Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 (AMM-59) khai mạc ngày 21/7 tại Manila, Philippines, đã tái khẳng định lập trường kiên định về Biển Đông, nhấn mạnh tầm quan trọng của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982) và luật pháp quốc tế. Các bộ trưởng kêu gọi sớm hoàn tất đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế.
Đoàn Việt Nam tham dự và đề xuất 4 ưu tiên
Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam, dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự lễ khai mạc và các phiên họp. Phát biểu tại phiên toàn thể, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nêu bốn đề xuất nhằm củng cố đoàn kết, tự cường và liên kết ASEAN: đề cao các nguyên tắc ASEAN, thúc đẩy hội nhập kinh tế sâu rộng qua Khung an ninh kinh tế ASEAN, phát triển ASEAN lấy con người làm trung tâm, và củng cố tự chủ chiến lược cùng vai trò trung tâm của ASEAN.
Ưu tiên đoàn kết và tự cường ASEAN
Các bộ trưởng ngoại giao ASEAN khẳng định ưu tiên hàng đầu là đảm bảo ASEAN đoàn kết, tự cường, phát huy vai trò trung tâm trong mạng lưới đối tác. Họ cam kết thực thi các cam kết từ Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, đẩy nhanh Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN và các ưu tiên của Năm Chủ tịch ASEAN 2026. Đồng thời, ASEAN nhất trí tiếp nhận Thổ Nhĩ Kỳ làm nước đối tác đối thoại thứ 12.
Lập trường về Biển Đông và Trung Đông
Chiều 21/7, các bộ trưởng tham dự phiên họp hẹp và tham vấn về Myanmar. Về Biển Đông, nhiều nước nhấn mạnh tự do hàng hải, hàng không và tôn trọng UNCLOS 1982. Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang khẳng định ASEAN cần kiên trì lập trường nguyên tắc, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Việt Nam cam kết thực hiện đầy đủ DOC và cùng Trung Quốc sớm hoàn tất COC. Trước xung đột Trung Đông, các bộ trưởng ra tuyên bố chung kêu gọi kiềm chế, bảo vệ thường dân và khôi phục an ninh hàng hải qua Eo biển Hormuz.
Myanmar và các vấn đề khu vực
Các bộ trưởng tái khẳng định Myanmar là phần không thể tách rời của ASEAN, với Đồng thuận 5 điểm là cơ sở chính. Họ ghi nhận tiến triển tích cực và kết quả cuộc gặp không chính thức ngày 12/7. Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề cao cách tiếp cận linh hoạt, thúc đẩy hòa giải và đối thoại bao trùm, hỗ trợ Myanmar xử lý các vấn đề kinh tế - xã hội cấp bách.
