Gần một tháng qua, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ tại Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM) đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của công chúng. Đằng sau nỗ lực của các cơ quan quân đội, giới chuyên gia và nhân chứng là sự đồng hành tích cực của nhiều cơ quan báo chí trong việc lan tỏa thông tin, kết nối nhân chứng và bổ sung nguồn tư liệu.
Điện thoại đổ chuông không ngớt sau khi báo chí đăng tin
Để kết nối nhanh chóng với nhân chứng, Bộ Tư lệnh TPHCM đã cung cấp cho các báo đài số điện thoại của Đại úy Nguyễn Văn Huế, Trợ lý tuyên huấn. Cách làm này lập tức mang lại hiệu quả. Chia sẻ với phóng viên Dân trí, Đại úy Huế cho biết: “Sau khi các báo đăng tin, mỗi ngày tôi nhận khoảng 50-60 cuộc điện thoại, liên tục trong 4-5 ngày, sau đó vẫn có người gọi nhưng ít hơn”.
Đại úy Huế đã trải qua những ngày căng thẳng khi chuông điện thoại reo liên tục. Theo nhiệm vụ được giao, anh gửi số điện thoại của mình đến các cơ quan báo chí tại TPHCM, kèm theo dòng thông báo tìm nhân chứng liên quan việc chôn cất liệt sỹ tại Công viên Lê Thị Riêng vào năm 1968. Anh chia sẻ: “Sau khi các báo đăng tin, điện thoại của tôi đổ chuông liên tục mấy ngày liền. Có căng thẳng và vất vả, nhưng thủ trưởng Bộ Tư lệnh đã động viên: 'Đây là việc nhân nghĩa, vất vả cũng phải làm để đưa các liệt sỹ về Đất Mẹ'”.
Phân loại hàng trăm cuộc gọi từ nhân chứng và chuyên gia
Tiếp nhận hàng trăm cuộc gọi từ nhiều nơi trên cả nước, Đại úy Huế đã phân loại thành 4 nhóm chính. Nhóm thứ nhất là những người tự giới thiệu là nhân chứng tại thời điểm chôn cất tập thể các chiến sỹ cách mạng ở nghĩa địa Chí Hòa. Đây là nhóm đối tượng quan trọng nhất; việc tìm ra những người này lập tức được báo cáo lên lãnh đạo Bộ Tư lệnh thành phố để khai thác sâu hơn.
Nhóm thứ hai là những người có chuyên môn về dữ liệu lịch sử hoặc kỹ thuật, họ cung cấp cho Bộ Tư lệnh các bản đồ Sài Gòn xưa, đồng thời sử dụng các phép suy luận hình học để phỏng đoán vị trí mộ tập thể. Nhóm thứ ba là thân nhân, đồng đội liệt sỹ hy sinh tại địa bàn Sài Gòn - Gia Định năm xưa. Họ gọi điện để hỏi han thông tin, đồng thời chia sẻ niềm hy vọng tìm thấy hài cốt liệt sỹ trên địa bàn thành phố.
“Cuối cùng, nhóm thứ 4 là những người không phải nhân chứng, cũng không đóng góp gì cụ thể, nhưng họ cảm động trước những nỗ lực tìm kiếm mộ liệt sỹ. Nhiều cuộc gọi đến chỉ để gửi một lời cảm ơn, lời chúc các lực lượng sẽ sớm đưa được các liệt sỹ về Đất Mẹ”, vị cán bộ tuyên huấn chia sẻ.
Báo Dân trí đồng hành cùng Bộ Tư lệnh TPHCM
Chia sẻ trong một chuyến thị sát tại công viên Lê Thị Riêng, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TPHCM, đánh giá cao sự phối hợp của báo Dân trí cùng các báo đài tại TPHCM trong việc lan tỏa thông tin, hỗ trợ Ban Chỉ đạo 515 thành phố tìm kiếm các nhân chứng. Cũng nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Bộ Tư lệnh TPHCM đã ký kết Quy chế phối hợp tuyên truyền với các cơ quan báo chí Trung ương và thành phố, trong đó có báo Dân trí.
Thành quả hợp tác không chỉ đến từ việc đăng tải, phản ánh đầy đủ các thông tin từ Bộ Tư lệnh TPHCM tới độc giả. Trong nhiều trường hợp, việc này còn đến từ sự chủ động của phóng viên, nhà báo trong cách góp sức bồi đắp nguồn tư liệu có giá trị cho cơ quan chức năng.
Sau khi thông báo tìm nhân chứng trong bức ảnh chụp năm 1968 tại nghĩa địa Chí Hòa được đăng tải trên báo Dân trí, ông Nguyễn Trung Chính, một kiến trúc sư làm việc tại TPHCM đồng thời là độc giả của báo, đã dành cả đêm để lần manh mối, suy luận các địa hình địa vật xuất hiện trong ảnh. Dựa trên manh mối vị trí tháp nước, áp dụng một số phép tính hình học không gian, ông Chính xác định hố chôn tập thể chính là dải đất nay nằm trong công viên Lê Thị Riêng. Vị kiến trúc sư đã gửi toàn bộ sản phẩm nghiên cứu của mình qua email của báo Dân trí. Ngay sau đó, báo đã chuyển kết quả nghiên cứu này đến Bộ Tư lệnh TPHCM để làm nguồn tham khảo.
Ý nghĩa nhân văn và sức mạnh tổng hợp từ báo chí
Từ những bài báo, những cuộc điện thoại của nhân chứng, hành trình tìm kiếm mộ liệt sỹ sau gần sáu thập niên đang có thêm những cơ sở mới. Điều đó cũng minh chứng cho vai trò của báo chí, không chỉ là cầu nối thông tin, mà còn là lực lượng đồng hành cùng các cơ quan chức năng. Mỗi nguồn tin được xác minh, mỗi nhân chứng được kết nối và mỗi tư liệu được bổ sung đều có thể góp phần xác định danh tính liệt sỹ và đưa hài cốt của liệt sỹ trở về Đất Mẹ.
Trong hành trình ấy, sự chung tay của báo chí, các nhà nghiên cứu, nhân chứng lịch sử và cộng đồng đang tạo nên những giá trị nhân văn sâu sắc; góp phần vào sức mạnh tổng hợp để thực hiện trách nhiệm tri ân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do.
