Chiếu Làng Nghề 'Lên Phố': Từ Vật Dụng Quen Thuộc Thành Phụ Kiện Thời Trang Độc Đáo
Từng là vật dụng quen thuộc trong mỗi gia đình Việt, chiếu dần vắng bóng, chỉ còn xuất hiện trong những không gian truyền thống với công năng đơn thuần là trải giường hoặc trải sàn. Tuy nhiên, qua bàn tay sáng tạo của nhóm bạn trẻ sinh từ năm 1996 đến 1998, những tấm chiếu làng nghề đã 'lên phố' với diện mạo hoàn toàn mới, biến thành những phụ kiện thời trang độc đáo và đậm chất văn hóa.
Tre Mở Ra Trải Nghiệm, Chiếu Bước Vào Thời Trang
Nguyễn Huỳnh (sinh năm 1996), đại diện nhóm sáng lập thương hiệu 100 Đốt và chuỗi Cà phê Ống, chia sẻ với phóng viên rằng từ nền tảng kiến trúc và kinh nghiệm làm branding, anh sớm ấp ủ ý tưởng đưa các chất liệu đậm bản sắc Việt như tre, chiếu vào đời sống hiện đại theo những cách mới mẻ. Từ những khúc tre tươi, Huỳnh cùng cộng sự và những người thợ thủ công sơ chế tạo nên những chiếc cốc đựng nước, trà, cà phê với kết cấu đơn giản, thiết kế gọn nhẹ, dễ mang đi, độc đáo và thân thiện với môi trường. Nhóm bạn khuyến khích khách hàng tái sử dụng bằng cách mang cốc quay lại để nhận ưu đãi, góp phần hình thành thói quen tiêu dùng bền vững.
Với chiếu, nhóm bạn trẻ lại có những ấp ủ táo bạo hơn. Huỳnh, sinh ra và lớn lên ở An Giang - nơi có làng nghề chiếu nổi tiếng, chia sẻ: 'Suốt tuổi thơ của tôi là những tấm chiếu rực rỡ, thơm mùi cỏ, mùi nắng, với hoa văn bắt mắt và độc đáo. Chúng được làm rất kỳ công nhưng chỉ thường dùng trong sinh hoạt hằng ngày. Tôi không muốn dừng ở đó. Tôi muốn làm mới những tấm chiếu này - biến chúng thành những món đồ thời trang gần gũi hơn, đa năng hơn và đậm phong cách cá nhân.'
Khách hàng như Phương Nhung ở Hà Nội nhận xét: 'Túi nhẹ, phom mềm, dễ phối đồ và có thể dùng trong nhiều hoàn cảnh khác nhau.' Lương Anh (18 tuổi) đồng quan điểm: 'Mức giá rất hợp lý, chỉ một vài trăm ngàn - học sinh, sinh viên chúng em rất dễ mua, lại có thể sử dụng thường xuyên cả đi học lẫn đi chơi hay dạo phố, du lịch.'
Kỹ Thuật Làng Nghề - Nền Tảng Của Sáng Tạo Trẻ
Điểm đặc biệt của những món đồ thời trang này nằm ở chính chất liệu: chiếu dệt thủ công từ sợi cói hoặc cỏ Uzu - loại nguyên liệu tự nhiên có độ dai, bền và khả năng nhuộm màu tốt. Trải qua các công đoạn xử lý từ phơi, nhuộm đến dệt tay, từng sợi cói được đan xen tỉ mỉ, tạo nên bề mặt chiếu với những hoa văn kẻ đặc trưng. Không giống các loại vải, sợi công nghiệp, chiếu có cấu trúc dày, chắc, giúp sản phẩm giữ phom đứng dáng tự nhiên.
Nguyễn Huỳnh cho biết, đây cũng là thách thức lớn nhất trong quá trình xử lý chất liệu: làm sao giữ được 'chất thô' đặc trưng nhưng vẫn đảm bảo sự mềm mại, tiện dụng khi trở thành túi xách, đồ dùng. Anh chia sẻ: 'Làm túi từ chiếu không hề dễ, vì chất liệu này vốn cứng và có cấu trúc rất riêng. Tôi phải thử nghiệm nhiều lần để tìm cách xử lý sao cho túi vẫn giữ được phom đẹp mà không bị thô. Quan trọng nhất là tôn trọng chất liệu, không ép nó trở thành thứ khác, mà biến cái 'mộc' đó thành điểm mạnh.'
Đằng sau mỗi chiếc túi là cả một quy trình thủ công phức tạp. Tại các làng nghề như Tân Châu (An Giang), kỹ thuật dệt chiếu đã tồn tại hơn trăm năm, với những nguyên tắc riêng về mật độ sợi, cách phối màu và độ căng khi dệt. Chính nền tảng kỹ thuật này giúp sản phẩm có độ bền cao, ít bai dão, đồng thời tạo nên những họa tiết mang tính nhận diện rõ rệt. Khi được 'chuyển hóa' thành túi, các đường kẻ truyền thống không còn đơn thuần là hoa văn mà trở thành yếu tố thiết kế tạo nhịp điệu thị giác, mang lại cảm giác vừa cổ điển, vừa hiện đại.
Thách Thức Và Cơ Hội Trong Tương Lai
Nhà thiết kế Nguyễn Như Khôi nhận định chất liệu chiếu mang lại lợi thế về bản sắc và hiệu ứng thị giác, nhưng đòi hỏi sự tiết chế trong xử lý để vừa giữ được nét mộc, vừa đảm bảo tính ứng dụng trong đời sống. Ông cho biết: 'Các sản phẩm từ chiếu vẫn đối mặt với một số thách thức về độ bền và khả năng đa dạng hóa thiết kế để phù hợp nhiều tệp khách hàng. Tuy nhiên, đây cũng là dư địa để tiếp tục sáng tạo và hoàn thiện. Cá nhân tôi khá quan tâm dòng sản phẩm này và đang ấp ủ một số thiết kế có thể kết hợp, giới thiệu trong bộ sưu tập sắp tới ở Nga và Pháp.'
Nguyễn Huỳnh kết luận: 'Người trẻ vẫn rất thích những giá trị truyền thống, nhưng sẽ chọn theo cách thực tế hơn - tức là phải đẹp và dùng được. Chúng tôi mong rằng với các ý tưởng, sáng tạo của mình, sản phẩm của các làng nghề làm chiếu sẽ thêm mới mẻ và thêm đầu ra. Chiếu bây giờ không còn chỉ để nằm, mà có thể trở thành một món đồ thời trang, dùng hằng ngày.' Những chiếc túi, phụ kiện từ cỏ, cói ghi điểm nhờ sự linh hoạt và tính ứng dụng cao, dễ phối cùng nhiều phong cách trang phục, từ trẻ trung, năng động đến thanh lịch, tối giản, tạo nên một làn sóng sáng tạo đầy cảm hứng trong cộng đồng trẻ.
