Xung đột Iran phá vỡ 'lưới an toàn' LNG toàn cầu
Trong nhiều thập kỷ, khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) đóng vai trò như một van xả áp quan trọng cho nền kinh tế toàn cầu mỗi khi xảy ra các cuộc khủng hoảng năng lượng. Tuy nhiên, trong tình hình hiện tại, chính LNG lại trở thành chiến trường trung tâm của cuộc xung đột.
Chuỗi cung ứng bị đứt gãy nghiêm trọng
Cuộc chiến tại Iran đã gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng cho mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng LNG toàn khu vực. Các cuộc tấn công của Iran nhắm vào Qatar đã trực tiếp làm thiệt hại cơ sở Ras Laffan - trung tâm xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, khiến khoảng 17% công suất sản xuất bị ngừng hoạt động.
Ngay sau sự cố, QatarEnergy đã phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng và tạm dừng một số hợp đồng LNG quan trọng. Quyết định này ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều khách hàng lớn tại các quốc gia như Trung Quốc, Hàn Quốc, Ý và Bỉ.
Eo biển Hormuz tê liệt hoàn toàn
Eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng LNG toàn cầu - hiện đang trong tình trạng tê liệt sau những tuyên bố cứng rắn từ phía Iran. Sự kiện này không chỉ làm gián đoạn giao thông hàng hải mà còn làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin của người mua vào nguồn cung ổn định từ khu vực Vùng Vịnh.
Hàng loạt tàu chở dầu và khí đốt hiện đang bị tắc nghẽn tại khu vực này, tạo nên một bức tranh ảm đạm cho ngành vận tải năng lượng toàn cầu.
Hậu quả kéo dài hơn cả dầu mỏ
Các chuyên gia năng lượng cảnh báo rằng tác động của cuộc khủng hoảng này lên thị trường LNG sẽ kéo dài và nặng nề hơn nhiều so với lĩnh vực dầu mỏ. Khác với dầu thô, thế giới không có trữ lượng khí đốt chiến lược lớn để khai thác trong các tình huống khẩn cấp.
Adi Imsirovic, cựu Giám đốc giao dịch năng lượng và giảng viên tại Đại học Oxford, nhận định: "Các nhà máy hóa lỏng LNG là những công trình kỹ thuật cực kỳ phức tạp và chuyên biệt. Chỉ cần một sự cố nhỏ cũng có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng, và việc sửa chữa thường rất khó khăn và tốn thời gian. Ngay cả khi xung đột kết thúc nhanh chóng, thị trường khí đốt vẫn sẽ mất nhiều thời gian hơn để phục hồi so với thị trường dầu mỏ."
Các quốc gia đang phát triển chịu thiệt hại nặng nề
Các quốc gia đang phát triển đang phải hứng chịu hậu quả trực tiếp và nghiêm trọng nhất từ cuộc khủng hoảng này:
- Pakistan cảnh báo nguồn cung LNG nhập khẩu sẽ cạn kiệt vào giữa tháng 4
- Giá LNG trên thị trường giao ngay đã tăng vọt lên khoảng 24 USD/triệu BTU, so với mức 9 USD theo hợp đồng trước đây với Qatar
- Bangladesh buộc phải thực hiện các biện pháp khẩn cấp như hạn chế sử dụng điều hòa và đóng cửa các trường đại học
Mối đe dọa lan rộng đến nhiều ngành công nghiệp
Tình trạng thiếu hụt LNG không chỉ ảnh hưởng đến lĩnh vực sưởi ấm và sản xuất điện, mà còn đe dọa nghiêm trọng đến nhiều ngành công nghiệp then chốt:
- Sản xuất phân bón: Khí đốt là nguyên liệu quan trọng để sản xuất phân bón, việc thiếu hụt có thể ảnh hưởng đến năng suất cây trồng toàn cầu
- Công nghiệp bán dẫn: Sản xuất chip có nguy cơ bị tê liệt do thiếu hụt nguồn cung heli - một sản phẩm phụ của khí tự nhiên
- Lạm phát: Các nền kinh tế lớn có thể đối mặt với làn sóng lạm phát kéo dài do giá năng lượng tăng cao
Triển vọng u ám cho tương lai
Cuộc khủng hoảng hiện tại càng trở nên nghiêm trọng hơn khi xét đến triển vọng nguồn cung trong tương lai. Dự án mở rộng mỏ khí đốt North Field của Qatar - vốn dự kiến bổ sung lượng lớn LNG cho thị trường từ cuối năm nay - có thể bị chậm tiến độ đến một năm.
Theo ước tính của Rystad Energy, việc khôi phục hoàn toàn cơ sở Ras Laffan có thể mất đến 5 năm. Jan-Eric Fähnrich, nhà phân tích cấp cao tại Rystad Energy, nhấn mạnh: "Khi cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng ở Vùng Vịnh trở nên dễ bị tổn thương, người mua sẽ phải tính toán rủi ro này trong thời gian dài, vượt xa cả thời gian gián đoạn ban đầu."
Vai trò của Mỹ và thách thức toàn cầu
Mỹ - với tư cách là nhà xuất khẩu LNG hàng đầu thế giới - đang hưởng lợi đáng kể trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm. Tuy nhiên, việc phát triển thêm năng lực xuất khẩu mới sẽ cần nhiều năm để hoàn thành.
Trong khoảng thời gian chờ đợi đó, phần còn lại của thế giới buộc phải tự xoay xở và thích nghi với một thị trường năng lượng đã thay đổi hoàn toàn, nơi mà "lưới an toàn" LNG toàn cầu đã bị phá vỡ nghiêm trọng bởi xung đột địa chính trị.
