Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026-2031, là sự kiện chính trị quan trọng của tuổi trẻ cả nước, diễn ra với khẩu hiệu hành động “Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến - Làm chủ tương lai”. Sự kiện hội tụ ý chí, khát vọng, trí tuệ và trách nhiệm của tổ chức Đoàn, đồng thời thể hiện tinh thần tiên phong, sáng tạo của thanh niên trong kỷ nguyên mới của dân tộc.
Vai trò lịch sử của thanh niên Việt Nam
Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, thanh niên Việt Nam luôn là lực lượng sung sức nhất về thể chất, tinh thần, trí tuệ và sự cống hiến. Họ là đội ngũ tiên phong, xung kích, có nhiều đóng góp to lớn vào sự nghiệp dựng nước và giữ nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn là do thanh niên” (trích “Thư gửi các bạn thanh niên” ngày 17/8/1947).
Ngay sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ nhất (tháng 10/1930) đã thông qua “Án nghị quyết về Cộng sản thanh niên vận động” – văn kiện nền tảng về lý luận vận động thanh niên đầu tiên của Đảng. Đến tháng 3/1931, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ hai đã đề ra nhiệm vụ thành lập tổ chức Đoàn. Sự ra đời của Đoàn Thanh niên Cộng sản Đông Dương (nay là Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh) đã đáp ứng kịp thời đòi hỏi cấp bách của phong trào thanh niên, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc.
Những dấu mốc cách mạng qua các thời kỳ
Ngay sau khi thành lập, Đoàn đã phát triển nhiều đoàn viên trong cao trào cách mạng 1930-1931, đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh. Từ phong trào này đã xuất hiện những gương thanh niên anh hùng như Lý Tự Trọng với câu nói nổi tiếng: “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác.”
Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đoàn Thanh niên cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tiến hành Tổng khởi nghĩa giành thắng lợi, mở ra kỷ nguyên độc lập tự do. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược, thanh niên Sài Gòn – Chợ Lớn thành lập các Đội Thanh niên xung phong cảm tử, thanh niên tự vệ kiên quyết đánh trả. Tại Hà Nội, nhiều chiến sĩ trẻ đã ôm bom ba càng chặn xe tăng giặc trên đường phố. Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ I (tháng 2/1950) với chủ đề “Chiến đấu và xây dựng tương lai” đã thúc đẩy phong trào “Tòng quân giết giặc lập công” phát triển khắp nơi.
Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 có sự đóng góp của nhiều tấm gương tuổi trẻ như Trần Văn Ơn, Võ Thị Sáu, La Văn Cầu, Cù Chính Lan, Nguyễn Thị Chiên, Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót, Tô Vĩnh Diện... Họ xứng đáng là lớp trẻ “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”.
Phong trào “Ba sẵn sàng” và “Năm xung phong”
Tháng 8/1964, khi đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc, tuổi trẻ Thủ đô phát động phong trào “Ba sẵn sàng”, lan rộng trong cả nước. Tháng 2/1965, Đại hội Đoàn Thanh niên toàn miền Nam phát động phong trào “Năm xung phong”, thu hút hàng vạn đoàn viên, thanh niên tham gia. Những tập thể và cá nhân xuất sắc như 10 cô gái thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc, Bảy dũng sĩ Điện Ngọc (Quảng Nam, nay là Đà Nẵng), Lê Thị Hồng Gấm, Nguyễn Văn Trỗi, Nguyễn Viết Xuân đã ghi dấu ấn sâu đậm.
Thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975, thống nhất đất nước, có sự đóng góp to lớn của đoàn viên, thanh niên trên khắp các mặt trận. Năm 1976, Đoàn chính thức mang tên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.
Đổi mới và thành tựu trong nhiệm kỳ XII
Trong nhiệm kỳ vừa qua, công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi đã đạt nhiều dấu ấn nổi bật. Công tác tuyên truyền, giáo dục được đổi mới theo hướng hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số. Các chiến dịch như “Tự hào một dải non sông”, “Câu chuyện thời hoa lửa”, “Hòa bình đẹp lắm”, “Tự hào Việt Nam” thu hút hàng tỷ lượt tiếp cận. Ứng dụng Thanh niên Việt Nam, hệ thống học tập trực tuyến và bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nắm bắt dư luận xã hội đã tạo phương thức giáo dục mới, gần gũi với giới trẻ.
Phong trào “Thanh niên tình nguyện” là phong trào chủ lực, với chủ trương “3 liên kết” (liên kết lực lượng, liên kết địa bàn, liên kết cộng đồng) được triển khai đồng bộ. Tính đến cuối năm 2025, đã có gần 49 triệu lượt đoàn viên, thanh niên tham gia các hoạt động tình nguyện do Đoàn, Hội tổ chức, vượt xa chỉ tiêu đề ra.
Phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo” ghi dấu ấn với việc lần đầu tiên triển khai “Bình dân học vụ số” và “Phổ cập AI” rộng khắp. Tổ chức Đoàn đã hỗ trợ hiện thực hóa hơn 156.000 ý tưởng, sáng kiến của đoàn viên, thanh niên, vượt chỉ tiêu nhiệm kỳ.
Phong trào “Tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc” được triển khai sâu rộng, với nhiều công trình thanh niên tại các địa bàn khó khăn, góp phần chăm lo đời sống nhân dân và tiếp sức cho cán bộ, chiến sĩ nơi tuyến đầu. Hơn 7.100 dự án khởi nghiệp sáng tạo của thanh niên được hỗ trợ trong nhiệm kỳ.
Định hướng cho nhiệm kỳ mới
Đại hội XIII diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đặc biệt là chiến lược phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh trong bài viết “Thanh niên với tương lai đất nước”: “... yêu nước trong thời đại mới không chỉ thể hiện bằng cảm xúc, mà phải được thể hiện bằng tri thức, năng lực hành động, tinh thần chinh phục những đỉnh cao mới của khoa học - công nghệ và ý chí làm chủ tương lai đất nước.”
Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, tuổi trẻ Việt Nam hôm nay tiếp tục phát huy truyền thống, hun đúc khát vọng cống hiến, làm giàu trí tuệ, rèn luyện bản lĩnh, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc.
