyền thống sang nền nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao. Với khát vọng xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Lai Châu đang từng bước ứng dụng các mô hình quản trị hiện đại, hướng tới việc hình thành 'thung lũng Silicon' về công nghệ nông nghiệp tại vùng Tây Bắc.
Công nghệ bản sao kỹ thuật số (Digital Twin) đang định hình lại toàn bộ quy trình sản xuất nông sản đa giá trị, thông qua việc thu thập dữ liệu thời gian thực từ hệ thống cảm biến IoT, trạm khí tượng và vệ tinh viễn thám, các trang trại trồng sâm, mắc ca hay chè đặc sản có thể tạo ra một bản sao ảo của cánh đồng; trong khi trí tuệ nhân tạo phân tích dữ liệu để dự báo thời tiết, cảnh báo sâu bệnh và tối ưu hóa lượng nước tưới, phân bón, kết hợp với mạng lưới máy bay không người lái (UAV) phục vụ kinh tế tầm thấp được kỳ vọng sẽ nâng cao năng suất đột phá và đáp ứng các tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc khắt khe nhất của thị trường quốc tế, mang lại tỷ suất lợi nhuận khổng lồ cho các doanh nghiệp tiên phong rót vốn vào mảng nông nghiệp công nghệ cao.
Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng
Với vai trò là cửa ngõ giao thương chiến lược, Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng được định hướng mở rộng thành một trung tâm logistics, thương mại và dịch vụ sầm uất, kết nối trực tiếp thị trường Việt Nam, ASEAN với vùng Tây Nam rộng lớn của Trung Quốc. Trên cơ sở đó, hình thành các trung tâm logistics, kho bãi và cảng cạn nội địa giải quyết triệt để bài toán vận tải, đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu hàng hóa địa phương với tốc độ tăng trưởng mục tiêu đạt 10,5% mỗi năm.
Du lịch nghỉ dưỡng và sinh thái
Sở hữu cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, khí hậu ôn đới mát mẻ và bản sắc văn hóa đa dạng của các dân tộc anh em, Lai Châu là 'mỏ vàng' cho các dự án du lịch nghỉ dưỡng, thể thao mạo hiểm và du lịch sinh thái. Tỉnh đang kêu gọi các nhà đầu tư chiến lược để hình thành các tổ hợp dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp, sân golf, hệ thống cáp treo và cầu kính tại khu vực đèo Ô Quý Hồ, Pu Sam Cáp hay quần thể hang động Tiên Sơn.
Chuyển trọng tâm từ lưu giữ thụ động sang bảo tồn chủ động và phát huy có kiểm soát di sản văn hóa tạo ra những sản phẩm du lịch độc bản, thu hút dòng khách chất lượng cao từ thị trường trong nước và quốc tế với mục tiêu đạt doanh thu du lịch hơn 2.700 tỷ đồng vào năm 2030.
Hạ tầng đồng bộ và nguồn nhân lực chất lượng cao
Để đạt được các mục tiêu, định hướng phát triển, tỉnh Lai Châu đang tập trung mọi nguồn lực để tạo ra những bước đột phá về kết cấu hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực. Về hạ tầng giao thông, tỉnh đang đẩy nhanh tiến độ các dự án mang tính 'mạch máu' như tuyến nối thành phố Lai Châu với cao tốc Nội Bài-Lào Cai, hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên, và quy hoạch tuyến cao tốc Bảo Hà-Lai Châu. Nỗ lực thu hút đầu tư xây dựng Cảng hàng không Lai Châu với quy mô cấp 3C-4C sẽ xóa bỏ hoàn toàn rào cản về khoảng cách địa lý, đưa Lai Châu kết nối trực tiếp với các trung tâm kinh tế lớn.
Hạ tầng viễn thông cũng được ưu tiên phát triển vượt bậc với mục tiêu phủ sóng mạng 5G toàn tỉnh và tiến tới mạng 6G tại các khu trung tâm hành chính, công nghiệp, bảo đảm nền tảng vững chắc cho kinh tế số và xã hội số.
Đồng hành cùng sự phát triển hạ tầng phần cứng, tỉnh nhận thức sâu sắc rằng nguồn nhân lực chất lượng cao là chìa khóa quyết định sự thành bại của quá trình hội nhập. Do đó, công tác hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục đang được triển khai quyết liệt nhằm đào tạo lực lượng lao động bám sát nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ lao động qua đào tạo của Lai Châu sẽ đạt 70,5%. Trong đó, nâng cấp Trường Cao đẳng Lai Châu đạt chuẩn quốc gia, đẩy mạnh mô hình đào tạo nghề gắn với thị trường lao động, đặc biệt ưu tiên cung cấp nhân sự cho các lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, năng lượng tái tạo, du lịch và kinh tế số. Vốn nhân lực chất lượng cao cung cấp cho các nhà đầu tư một lực lượng lao động trẻ, có tay nghề, kỷ luật tốt và sẵn sàng tiếp thu công nghệ mới.
Mục tiêu tăng trưởng và huy động vốn
Huy động nguồn vốn đầu tư toàn xã hội dự kiến lên tới 111 nghìn tỷ đồng là đòn bẩy để tỉnh kiến tạo một nền tảng hạ tầng đồng bộ, mở cửa đón dòng vốn đầu tư chất lượng cao. Trong đó, tỉnh xác định rõ chiến lược tận dụng tối đa các nguồn lực, ứng dụng mô hình quản trị hiện đại, chuyển đổi số sâu rộng và khai thác lợi thế đặc thù để trở thành địa phương phát triển xanh, số, thông minh của vùng Trung du và miền núi phía Bắc vào năm 2030, và là không gian sinh thái, hội nhập xuyên biên giới vào năm 2050.
Với những định hướng, nỗ lực và yếu tố 'thiên thời, địa lợi, nhân hòa', tỉnh Lai Châu đang nỗ lực tiên phong trong xu hướng phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn và công nghệ số, phấn đấu trở thành một điểm sáng trên bản đồ đầu tư và phát triển bền vững của đất nước.
PGS, TS, Nguyễn Đình Thọ, Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lồng ghép các mục tiêu phát triển bền vững vào quy hoạch tổng thể của tỉnh.
