Trong những ngày qua, nhiều địa phương trên cả nước, đặc biệt là khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, đã ghi nhận hiện tượng mưa đá với kích thước lớn, có hạt to bằng quả trứng gà. Các tỉnh như Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Điện Biên, Phú Thọ và Hà Nội đều hứng chịu những trận mưa đá gây thiệt hại đáng kể.
Hiện tượng mưa đá hiếm gặp
Theo ghi nhận, từ chiều tối ngày 2/5 đến sáng 4/5, dông, lốc, sét và mưa đá đã xảy ra trên diện rộng, đặc biệt tại các tỉnh miền núi phía Bắc. Riêng chiều tối và đêm 2/5, mưa đá xuất hiện tại Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên và Hà Nội. Đến ngày 3/5, thêm Nghệ An và Hà Tĩnh cũng ghi nhận hiện tượng này. Nhiều cục đá có kích thước bằng quả trứng gà hoặc bóng tennis đã gây vỡ kính ô tô, hư hại hoa màu và nhà cửa.
Nguyên nhân xuất hiện mưa đá
Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng Phòng Dự báo Thời tiết thuộc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, giải thích rằng mưa đá kích thước lớn xuất hiện do sự kết hợp của nhiều yếu tố. Trong những ngày qua, khu vực Bắc Bộ duy trì trạng thái nóng ẩm, có nắng ban ngày, tích lũy năng lượng đối lưu trong khí quyển. Trên cao tồn tại rãnh thấp trong đới gió tây mạnh ở độ cao khoảng 5.000 mét. Đồng thời, một bộ phận không khí lạnh yếu từ phía Bắc di chuyển xuống, nén rãnh áp thấp đi qua Bắc Bộ. Vào buổi chiều, nhiệt độ tăng cao khiến khối không khí nóng ẩm bốc lên mạnh, hình thành các đám mây dông phát triển nhanh theo chiều thẳng đứng. Trong môi trường bất ổn định này, dòng khí đi lên rất mạnh giữ các khối băng trong mây dông lâu hơn, khiến chúng ngày càng lớn trước khi rơi xuống.
Ông Hưởng nhấn mạnh: "Mưa đá vẫn hay xảy ra vào thời điểm giao mùa, nhưng hiện tượng mưa đá xuất hiện tập trung nhiều trên cả khu vực miền núi, trung du và đồng bằng trong tháng 4-5 năm nay được nhận định là hiếm gặp."
Dự báo thời tiết cuối tuần
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, khoảng ngày 8-9/5 (thứ Sáu và thứ Bảy), một đợt không khí lạnh mới dự kiến tác động, khiến miền Bắc tiếp tục có mưa dông kèm lốc sét, mưa đá và gió giật mạnh. Ngoài ra, từ ngày 5-7/5, khu vực phía Nam Tây Nguyên và Nam Bộ cũng có khả năng xuất hiện mưa rào và dông diện rộng, tập trung vào chiều tối. Trong các cơn dông, cần cảnh giác với lốc sét, mưa đá và gió giật.
Ông Hưởng cũng lưu ý rằng khả năng cao El Nino sẽ xuất hiện (80-90%) từ giữa năm 2026, có thể đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm (20-25%) và kéo dài sang năm 2027. Trong bối cảnh đó, nắng nóng dự báo gay gắt hơn trung bình nhiều năm, mưa và bão ít hơn nhưng dông, lốc, mưa đá trong giai đoạn chuyển mùa và mưa lớn cục bộ có thể xuất hiện nhiều, gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị.
Dấu hiệu nhận biết mưa đá
Mưa đá thường đi kèm các dấu hiệu đặc trưng: bầu trời xuất hiện mây dông phát triển mạnh, không khí chuyển từ oi nóng sang mát lạnh nhanh chóng, gió giật mạnh, mưa rào lớn kèm sấm sét. Khi thấy các dấu hiệu này, người dân nên nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn, tránh ở ngoài trời hoặc dưới cây lớn.
Ứng phó với dông, lốc, sét và mưa đá
Khi có mưa đá, cần trú trong nhà, đóng kín cửa, tránh xa cửa kính. Đối với gió giật mạnh, gia cố mái nhà, chằng chống vật dụng dễ bị gió cuốn, không ở gần khu vực có nguy cơ sập đổ. Ngoài ra, tắt các thiết bị điện khi có sét, hạn chế sử dụng điện thoại ngoài trời để giảm rủi ro bị sét đánh.
