Anh Kim Đồng, người dân tộc Nùng, sinh năm 1929 tại Cao Bằng, là một trong những anh hùng thiếu niên nổi tiếng nhất của Việt Nam. Theo Cổng thông tin tỉnh Cao Bằng, anh hy sinh ngày 15 tháng 2 năm 1943 khi mới 14 tuổi, trong lúc làm nhiệm vụ bảo vệ cán bộ cách mạng.
Thân thế và gia đình
Tên thật của anh là Nông Văn Dền, theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Anh sinh ra trong một gia đình yêu nước, với anh trai, chị gái và anh rể đều tham gia hoạt động cách mạng. Cha anh bị bắt đi phu từ khi anh còn nhỏ và không rõ tung tích. Anh trai Nông Văn Dấu (bí danh Phục Quốc) là đội viên của Đội Giải phóng quân, đã chiến đấu và hy sinh tại chợ đồn Bắc Kạn. Sống trong cảnh nước mất nhà tan, chứng kiến sự áp bức của thực dân, ngay từ nhỏ anh Kim Đồng đã nuôi dưỡng lòng yêu nước và căm thù giặc sâu sắc.
Hoạt động cách mạng
Ngày 15 tháng 5 năm 1941, Hội Nhi đồng cứu quốc được thành lập tại Pò Đoi (Cao Bằng) với 5 đội viên đầu tiên. Đây là tiền thân của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh ngày nay. Nhờ sự thông minh, nhanh nhẹn và lòng dũng cảm, anh Kim Đồng được bầu làm Đội trưởng đầu tiên. Các đội viên được giao nhiệm vụ làm thông tin liên lạc, đưa đón cán bộ, canh gác và bảo vệ các cuộc họp bí mật của Việt Minh. Dù công việc rất nguy hiểm, anh và các đội viên luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Tháng 8 năm 1942, anh Kim Đồng vinh dự được gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tại hang Nộc Én và trực tiếp làm nhiệm vụ đưa Bác trở về Pác Bó an toàn. Đây là niềm vinh dự lớn đối với người đội trưởng thiếu niên của cách mạng.
Sự hy sinh anh dũng
Rạng sáng ngày 15 tháng 2 năm 1943, sau khi phát hiện dấu hiệu nguy hiểm gần nơi họp bí mật của Việt Minh, anh Kim Đồng đã nhanh trí chạy ra hướng bờ suối để đánh lạc hướng quân địch, giúp các cán bộ kịp thời rút lui an toàn. Trong khi làm nhiệm vụ, anh bị địch bắn và hy sinh khi mới 14 tuổi.
Vinh danh và di sản
Năm 1997, anh Kim Đồng được Chủ tịch nước Lê Đức Anh truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sự hy sinh anh dũng của anh đã góp phần tô thắm những trang sử vẻ vang của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và là tấm gương sáng cho các thế hệ thiếu nhi Việt Nam. Khu di tích lịch sử Kim Đồng tọa lạc tại quê hương Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, bao gồm mộ và tượng đài người anh hùng.
