Nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà chính trị, nhà nghiên cứu, nhà báo Trần Bạch Đằng (15/7/1926–15/7/2026), chuỗi sự kiện đã được tổ chức nhằm tri ân những đóng góp to lớn của ông cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, tư tưởng, văn hóa và báo chí. Đây cũng là dịp đánh dấu cột mốc hình thành Thư viện Thanh niên Trần Bạch Đằng – không gian tri thức kỳ vọng lan tỏa tinh thần học tập, nghiên cứu và cống hiến đến thế hệ trẻ.
Chân dung người con ưu tú Nam Bộ qua những kỷ niệm
Tại chương trình, cô Trần Hồng Ánh, ái nữ của nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng, chia sẻ: “Sau năm 1975, gia đình tôi mới thật sự đoàn tụ. Ba tôi là người cha ấm áp, không hay nói lời yêu thương cụ thể, cũng không quá nghiêm khắc, nhưng có nguyên tắc riêng. Thời gian càng lùi xa, tôi càng tự hào và yêu thương ba mình hơn.”
Cô Trần Thị Ngọc Lan, thư ký từng góp sức cho nhiều công trình của ông, nhận xét: “Bộ não của ông như được chia thành từng ô riêng biệt. Khi cần viết về chính trị, xã hội hay văn hóa, ông chỉ cần 'kéo ô đó ra' và viết liên tục. Đặc biệt, trong dịp Tết, ông có thể viết hơn 30 bài cho nhiều tờ báo khác nhau như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Phụ Nữ.”
Truyền lửa cho thanh niên và những bài học báo chí
Ông Hoàng Đôn Nhật Tân, nguyên Giám đốc Nhà văn hóa Thanh niên, cho biết: “Đồng chí Trần Bạch Đằng mang đậm phong cách kẻ sĩ Nam Bộ, rất yêu mến thanh niên. Ông thường truyền lửa qua các bài nói chuyện thu hút hàng nghìn sinh viên.” Nhiều khách mời nhấn mạnh ông luôn dành cho thanh niên sự tin cậy tuyệt đối, đặc biệt trong những thời điểm nguy hiểm, với quan niệm không chê trách mà phải động viên, giáo dục để họ gánh vác công việc.
Theo Tiến sĩ Quách Thu Nguyệt, nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Trẻ, ông là ân nhân của Nhà xuất bản Trẻ, dành tâm huyết cho bộ sách “Lịch sử Việt Nam bằng tranh” nhằm giúp thế hệ trẻ hiểu và yêu lịch sử dân tộc một cách gần gũi.
Nhà báo Lê Văn Nuôi, nguyên Tổng Biên tập Báo Tuổi Trẻ, kể lại: “Từ năm 1992 đến 2003, tôi làm việc nhiều với ông. Ông dạy tôi rằng làm báo ngày phải tổ chức mục bình luận, xã luận trên trang nhất hằng ngày để thể hiện chính kiến trước sự kiện thời sự chính trị, đồng thời phải có phóng sự và phóng sự điều tra. Vài tháng sau, Tuổi Trẻ tổ chức được mục 'Thời sự suy nghĩ' và duy trì hàng chục năm.” Ông Lê Văn Nuôi khẳng định: “Ông là người thầy về lý tưởng cách mạng và nghề báo. Mỗi khi gặp khó khăn, hình ảnh ông hiện lên như ngọn lửa động viên tôi đứng vững trong nghề.”
Vận động xây dựng Thư viện Thanh niên Trần Bạch Đằng
Tại chương trình, đồng chí Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, phát biểu kêu gọi ủng hộ Thư viện Thanh niên Trần Bạch Đằng. Thư viện do Thành Đoàn và Câu lạc bộ Truyền thống Thành Đoàn phối hợp xây dựng, hướng đến trở thành không gian văn hóa đa năng, lưu giữ lịch sử, lan tỏa tri thức và truyền cảm hứng cho người trẻ.
Đồng chí Phạm Chánh Trực nhấn mạnh: “Mỗi cuốn sách quý vị trao tặng, mỗi hiện vật quý vị gửi gắm không chỉ là sự đóng góp về mặt vật chất, mà còn là ngọn lửa tri thức, là bài học lịch sử sống động truyền lại cho thế hệ mai sau. Đó là cách chúng ta tri ân quá khứ và đầu tư cho tương lai.”
Các hình thức đóng góp bao gồm tặng sách, tài liệu về lý luận Mác-Lênin, lịch sử cách mạng, văn học nghệ thuật, các công trình nghiên cứu, đặc biệt là tác phẩm của chính Trần Bạch Đằng hoặc viết về ông; tặng hiện vật, kỷ vật thời kháng chiến, hình ảnh tư liệu lịch sử của phong trào thanh niên học sinh, sinh viên Sài Gòn-Gia Định; cũng như đóng góp nguồn lực kỹ thuật, trang thiết bị như bàn ghế, kệ sách, hệ thống quản lý thư viện số nhằm hiện đại hóa không gian đọc.
