Ngày 20/12, tại Hà Nội, Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam phối hợp với Hội đồng Dân tộc của Quốc hội tổ chức hội thảo khoa học “Cơ chế chính sách bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số”. Hội thảo thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà nghiên cứu, quản lý văn hóa, nghệ nhân và đại diện các dân tộc thiểu số.
Thực trạng và thách thức trong bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số
Theo báo cáo của Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia, hiện nay nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số đang đứng trước nguy cơ mai một. Các làn điệu dân ca, trang phục truyền thống, lễ hội cổ truyền và tri thức bản địa đang dần bị lãng quên do tác động của đô thị hóa và hội nhập quốc tế. Nghệ nhân Ưu tú Hà Thị Cúc, dân tộc Thái, chia sẻ: “Nhiều bạn trẻ không còn mặn mà với văn hóa truyền thống, chúng tôi rất lo lắng. Cần có chính sách khuyến khích thế hệ trẻ tiếp nối.”
Đề xuất cơ chế chính sách mới
Hội thảo đã đưa ra nhiều đề xuất cụ thể nhằm bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống. Trong đó, nhấn mạnh việc xây dựng cơ chế tài chính hỗ trợ nghệ nhân, thành lập các câu lạc bộ văn hóa dân tộc tại địa phương, và lồng ghép giáo dục văn hóa truyền thống vào chương trình học. Ông Lê Quốc Minh, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Dân tộc, cho biết: “Cần có cơ chế đặc thù cho các dân tộc thiểu số rất ít người, ưu tiên nguồn lực để bảo tồn các di sản văn hóa phi vật thể.”
Vai trò của cộng đồng và nghệ nhân
Các đại biểu thống nhất rằng cộng đồng và nghệ nhân là chủ thể trung tâm trong bảo tồn văn hóa. Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Văn Hòa, dân tộc Mường, nhấn mạnh: “Chúng tôi cần được trao quyền và có tiếng nói trong các quyết định liên quan đến văn hóa của mình.” Hội thảo đề xuất xây dựng quỹ bảo tồn văn hóa dân tộc, hỗ trợ nghệ nhân truyền dạy cho thế hệ trẻ, và tạo điều kiện để họ tham gia vào các hoạt động văn hóa, du lịch cộng đồng.
Kết thúc hội thảo, các đại biểu đã thông qua Tuyên bố Hà Nội, kêu gọi sự chung tay của toàn xã hội trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số. Các kiến nghị sẽ được gửi đến Quốc hội và Chính phủ để xem xét, ban hành chính sách phù hợp trong thời gian tới.
