Niềm tự hào mang tên Bác từ những ngày đầu kháng chiến
PGS, TS Hà Minh Hồng (Hội Khoa học Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh) kể lại, ngày 2/7/1976 tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI, Quốc hội đã chính thức thông qua quyết định đổi tên Sài Gòn-Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, từ rất lâu trước đó, người dân nơi đây đã tự gọi thành phố với cái tên đầy tự hào này.
Ông dẫn chứng: Tờ Báo Cứu quốc số 329 ra ngày 27/8/1946 có bài viết mô tả tại Hà Nội vào ngày 25/8/1946, Phòng Nam Bộ Trung ương tổ chức một buổi họp mặt. Tại đây, bác sĩ Trần Hữu Nghiệp đã đề nghị đổi tên Sài Gòn thành Thành phố Hồ Chí Minh để ghi nhận công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Toàn thể những người tham dự đều tán thành và đồng ký tên gửi tới Quốc hội và Chính phủ.
“Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định kháng chiến không ngừng nghỉ, đi trước về sau. Đặc biệt, trong thời kỳ đất nước bị chia cắt, Sài Gòn-Gia Định “vì cả nước”, “cùng cả nước” kháng chiến, luôn giữ vững niềm tin son sắt với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ trong tâm nguyện, mọi người đã tự gọi Sài Gòn là Thành phố Hồ Chí Minh. Những người lính ở chiến trường B kể rằng, cái tên Thành phố Hồ Chí Minh đã đi vào đầu từ lúc nào họ không còn nhớ. Chỉ biết rằng, thành phố ấy đã được gọi như thế trước giải phóng rất lâu”, PGS, TS Hà Minh Hồng cho biết.
Ý nghĩa chính trị, lịch sử và nhân văn sâu sắc
PGS, TS Nguyễn Văn Hiệp, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Thủ Dầu Một, chia sẻ về niềm vinh dự khi thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Điều này có ý nghĩa chính trị, lịch sử và nhân văn sâu sắc, là sự kết tinh tinh thần của lòng biết ơn vô hạn, tình cảm thiêng liêng và sắt son của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân đối với vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc Việt Nam.”
Tên gọi của Người gắn liền với trung tâm đô thị lớn nhất phương Nam không chỉ là một phần thưởng cao quý, sự tôn vinh xứng đáng dành cho mảnh đất kiên cường, mà quan trọng hơn cả, mốc son này đã chính thức mở ra sứ mệnh lịch sử đầy tự hào cho thành phố trong công cuộc xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc ở một thời đại mới.
Theo ông, nhìn từ góc độ động lực học xã hội, tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh đã chuyển hóa thành một nguồn lực nội sinh rất mạnh mẽ, khơi dậy niềm tự hào sâu sắc cùng ý thức trách nhiệm lớn lao trong lòng mọi tầng lớp nhân dân. Ý nghĩa biểu tượng đó đặt lên vai Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố một áp lực mang tính tích cực: Phải luôn sống, lao động, cống hiến sao cho xứng đáng với tên gọi của Người, phải liên tục giữ vị trí ngọn cờ đầu, là hình mẫu kinh tế và động lực phát triển toàn diện của cả nước.
Thành tựu kinh tế và vai trò đầu tàu
Tự hào là thành phố mang tên Bác, Thành phố Hồ Chí Minh trong 50 năm qua đã không ngừng nỗ lực, đạt được nhiều thành tựu, luôn khẳng định vị trí đầu tàu, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của đất nước. Trong năm 2025, quy mô kinh tế của thành phố đạt khoảng 3 triệu tỷ đồng, đóng góp gần 24% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và chiếm 1/3 tổng thu ngân sách cả nước.
TS Trần Du Lịch, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: Bên cạnh những đóng góp có thể định lượng như GDP, thu ngân sách, một trong những đóng góp quan trọng khác của thành phố là vào quá trình hình thành và hoàn thiện thể chế kinh tế của cả nước. Giai đoạn 1979-1986, tại thành phố, các mô hình công nghiệp quốc doanh tự cứu mình nổi bật như: Nhà máy bia Sài Gòn, Dệt Thành Công, Dệt Thắng Lợi... đã đẩy mạnh kế hoạch sản xuất “phụ” ngoài kế hoạch pháp lệnh. Việc thử nghiệm này giúp nhiều xí nghiệp phục hồi sản xuất, đời sống người lao động được cải thiện, thành phố có nguồn hàng hóa phục vụ mạng lưới thương nghiệp bán lẻ.
Từ thực tiễn ở thành phố, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 25/CP ngày 21/1/1981 về phát huy quyền chủ động sản xuất kinh doanh và quyền tự chủ về tài chính của xí nghiệp quốc doanh. Trong 40 năm qua (kể từ công cuộc Đổi mới năm 1986), thành phố cũng có những đóng góp quan trọng vào sự hình thành chính sách và cơ chế vận hành kinh tế thị trường chung của nước ta trên nhiều phương diện. Nổi bật là thể chế kinh tế với nhiều mô hình thí điểm đã trở thành định chế chung của cả nước như: Xây dựng khu chế xuất Tân Thuận, mô hình “đổi đất lấy hạ tầng” đường Nguyễn Văn Linh, thí điểm cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, đề xuất xây dựng trung tâm chứng khoán, các chính sách xóa đói, giảm nghèo.
Ông Hiệp cho rằng, trong suốt 50 năm qua, thành phố đã vận hành hiệu quả như một phòng thí nghiệm thực tiễn sinh động của cả nước, nơi dũng cảm đối mặt những bài toán khó của đời sống kinh tế, tìm tòi các phương thức quản lý mới để cung cấp những luận cứ thực tế cốt lõi, giúp Trung ương từng bước hoạch định và hoàn thiện đường lối đổi mới qua từng thời kỳ.
Khát vọng vươn tầm thế giới trong kỷ nguyên mới
Mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết nêu rõ, trong kỷ nguyên phát triển mới, thành phố cần phát huy vai trò là một đô thị đặc biệt; tiên phong mở đường về mô hình phát triển, thể chế và phương thức quản trị hiện đại; tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Về chỉ tiêu cụ thể, trong 20 năm tới, thành phố phải đạt tốc độ tăng GRDP bình quân 10%/năm. Đến năm 2075, thành phố sẽ trở thành đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại, phát triển toàn diện, ngang tầm các đô thị phát triển trên thế giới, tăng trưởng xanh, bền vững, chất lượng cuộc sống cao, thích ứng tốt với biến đổi khí hậu; thu nhập bình quân đầu người đạt 100.000 USD.
Với tiềm năng, thế mạnh; với truyền thống năng động, sáng tạo; với những điều kiện thuận lợi về thể chế mà Trung ương dành riêng cho thành phố cùng khát vọng vươn lên mạnh mẽ của hơn 14 triệu người dân, Thành phố Hồ Chí Minh nhất định sẽ tiếp tục phát triển nhanh, bền vững; xứng đáng với niềm tin của Đảng, của Nhà nước và nhân dân cả nước, xứng đáng với vinh dự thiêng liêng mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
