Chuông Đồng Cổ Đà Nẵng: Biến Súng Thần Công Thành Thông Điệp Hòa Bình
Trong căn nhà truyền thống của Giáo xứ Phú Thượng, phường Hòa Khánh, Đà Nẵng, một chiếc chuông đồng sẫm màu nằm yên trên giá gỗ cũ kỹ đã hơn một thế kỷ. Ít ai biết rằng, khối đồng nặng trĩu này từng là những khẩu thần công từ thời chiến tranh, nay được biến đổi thành biểu tượng của hòa bình và đức tin.
Hành Trình Đúc Chuông Từ Chiến Tích
Theo linh mục Marcello Đoàn Minh, Quản xứ Phú Thượng thuộc Giáo phận Đà Nẵng, cuối thế kỷ 19, vùng đất này trải qua nhiều biến động lịch sử. Trong bối cảnh phong trào Văn Thân, cộng đồng Công giáo phải sống trong thế tự vệ để sinh tồn do những hiểu lầm sâu sắc. Sau các cuộc xung đột, khi đối phương rút lui, họ đã bỏ lại những khẩu thần công bằng đồng vì quá nặng nề và khó di chuyển.
Thay vì sử dụng số đồng này để tiếp tục đúc vũ khí phục vụ cho những cuộc đối đầu tiếp theo, người dân xứ đạo Phú Thượng đã chọn một con đường khác: gom tất cả lại để đúc chuông nhà thờ. Đây là một hành trình đầy nhọc nhằn và ý nghĩa.
Cuộc Hành Trình Vượt Biển Sang Pháp
Những khẩu thần công phải được cắt nhỏ thành từng khúc để dễ vận chuyển. Chúng được chở bằng thuyền theo đường thủy từ Đà Nẵng ra biển, rồi theo tàu buôn vượt đại dương sang Pháp. Tại đây, chiếc chuông được đúc bằng kỹ thuật tiên tiến của châu Âu, sau đó lại lênh đênh nhiều tháng trở về cảng miền Trung. Nó kịp thời được kéo lên tháp chuông trong ngày khánh thành nhà thờ vào năm 1887.
Từ những mảnh kim loại từng dùng để bắn phá và hủy diệt, một vật thể mới đã ra đời. Chiếc chuông hình cốc úp ngược không còn mang sát khí, mà chỉ còn âm thanh ngân vang khắp vùng bán sơn địa của xã Hòa Sơn cũ.
Âm Thanh Gắn Bó Với Đời Sống Cộng Đồng
Chiếc chuông đồng cổ nặng khoảng 100 kg. Đến năm 1901, giáo xứ đúc thêm một chiếc chuông lớn gần 300 kg để tạo thành bộ đôi hòa âm. Mỗi dịp lễ, hai tiếng chuông trầm bổng quyện vào nhau, vang xa khắp làng quê, trở thành "đồng hồ" của xóm đạo. Tiếng chuông vang lên báo giờ kinh, lễ sớm, tối, và cũng ngân lên để tiễn biệt người qua đời.
Bác sĩ Nguyễn Hoàng Khánh, một người con của xứ đạo Phú Thượng hiện công tác tại Bệnh viện Đà Nẵng, chia sẻ rằng tiếng chuông cổ là ký ức tuổi thơ không thể phai mờ. Ngày xưa, khi chưa có điện thoại hay đồng hồ, người dân ra đồng trồng cấy, thu hoạch mùa màng, chỉ cần nghe tiếng chuông là biết đã 12 giờ trưa hoặc 18 giờ chiều, từ đó gọi nhau về ăn cơm hay đi đọc kinh, dự lễ.
"Mỗi lần nghe chuông báo tử, nếu người mất là đàn ông thì bảy tiếng chuông, phụ nữ thì chín tiếng chuông. Mọi người bất kể đang làm việc gì cũng dừng lại để đọc kinh cầu nguyện cho linh hồn sớm được lên Thiên Đàng", anh Khánh kể lại.
Dấu Tích Chiến Tranh Và Thông Điệp Hòa Bình
Trên thân chuông vẫn còn lưu giữ hai dòng chữ La tinh đúc nổi: "Gloria in excelsis Deo" (Vinh danh Thiên Chúa trên trời) và "Exuviis Hostium" (Chiến lợi phẩm của quân thù). Hai câu chữ này được đối xứng ở vai và eo chuông, trong khi giữa thân chuông là năm đúc 1887 và Thánh giá, biểu tượng đại diện cho đức tin, lòng vị tha và sự hy sinh.
Chiếc chuông như một lời tuyên ngôn mạnh mẽ - từ chiến tranh bước sang hòa giải và hòa bình. Với cha Marcello Đoàn Minh, hành động đúc súng thần công thành chuông chính là cách người xưa hiện thực hóa tinh thần trong Kinh Thánh: "Đúc gươm đao thành cày cuốc" - biến công cụ hủy diệt thành thứ phục vụ đời sống và đức tin.
Bảo Tồn Di Sản Cho Thế Hệ Tương Lai
Chiếc chuông từng bị nứt do gõ sai cách nên đã được hạ xuống để bảo quản. Ngày nay, thay vì treo trên tháp, nó được đặt trong nhà truyền thống, trên chính giá đỡ gỗ nguyên thủy từ thời xưa. Cách lưu giữ này vừa đảm bảo an toàn, vừa giúp giáo dân, đặc biệt là lớp trẻ, có thể tận mắt nhìn và chạm tay vào một phần lịch sử sống động.
Từ họng súng năm xưa từng khiến bao người ngã xuống, 139 năm qua chỉ còn tiếng chuông ngân vang trên mảnh đất xứ đạo Phú Thượng. "Giữa không gian tĩnh lặng, lớp đồng xỉn màu và những vết sẹo thời gian nhắc nhớ rằng hòa bình không phải điều tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng lựa chọn của con người - lựa chọn không tiếp tục chiến tranh", cha Marcello Đoàn Minh khẳng định.
