Trong nhiều năm, người hâm mộ chỉ thấy Lionel Messi với trái bóng dưới chân, nhưng ít ai để ý phía sau lưng siêu sao Argentina luôn có một chiếc túi nhỏ giữa hai bả vai. Bên trong là thiết bị GPS và cảm biến theo dõi vận động – một phần của cuộc cách mạng dữ liệu đang làm thay đổi bóng đá hiện đại.
Messi và chiếc áo cảm biến trong tập luyện
Tháng 3/2024, STATSports đăng tải hình ảnh Messi tập luyện cùng Inter Miami với chiếc áo GPS của hãng, xác nhận siêu sao người Argentina từng sử dụng hệ thống theo dõi hiệu suất này trong quá trình tập luyện. Đến nay, không có thông tin công khai cho biết Messi vẫn tiếp tục sử dụng STATSports hay Inter Miami đã chuyển sang nhà cung cấp khác. Tuy nhiên, việc các cầu thủ chuyên nghiệp mặc áo GPS trong buổi tập vẫn là quy trình phổ biến tại nhiều CLB hàng đầu thế giới nhằm thu thập dữ liệu phục vụ huấn luyện và quản lý thể trạng.
Chiếc áo không nổi tiếng như đôi giày Adidas hay băng đội trưởng, cũng không giúp Messi sút tốt hơn hay rê bóng khéo hơn. Nhưng với các HLV thể lực và chuyên gia khoa học thể thao, đây là công cụ hỗ trợ theo dõi tình trạng thể chất của cầu thủ và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì cảm quan.
Cách thức hoạt động của áo GPS
Khoảng đầu những năm 2010, các CLB hàng đầu châu Âu bắt đầu ứng dụng rộng rãi hệ thống theo dõi vận động điện tử (EPTS). Chiếc áo được thiết kế giữ một mô-đun điện tử nằm giữa hai bả vai – vị trí tối ưu để thu tín hiệu vệ tinh và hạn chế rung lắc khi cầu thủ chạy hoặc va chạm. Bên trong mô-đun là GPS cùng nhiều cảm biến như gia tốc kế và từ kế, giúp ghi lại hàng nghìn điểm dữ liệu mỗi giây.
Nhờ đó, ban huấn luyện có thể biết chính xác cầu thủ đã chạy bao xa, tốc độ tối đa, số pha nước rút, cường độ vận động và mức tải cơ thể trong suốt buổi tập hoặc trận đấu. Các chỉ số này được phân tích bằng phần mềm chuyên dụng để xây dựng giáo án tập luyện phù hợp với từng cá nhân. Thay vì áp dụng cùng khối lượng vận động cho cả đội, HLV thể lực có thể điều chỉnh dựa trên dữ liệu: cầu thủ vừa trở lại sau chấn thương được giảm cường độ, người đạt thể trạng tốt được tăng tải nhằm tối ưu hiệu quả.
Dữ liệu không tạo ra thiên tài
Theo FIFA, các hệ thống EPTS hiện là một phần quan trọng của bóng đá chuyên nghiệp, được sử dụng để hỗ trợ huấn luyện, quản lý khối lượng vận động và theo dõi quá trình hồi phục của cầu thủ. Messi là một trong nhiều cầu thủ đỉnh cao từng sử dụng công nghệ này. Mục tiêu của hệ thống GPS không phải đánh giá tài năng qua con số, mà cung cấp dữ liệu để đội ngũ huấn luyện và y tế hiểu rõ hơn phản ứng của cơ thể trước cường độ vận động.
Các cảm biến có thể cho biết cầu thủ chạy bao xa, tăng tốc bao nhiêu lần, tốc độ tối đa hay mức tải có vượt ngưỡng an toàn không. Từ đó, đội ngũ chuyên môn có thêm cơ sở điều chỉnh giáo án hoặc quản lý nguy cơ chấn thương. Nhưng dữ liệu không thể đo được khả năng đọc trận đấu, sự sáng tạo hay cảm giác xử lý bóng trong tích tắc – những phẩm chất làm nên sự khác biệt của Lionel Messi. Giới khoa học thể thao luôn xem dữ liệu là công cụ hỗ trợ ra quyết định, chứ không phải yếu tố thay thế chuyên môn hay tạo ra một cầu thủ vĩ đại.
Biểu tượng của bóng đá thời đại số
Ngày nay, thiết bị GPS đã trở thành tiêu chuẩn ở phần lớn các CLB chuyên nghiệp trên thế giới. STATSports và Catapult là hai trong số những nhà cung cấp công nghệ GPS phổ biến nhất trong bóng đá chuyên nghiệp. FIFA cũng ban hành chương trình chứng nhận chất lượng cho các hệ thống EPTS nhằm bảo đảm độ chính xác và tính an toàn khi sử dụng trong tập luyện và thi đấu.
Những chiếc áo gắn cảm biến xuất hiện từ các học viện đào tạo trẻ đến các đội bóng hàng đầu châu Âu. Messi không được nhớ đến nhờ chiếc áo GPS, nhưng việc một trong những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử cũng sử dụng công nghệ theo dõi hiệu suất cho thấy bóng đá hiện đại đã bước sang giai đoạn mới: nơi dữ liệu hỗ trợ quá trình chuẩn bị, còn tài năng và cảm hứng trên sân cỏ vẫn là điều không cảm biến nào có thể thay thế.
