Suốt nửa thế kỷ qua, Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) đã âm thầm 'giữ lửa' cho toàn thành phố. Hệ thống lưới điện thông minh giúp dòng điện luôn ổn định, mang hơi mát của máy điều hòa đến từng giấc ngủ giữa cái nắng gay gắt. Hành trình chuyển mình thầm lặng ấy được nhìn qua chính lăng kính của một sinh viên kỹ thuật.
Từ giảng đường đại học đến những cột điện xa xa
Trên giảng đường tại Đại học Dầu khí Việt Nam (PVU), những sinh viên ngành kỹ thuật hóa học được dạy rằng: 'Chất xúc tác là thứ không thể thiếu để một phản ứng diễn ra nhanh hơn, biến những nguyên liệu thô sơ thành sản phẩm có ích phục vụ con người'. Từ phòng thí nghiệm, ngước qua ô cửa sổ nhìn về những cột điện xa xa, tôi chợt nghĩ TP.HCM suốt 50 năm qua (1976–2026) cũng đã trải qua một 'phản ứng' chuyển mình mạnh mẽ. Đi lên từ những nhọc nhằn thời hậu chiến, thành phố lột xác từng ngày để vươn lên thành trung tâm kinh tế sầm uất nhất cả nước. Và trong dòng chảy lịch sử đó, EVNHCMC chính là 'chất xúc tác' âm thầm nhưng quan trọng nhất, góp phần giữ cho thành phố luôn sáng đèn, nhịp sống không ngừng tiếp diễn, nâng tầm cuộc sống của hơn 14 triệu dân.
Từ thiếu thốn đến tiện nghi: Điện thay đổi cuộc sống
May mắn thay, tôi được sinh ra và lớn lên ở thời đại mà sự hiện diện của dòng điện đã trở nên hiển nhiên. Nhưng qua lời kể của ông bà, dòng điện ngày trước từng là điều xa xỉ. Bà tôi hay kể, mỗi khi khu phố mất điện, cả nhà lại kéo bàn ra hiên đợi gió trời, bữa cơm tối ăn vội dưới ánh đèn dầu leo lét. Ký ức về những đêm cắt điện luân phiên, cả khu phố tối om, chỉ còn tiếng quạt mo rách phành phạch và tiếng trẻ con quấy khóc là nỗi ám ảnh của một thế hệ. Khi đó, điện còn rất hạn chế, chủ yếu ưu tiên cho sản xuất. Bây giờ, chỉ một lần bật công tắc là nhà cửa sáng trưng, chẳng mấy ai nghĩ nhiều về điều đó, nhưng với ông bà tôi, có được ánh điện từng là cả niềm ao ước.
Nhờ hành trình 50 năm bền bỉ của EVNHCMC, những thay đổi dần xuất hiện trong từng gian bếp, từng nếp nhà. Không còn cảnh khói than tổ ong độc hại, những người mẹ, người vợ giờ đây thoải mái nấu nướng bằng bếp từ an toàn. Đặc biệt, chương trình ngầm hóa lưới điện kết hợp cáp viễn thông của EVNHCMC đã trả lại mỹ quan đô thị, không còn bóng dáng 'mạng nhện' chằng chịt, giúp các tuyến phố thông thoáng và an toàn hơn mỗi mùa mưa bão.
Đằng sau những con đường sạch đẹp ấy là mồ hôi và công sức của những người thợ điện áo cam. Họ âm thầm làm việc trong nắng gay gắt, mưa giông, đôi khi có mặt ngoài đường giữa đêm khuya để kịp thời xử lý sự cố. Họ không chọn nơi hào nhoáng, cũng ít khi được nhắc tên. Vắng bóng họ, chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể làm cả khu phố chìm vào bóng tối.
Điện thắp sáng nền kinh tế đêm và nhịp sống không ngủ
Không chỉ dừng lại ở đời sống sinh hoạt, dòng điện của EVNHCMC còn duy trì nền kinh tế đêm của thành phố. Chạy xe len lỏi qua mấy con hẻm nhỏ hay tạt qua chợ đêm Bến Thành nhộn nhịp, tôi hay bắt gặp chú sửa xe đêm lấm lem dưới ánh đèn tuýp cũ kỹ, rồi nụ cười của cô bán cơm tấm vỉa hè được soi rõ dưới ánh điện lung linh. Nhờ có điện, các cửa hàng tiện lợi bật đèn thâu đêm, gánh hàng rong nán lại muộn hơn để kiếm thêm thu nhập. Nhịp sống ấy đan xen, làm nên một TP.HCM không ngủ, rực rỡ và đầy sức sống.
