Theo một báo cáo của Ngân hàng Thế giới năm 2025, thế giới đang mất khoảng 324.000 tỷ lít nước ngọt mỗi năm, tương đương 85.600 tỷ gallon, đủ để đáp ứng nhu cầu của 280 triệu người trong một năm. Tình trạng thất thoát nước ngọt kéo dài này, được gọi là “sự khô hạn lục địa”, đang được thúc đẩy do các đợt hạn hán ngày càng nghiêm trọng cùng những phương thức sử dụng đất và tài nguyên nước thiếu bền vững. Dưới đây là 10 hồ, sông và hồ chứa trên thế giới đang thu hẹp hoặc biến mất dần qua những hình ảnh vệ tinh được Al Jazeera tổng hợp.
Sông Paraná, Argentina
Dài khoảng 4.900 km, sông Paraná là con sông dài thứ hai ở Nam Mỹ, chỉ sau sông Amazon, đồng thời là tuyến giao thông thương mại huyết mạch kết nối Brazil, Paraguay và Argentina. Do ảnh hưởng của các đợt hạn hán kéo dài nhiều năm, hình ảnh vệ tinh so sánh giữa năm 1990 và năm 2026 cho thấy mực nước tại cảng Rosario đã giảm mạnh. Sự thu hẹp nghiêm trọng này đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển ngũ cốc, làm giảm sản lượng điện của đập Itaipu và khiến những bãi lòng sông rộng lớn cùng các đảo mới hình thành lộ ra khỏi mặt nước.
Hồ Poopó, Bolivia
Nằm ở độ cao khoảng 3.700 m, hồ Poopó tại Bolivia là một trong những ví dụ điển hình nhất trên thế giới về một hồ nước vùng cao đang biến mất. Hình ảnh vệ tinh so sánh giữa năm 1984 và năm 2020 cho thấy hồ nước từng là hồ lớn thứ hai của Bolivia, với diện tích khoảng 1.000 km², nay gần như đã biến mất hoàn toàn. Việc chuyển hướng dòng nước, hạn hán và nhiệt độ gia tăng đã khiến hồ phần lớn bị khô cạn, biến thành một cánh đồng muối, đồng thời tàn phá ngành thủy sản và sinh kế của người bản địa Uru.
Hồ Ngami, Botswana
Nằm ở rìa tây nam của châu thổ Okavango tại Botswana, hồ Ngami thường xuyên trải qua những biến động lớn giữa trạng thái đầm lầy ngập nước và gần như khô cạn, tùy thuộc vào lượng nước đổ về từ hệ thống sông Okavango. Hình ảnh vệ tinh so sánh giữa năm 1984 và năm 2020 cho thấy rõ tính chất biến động mạnh và nhạy cảm của hồ với khí hậu. Do các đợt hạn hán nghiêm trọng cùng sự dao động của lượng nước từ các nhánh sông thượng nguồn, hồ đã gần như biến mất vào thời điểm mực nước thấp nhất, khiến những ngư trường giàu tiềm năng và các đồng cỏ chăn thả gia súc biến thành một lòng chảo nứt nẻ trước khi bước vào giai đoạn phục hồi một phần sau đó.
Đầm Aculeo, Chile
Nằm tại TP Paine, gần thủ đô Santiago, đầm Aculeo là một ví dụ điển hình về một hồ nước đã biến mất trong những thập niên gần đây do hạn hán kéo dài và tình trạng căng thẳng nguồn nước. Hình ảnh vệ tinh so sánh giữa năm 2007 và năm 2026 cho thấy khu vực từng là điểm vui chơi, giải trí nổi tiếng và là nguồn hỗ trợ sinh kế cho các cộng đồng địa phương nay phần lớn đã khô cạn.
Hồ Urmia, Iran
Nằm ở tây bắc Iran, hồ Urmia từng là hồ nước mặn lớn nhất Trung Đông, với diện tích gần 6.000 km² vào những năm 1990. Hiện nay, diện tích hồ chỉ còn khoảng 581 km², tương đương chưa đến 10% quy mô trước đây. Các đợt hạn hán liên tiếp, việc sử dụng nước cho nông nghiệp, chuyển hướng dòng chảy của các con sông và khai thác nước ngầm đã khiến những vùng rộng lớn của hồ Urmia biến thành các bãi muối trơ trụi.
