Tại công viên Bình Phú (phường Bình Phú), mỗi sáng người cao tuổi tập trung tập thể dục và kiểm tra sức khỏe tại điểm y tế lưu động. Hai nhân viên y tế trực sẵn, đo huyết áp, kiểm tra đường huyết, nhắc lịch uống thuốc. Xung quanh là sân cầu lông, máy tập thể dục và các câu lạc bộ thơ ca, cờ tướng. Bà Phạm Hồng Minh, Bí thư Đảng ủy phường Bình Phú, cho biết mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi hướng tới mục tiêu chăm lo thể chất lẫn tinh thần. Từ đầu năm, mỗi tuần có 43 người cao tuổi, người yếu thế được trạm y tế thăm khám tại nhà.
Mô hình đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư
Sau hơn hai tháng thí điểm tại các xã Bắc Tân Uyên, Đất Đỏ và Hiệp Phước, những con số đầu tiên cho thấy đây không chỉ là khám lưu động. Tại xã Bắc Tân Uyên, sáu đội phụ trách 18 ấp, đến từng hộ lập hồ sơ sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính. Kết quả: 429 người từ 75 tuổi trở lên được quản lý, phát hiện thêm 94 trường hợp mắc bệnh mới hoặc chưa kiểm soát ổn định. Tại xã Đất Đỏ, bốn đội với 57 thành viên lập hồ sơ quản lý cho toàn bộ khoảng 750 người cao tuổi, đạt tỷ lệ 100%. Tại xã Hiệp Phước, bảy đội tiếp cận hơn 3.500 người dân chỉ trong hai tháng, phát hiện nhiều trường hợp tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch trước khi xuất hiện biến chứng.
Những con số này trả lời câu hỏi làm sao tiếp cận nhóm người có nguy cơ cao nhất – người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, người neo đơn – những người ít khi tự tìm đến cơ sở y tế. Phần lớn bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu diễn tiến âm thầm. Khi nhân viên y tế đến tận nhà, những bệnh lý đó mới được phát hiện.
Chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, nhìn nhận: “Hiệu quả của mô hình đã thể hiện qua số lượng người dân được tiếp cận dịch vụ y tế hay số trường hợp bệnh được phát hiện sớm, đồng thời còn là sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận của hệ thống y tế, chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe, từ thụ động sang chủ động, từ quản lý người bệnh sang quản lý sức khỏe toàn dân theo vòng đời”. Ông cho rằng hiệu quả xã hội còn sâu hơn hiệu quả chuyên môn: khi nhân viên y tế đến tận nhà đo huyết áp, nhắc uống thuốc, tư vấn dinh dưỡng, người cao tuổi cảm nhận sự đồng hành thường xuyên. Tại nhiều địa phương, số lượt người dân đến khám tại trạm y tế tăng lên, cho thấy niềm tin vào y tế cơ sở đang được khôi phục.
Khám sức khỏe toàn dân theo Nghị quyết 72
Mô hình này nằm trong chương trình khám sức khỏe toàn dân theo tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị. Từ đầu năm, toàn thành phố đã khám cho 182.554 người dân. Một số địa phương dẫn đầu: xã An Nhơn Tây (9.419 người), xã Bà Điểm (7.653 người), phường Tân Tạo (3.548 người). Tuy nhiên, ngành y tế chỉ rõ khoảng trống: số người được khám tại một số địa phương cao hơn số liệu ghi nhận trên hệ thống. Việc chậm cập nhật dữ liệu ảnh hưởng đến tiến độ và xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử, làm mất giá trị cốt lõi là theo dõi sức khỏe liên tục theo vòng đời.
Mục tiêu cốt lõi không nằm ở chỉ tiêu hành chính
Đồng chí Nguyễn Phước Lộc, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, nhấn mạnh: “Thành phố không tổ chức công tác khám sức khỏe toàn dân để hoàn thành một chỉ tiêu hay một chiến dịch ngắn hạn. Điều mà Thường trực Thành ủy quan tâm là thông qua hoạt động này, các địa phương phải từng bước nắm chắc hơn thực trạng sức khỏe của người dân, phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật, tổ chức quản lý, theo dõi và chăm sóc sức khỏe một cách thường xuyên, liên tục và hiệu quả. Đây mới là mục tiêu cốt lõi và cũng là thước đo thực chất”.
Yêu cầu này đặt ra áp lực cho 102 phường, xã thuộc khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, nơi có mật độ dân cư cao, nhiều người lao động nhập cư, người thuê trọ, người sống trong chung cư cao tầng. Đồng chí Nguyễn Phước Lộc yêu cầu các địa phương không làm theo cách đơn thuần hay chỉ chờ người dân tự đến, mà phải phát huy vai trò của khu phố, tổ dân phố, Mặt trận Tổ quốc và lực lượng cộng tác viên cơ sở để chủ động tìm đến từng nhóm đối tượng: người cao tuổi, người có công, hộ nghèo, người yếu thế, người mắc bệnh mạn tính. Các địa phương tránh tư tưởng làm theo phong trào, chạy theo thành tích. Kết quả phải được đánh giá bằng hiệu quả thực chất: số trường hợp bệnh phát hiện sớm và mức độ hài lòng của người dân.