Chuyển đổi số và tương lai xanh: Thế hệ trẻ tiếp bước
Là người trẻ của thời đại số, tôi càng cảm nhận rõ sự thay đổi trong cách người dân tiếp cận ngành điện. Không còn cảnh cầm hóa đơn giấy xếp hàng chờ đợi, giờ đây hầu hết người dân TP.HCM đã có thể thanh toán tiền điện trực tuyến chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại. Việc báo sự cố hay kiểm tra lượng điện tiêu thụ qua công tơ mỗi ngày chỉ mất vài giây trên ứng dụng. Sự thay đổi âm thầm ấy không chỉ mang đến ánh sáng mà còn mang đến sự thuận tiện cho cuộc sống hàng ngày.
Dưới góc nhìn của một kỹ sư tương lai, tôi hiểu rằng chặng đường sắp tới của EVNHCMC không còn đơn thuần là giữ dòng điện ổn định, mà là bài toán lớn hơn: 'chuyển dịch năng lượng xanh' để bảo vệ môi trường. Thứ ánh sáng vô hình ấy đang hiện hữu qua những công trình xanh, những mái nhà năng lượng mặt trời đang thành hình trên khắp thành phố. Và tôi tự nhủ, đó cũng chính là đề bài mà thế hệ trẻ chúng tôi phải tìm lời giải hôm nay. Bước ra từ phòng thí nghiệm và những trang giáo trình, những người học kỹ thuật như tôi sẽ đem tất cả kiến thức ra đời thực, xắn tay áo để cùng viết tiếp chặng đường dài phía trước. Chúng tôi sẽ góp sức mình giữ cho dòng điện xanh của thành phố mang tên Bác luôn thông suốt, an toàn và bền vững đến mai sau.
Cuộc thi viết và ảnh 'Tự hào 50 năm ngành điện thành phố mang tên Bác'
Nhân kỷ niệm 50 năm ngày thành lập Sở Quản lý và phân phối điện TP.HCM (7.8.1976 – 7.8.2026), nay là Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), Báo Thanh Niên và EVNHCMC phát động cuộc thi viết và ảnh 'Tự hào 50 năm ngành điện thành phố mang tên Bác'. Cuộc thi nhằm tôn vinh chặng đường 50 năm xây dựng, phát triển, đồng thời lan tỏa hình ảnh đẹp của ngành điện: tận tụy – bản lĩnh – hiện đại – nhân văn – nghĩa tình. Tổng giải thưởng lên đến 220 triệu đồng.
Tất cả độc giả Báo Thanh Niên, người dân, cán bộ, công nhân viên, học sinh – sinh viên, người lao động… đều có thể tham gia, không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp. Số lượng tác phẩm dự thi không hạn chế. Nội dung dự thi phản ánh sự đổi thay của ngành điện TP.HCM trong 50 năm qua; vai trò cung cấp điện cho phát triển kinh tế – xã hội; ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số; các công trình tiêu biểu; những phản ánh chân thực, xúc động về ngành điện. Các sự kiện, ấn tượng của người dân/khách hàng trước sự thay đổi về chất lượng dịch vụ, cung ứng, nguồn điện. Câu chuyện về cấp điện cho phát triển công nghiệp đầu tàu kinh tế, cho đời sống người dân vùng sâu, vùng khó khăn, nơi đảo xa được thay đổi nhờ có điện.
Hạng mục bài viết: Cơ cấu giải thưởng 100.000.000 đồng, gồm: 1 giải nhất: 10.000.000 đồng/giải, quà tặng và giấy chứng nhận; 2 giải nhì: 8.000.000 đồng/giải; 4 giải ba: 6.000.000 đồng/giải; 25 giải khuyến khích: 2.000.000 đồng/giải.
Hạng mục ảnh: Cơ cấu giải thưởng 120.000.000 đồng, gồm: 1 giải nhất: 20.000.000 đồng; 2 giải nhì: 15.000.000 đồng/giải; 3 giải ba: 10.000.000 đồng/giải; 20 giải khuyến khích: 2.000.000 đồng/giải; 50 ảnh được chọn triển lãm (không đoạt giải) nhận nhuận ảnh 500.000 đồng. Các chủ đề ảnh: Điện lực TP.HCM với đời sống; ngành điện năng động, sáng tạo, chuyên nghiệp; lưới điện thông minh – chuyển đổi số; điện hướng tới tương lai xanh.
Bài dự thi gửi về email: 50namnganhdienthanhpho@thanhnien.vn hoặc gửi bằng đường bưu điện về Tòa soạn Báo Thanh Niên: 268 – 270 Nguyễn Đình Chiểu, phường Xuân Hòa, TP.HCM (ghi rõ: Bài tham dự cuộc thi 'Tự hào 50 năm ngành điện thành phố mang tên Bác'). Thời hạn gửi bài: từ ngày 11.3 – 30.6.2026. Xem chi tiết thể lệ cuộc thi tại thanhnien.vn.
