Thái Nguyên đang tái cấu trúc toàn bộ ngành du lịch, chuyển từ phát triển điểm đến đơn lẻ sang mô hình liên kết chuỗi sản phẩm, với hai trọng điểm là hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể. Tỉnh đặt mục tiêu đón 8 triệu lượt khách trong năm 2026, tăng từ 7,3 triệu lượt năm 2025, và hướng tới 12 triệu lượt vào năm 2030, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Kết nối điểm đến thành trục trải nghiệm
Trước đây, du khách thường chỉ tham quan Thái Nguyên trong ngày, ghé các điểm như Di tích ATK Định Hóa, hồ Núi Cốc, vùng chè Tân Cương, La Bằng, Trại Cài, và ở Bắc Kạn là hồ Ba Bể, Vườn quốc gia Ba Bể cùng các bản làng Tày, Dao, Mông. Việc khai thác riêng lẻ khiến thời gian lưu trú ngắn, mức chi tiêu thấp, giá trị gia tăng hạn chế. Sự hình thành tỉnh Thái Nguyên mới tạo điều kiện sắp xếp lại cấu trúc du lịch trên quy mô lớn hơn, tích hợp nguồn lực thành chuỗi sản phẩm liên hoàn kết nối sinh thái, nghỉ dưỡng, văn hóa, lịch sử và cộng đồng.
Theo Đề án số 17-ĐA/TU về phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026-2030 (ban hành ngày 10/12/2025), địa phương xác định mô hình “hai trọng điểm, một trục động lực, một nền tảng”. Hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể là hai trọng điểm, hướng tới xây dựng điểm đến có sức cạnh tranh quốc gia và dần tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế. Các chuyên gia đánh giá việc đặt hai hồ trong cùng không gian phát triển là hướng đi nhiều tiềm năng: một bên là vùng sinh thái trung du với dịch vụ nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí đầu tư mạnh; một bên là hồ nước ngọt tự nhiên giữa núi rừng Đông Bắc nguyên sơ, kết hợp giá trị văn hóa dân tộc thiểu số. Sự khác biệt bổ trợ tạo sức hấp dẫn riêng.
Chủ đề mùa du lịch 2026: “Hồ trên núi – Trà trong mây”
Mùa du lịch 2026, tỉnh chọn chủ đề “Hồ trên núi – Trà trong mây”, thể hiện định hướng phát triển dựa trên hai tài nguyên đặc trưng. Du khách có thể bắt đầu ngày mới hái chè, thưởng trà giữa đồi chè xanh; tiếp đó khám phá khu sinh thái, hồ nước, bản làng dân tộc; kết thúc bằng đêm nghỉ tại homestay hòa mình thiên nhiên. Sự kết nối này tạo chuỗi giá trị hoàn chỉnh, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu.
Bà Chu Thị Đỗ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khai thác, xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên, cho biết: “Tinh thần xuyên suốt của mùa du lịch năm nay là chuyển từ tư duy phát triển đơn lẻ sang tư duy liên kết, tổ chức sản phẩm theo các trục trải nghiệm rõ ràng, qua đó khai thác hiệu quả hơn những lợi thế mà địa phương đang sở hữu.” Về phía cơ quan quản lý, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Chu Thu cho biết tỉnh đang chỉ đạo các địa phương xây dựng chiến lược cụ thể, đồng thời giao nhiệm vụ cho các sở, ngành tham mưu ban hành cơ chế chính sách thu hút đầu tư, hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng.
Phát huy giá trị văn hóa bản địa
Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, nhiều chuyên gia cho rằng lợi thế cảnh quan chỉ là điều kiện cần, yếu tố quyết định là trải nghiệm khác biệt, có chiều sâu văn hóa và cảm xúc. Ông Lương Duy Doanh, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Du lịch Fivestar Travel, bày tỏ ấn tượng với chủ đề mùa du lịch 2026, cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ trong cách xây dựng sản phẩm du lịch: từ tham quan di tích trong ngày chuyển sang phát triển nghỉ dưỡng, sinh thái, trải nghiệm cộng đồng và khám phá văn hóa bản địa, phù hợp xu thế thị trường hiện đại.
Song hành với Đề án phát triển du lịch, tỉnh triển khai Đề án số 18-ĐA/TU (ban hành ngày 10/12/2025) về phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người giai đoạn 2026-2030, mục tiêu bảo tồn và phát huy di sản vật thể, phi vật thể gắn với du lịch, xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội. Tại khu vực hồ Ba Bể, nhiều hộ dân đầu tư mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc. Anh Đặng Văn Hùng, chủ Ba Bể Farmstay, cho biết các hoạt động như hát then, đàn tính trên thuyền, trải nghiệm đời sống người Tày, lễ hội truyền thống, ẩm thực bản địa luôn được du khách quan tâm. “Kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5 vừa qua, công suất phòng đạt 100%, trong khi những năm trước chỉ đạt 60-70%,” anh Hùng nói. Điều này cho thấy nhu cầu trải nghiệm văn hóa bản địa ngày càng tăng, trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.
Du lịch cộng đồng không chỉ mang lại nguồn thu mới mà còn tạo cơ hội để người dân tham gia trực tiếp. Chị Nguyễn Thanh Bình, dân tộc Tày, thành viên đội văn nghệ hát then, đàn tính ở xã Ba Bể, tự hào khi những làn điệu dân ca được du khách yêu thích, giúp người dân trở thành chủ thể thực sự của ngành “kinh tế xanh”.
Để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, Thái Nguyên còn nhiều việc phải làm: cải thiện chất lượng nguồn nhân lực, nâng cấp dịch vụ tại điểm đến, đa dạng hóa sản phẩm du lịch cộng đồng, đầu tư đồng bộ hạ tầng kết nối giữa các khu vực. Những thách thức này đang được địa phương từng bước tháo gỡ. Với mục tiêu đón 8 triệu lượt khách năm 2026 và 12 triệu lượt vào năm 2030, Thái Nguyên khẳng định quyết tâm phát triển du lịch bền vững và sáng tạo.
