Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tuyên bố sẽ cho Iran cơ hội cuối cùng để đạt được thỏa thuận hạt nhân mới, đồng thời chỉ trích các tập đoàn dầu khí lớn như Exxon và Chevron vì đã kiếm được quá nhiều tiền từ giá dầu tăng cao trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị.
Phát biểu gây chú ý của ông Trump
Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News phát sóng hôm 4/8, ông Trump nói: “Iran đang gặp rất nhiều khó khăn. Họ đã suy yếu nghiêm trọng. Tôi đang cho họ cơ hội cuối cùng để đạt được một thỏa thuận, nhưng nếu họ không chấp nhận, sẽ có những hậu quả”. Ông cũng nhấn mạnh rằng Mỹ không muốn leo thang xung đột nhưng sẽ không ngồi yên nếu Iran tiếp tục làm giàu uranium ở mức cao.
Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran về chương trình hạt nhân đang bế tắc. Trước đó, Iran đã tăng cường làm giàu uranium lên tới 60% độ tinh khiết, gần với mức vũ khí, và đe dọa sẽ đẩy xa hơn nếu các lệnh trừng phạt không được dỡ bỏ.
Chỉ trích Exxon và Chevron
Ngoài vấn đề Iran, ông Trump cũng bày tỏ sự bất bình với các công ty dầu mỏ lớn của Mỹ. Ông nói: “Exxon và Chevron đang kiếm được những khoản lợi nhuận khổng lồ từ giá dầu. Họ có thể giảm giá xăng cho người dân, nhưng họ không làm vậy. Điều đó là không công bằng”.
Giá dầu thế giới đã tăng mạnh trong những tháng gần đây do lo ngại về nguồn cung từ Trung Đông, đặc biệt là khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang. Giá dầu Brent đã vượt mức 80 USD/thùng, mức cao nhất trong nhiều tháng, khiến giá xăng trong nước Mỹ tăng theo.
Theo số liệu từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình tại Mỹ đã tăng lên 3,68 USD/gallon, tăng khoảng 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này gây áp lực lên người tiêu dùng và có thể ảnh hưởng đến kinh tế Mỹ trong bối cảnh lạm phát đang có dấu hiệu tăng trở lại.
Phản ứng từ các công ty dầu khí
Ngay sau phát biểu của ông Trump, cổ phiếu của Exxon và Chevron đã giảm nhẹ trên thị trường chứng khoán New York. Tuy nhiên, các công ty này chưa đưa ra phản hồi chính thức về những lời chỉ trích từ Tổng thống.
Trước đó, vào tháng 6, ông Trump đã từng kêu gọi OPEC tăng sản lượng để hạ nhiệt giá dầu, nhưng các nước OPEC vẫn chưa có động thái rõ ràng. Việc ông Trump trực tiếp chỉ trích các công ty Mỹ là điều hiếm thấy, cho thấy sự lo ngại về tác động của giá năng lượng đến nền kinh tế và bầu cử sắp tới.
Tác động đối với quan hệ Mỹ - Iran
Các nhà phân tích cho rằng tuyên bố của ông Trump có thể là một nỗ lực để gây sức ép lên Iran trước khi quay lại bàn đàm phán. Tuy nhiên, phía Iran đã bác bỏ những lời đe dọa, khẳng định sẽ tiếp tục chương trình hạt nhân của mình nếu các lệnh trừng phạt không được dỡ bỏ hoàn toàn.
Trong một tuyên bố trên truyền hình nhà nước, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Saeed Khatibzadeh, nói: “Chúng tôi không bị đe dọa bởi những lời lẽ như vậy. Iran sẽ không bao giờ từ bỏ quyền làm giàu uranium của mình”.
Quan hệ Mỹ - Iran đã căng thẳng kể từ khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 (JCPOA) vào năm 2018. Kể từ đó, Iran đã vi phạm nhiều cam kết trong thỏa thuận và tăng cường làm giàu uranium, trong khi Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế nghiêm khắc.
Triển vọng đàm phán
Cho đến nay, các vòng đàm phán tại Vienna vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Mỹ và Iran vẫn bất đồng về việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và các biện pháp kiểm soát hạt nhân. Trong khi đó, các cường quốc châu Âu đang nỗ lực thúc đẩy một giải pháp ngoại giao.
Ông Trump tuyên bố sẽ gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào tháng 9 tới, nếu điều kiện cho phép. Tuy nhiên, phía Iran cho biết họ sẽ chỉ gặp nếu Mỹ thể hiện thiện chí thực sự.
Trong bối cảnh đó, thị trường dầu mỏ sẽ tiếp tục biến động mạnh, và những phát biểu của ông Trump có thể ảnh hưởng đến giá dầu trong ngắn hạn. Các nhà đầu tư sẽ theo dõi sát sao các diễn biến tiếp theo.
