Chùa Ông Bổn Cần Thơ: Biểu tượng văn hóa người Hoa miền Tây Nam Bộ
Tọa lạc tại đường Nguyễn Văn Trỗi, phường Phú Lợi, thành phố Cần Thơ, Hòa An Hội quán, thường được biết đến với tên gọi chùa Ông Bổn, là một trong những công trình tín ngưỡng tiêu biểu nhất của cộng đồng người Hoa ở khu vực miền Tây Nam Bộ. Được xây dựng từ năm 1875, ngôi chùa này đã trải qua nhiều lần trùng tu nhưng vẫn giữ được kiến trúc tổng thể gần như nguyên vẹn, mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa.
Kiến trúc độc đáo và ý nghĩa văn hóa
Chùa Ông Bổn được thiết kế theo lối chữ "Phú", biểu trưng cho sự ấm no và sung túc, một quan niệm phổ biến trong văn hóa truyền thống của người Hoa. Từ bên ngoài, ngôi chùa gây ấn tượng với hệ mái ngói cong và hình tượng "lưỡng long chầu nguyệt" uy nghi trên đỉnh, thường thấy trong các công trình cung đình và đền miếu linh thiêng. Mái ngói âm dương phủ màu xanh cổ kính được trang trí bằng các phù điêu gốm men rực rỡ như "Bát tiên thí võ" và "lưỡng long tranh châu", thể hiện tinh thần hài hòa âm dương và khát vọng thịnh vượng.
Bước qua cánh cổng chính, du khách dễ dàng bị cuốn hút bởi những mảng chạm khắc gỗ công phu hai bên cửa điện, với các họa tiết, câu đối và chữ Hán cổ sinh động. Không gian nội điện càng thêm trang nghiêm nhờ hệ thống hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng treo dọc từ tiền điện đến chính điện, phản ánh tay nghề bậc thầy của các nghệ nhân xưa và sự đầu tư lớn về mỹ thuật của cộng đồng người Hoa.
Hệ thống thờ phụng và cổ vật quý hiếm
Chính điện của chùa là nơi thờ Trịnh Ân, còn gọi là Cảm thiên đại đế, một vị phúc thần trong tín ngưỡng dân gian Trung Hoa, được xem là biểu tượng của lòng trung nghĩa và có công chăm lo đời sống dân chúng. Hai gian bên thờ Phúc Đức Chính Thần và Thiên Hậu Thánh Mẫu, những vị thần quen thuộc trong đời sống tâm linh của người Hoa, đặc biệt với cộng đồng thương hồ và cư dân ven biển.
Ngoài giá trị kiến trúc, chùa Ông Bổn còn lưu giữ nhiều cổ vật quý hiếm như tượng gỗ Ông Bổn sơn son thếp vàng, bộ lư quỳ cổ hình Thái Tuế, cặp hạc – rùa ngậm sen bằng kim loại, cùng các bộ bàn thờ gỗ quý. Những hiện vật này không chỉ mang giá trị nghệ thuật cao mà còn là minh chứng sống động cho dòng chảy lịch sử của cộng đồng người Hoa ở miền Tây.
Lễ hội đấu giá lồng đèn độc đáo
Điểm đặc sắc nhất khiến chùa Ông Bổn trở thành điểm đến hấp dẫn mỗi dịp xuân về chính là lễ hội đấu giá lồng đèn. Hoạt động này được tổ chức vào đầu năm mới, thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách tham gia. Mỗi lồng đèn được trang trí rực rỡ và ghi những lời chúc như "bình an", "phát tài", "thịnh vượng", với niềm tin rằng sở hữu chiếc đèn sẽ mang lại may mắn cả năm.
Không chỉ mang ý nghĩa cầu may, lễ hội đấu giá còn là dịp để cộng đồng chung tay gây quỹ làm từ thiện, giúp đỡ những người khó khăn. Đây chính là tinh thần cốt lõi giúp lễ hội tồn tại bền bỉ qua thời gian, kết nối tín ngưỡng với trách nhiệm xã hội một cách sâu sắc.
Vai trò hiện tại và thu hút du lịch
Hiện nay, chùa Ông Bổn không chỉ là điểm tựa tâm linh quan trọng của cộng đồng người Hoa tại Cần Thơ, mà còn là điểm dừng chân hấp dẫn trong hành trình khám phá văn hóa miền Tây của du khách gần xa. Với kiến trúc cổ kính, hệ thống thờ phụng phong phú và lễ hội độc đáo, ngôi chùa này tiếp tục gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống, góp phần làm phong phú thêm bức tranh đa dạng của vùng đất Nam Bộ.