Đầm lầy al-Chibayish, Iraq
Nằm ở miền nam Iraq, đầm lầy al-Chibayish là một phần của vùng đất ngập nước Lưỡng Hà rộng lớn hơn, Di sản Thế giới được UNESCO công nhận. Khu vực này được nuôi dưỡng bởi nguồn nước từ sông Tigris và sông Euphrates, đồng thời là một trong những hệ sinh thái đất ngập nước quan trọng nhất Trung Đông. Hình ảnh vệ tinh so sánh giữa năm 1984 và năm 2020 cho thấy những thay đổi lớn tại khu vực đầm lầy này. Hoạt động tiêu thoát nước quy mô lớn cùng các đợt hạn hán nghiêm trọng đã khiến khu vực bị khô cạn trên diện rộng trong thập niên 1990. Tuy nhiên, một số phần của đầm lầy đã phục hồi trong những năm gần đây nhờ lượng mưa gia tăng và các nỗ lực phục hồi hệ sinh thái đang được triển khai.
Ambovombe, Madagascar
Ambovombe là một thị trấn ở miền nam Madagascar, nằm trong một trong những khu vực chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu và thường xuyên đối mặt với hạn hán. Hình ảnh vệ tinh so sánh giữa năm 1985 và năm 2020 cho thấy một cuộc khủng hoảng sinh thái nghiêm trọng ở miền nam Madagascar do hạn hán kéo dài nhiều năm và nhiệt độ gia tăng. Những cơn bão cát đỏ dữ dội cùng tình trạng thiếu hụt lượng mưa đã làm suy thoái các nguồn nước và đất nông nghiệp, gây thiệt hại cho hoạt động canh tác tự cung tự cấp và chăn nuôi, đồng thời góp phần dẫn đến tình trạng khó khăn trên diện rộng và làn sóng di dời dân cư.
Hồ Faguibine, Mali
Nằm gần rìa sa mạc Sahara, hồ Faguibine ở miền bắc Mali đã gần như biến mất trong những thập niên gần đây. Trước đây, hồ được bổ sung nước nhờ các trận lũ từ sông Niger. Hình ảnh vệ tinh từ năm 1984 đến năm 2020 cho thấy tình trạng lũ lụt suy giảm, hạn hán và sự tích tụ trầm tích đã khiến hồ thu hẹp nghiêm trọng, để lại phần lớn lòng hồ khô cạn và ngày càng bị sa mạc hóa.
Hồ Mead, Mỹ
Nằm trên ranh giới giữa bang Nevada và bang Arizona, hồ Mead là hồ chứa nước có dung tích lớn nhất nước Mỹ. Hồ được hình thành sau khi đập Hoover được xây dựng trên sông Colorado vào thập niên 1930 và là nguồn cung cấp nước thiết yếu cho hàng triệu người dân ở vùng tây nam nước Mỹ cũng như một số khu vực của Mexico. Hình ảnh vệ tinh so sánh giữa năm 1984 và năm 2020 cho thấy sự suy giảm đáng kể của hồ chứa này khi hạn hán kéo dài, nhiệt độ gia tăng và nhu cầu sử dụng nước ở mức cao đã khiến mực nước giảm mạnh, làm lộ ra những dải bờ hồ rộng lớn cùng các vùng đất trước đây nằm dưới mặt nước.
Hồ Aral, Uzbekistan
Nằm ở vùng tây bắc Uzbekistan, Hồ Aral (hay Biển Aral) là một phần của một trong những thảm họa môi trường do con người gây ra nghiêm trọng nhất thế giới. Hình ảnh vệ tinh so sánh giữa năm 1984 và năm 2020 cho thấy sự biến mất ngoạn mục của hồ nước này. Trong nhiều thập niên, việc chuyển hướng dòng chảy các con sông để phục vụ tưới tiêu đã gây ra một trong những thảm họa môi trường lớn nhất thế giới, khiến diện tích hồ suy giảm hơn 90% và để lộ những vùng đáy hồ rộng lớn từng nằm dưới mặt nước.
