Siêu bão Dolphin đang duy trì cường độ đáng kinh ngạc hơn 60 giờ liên tiếp, trở thành tâm điểm theo dõi của các cơ quan khí tượng châu Á. Theo Trung tâm Khí tượng Quốc gia Trung Quốc (CMA), lúc 5h sáng 2/8, tâm siêu bão nằm trên vùng biển Tây Bắc Thái Bình Dương, cách thành phố Naha (Okinawa, Nhật Bản) khoảng 2.720 km về phía đông. Sức gió cực đại gần tâm đạt 55 m/s (cấp 16, khoảng 198 km/h), áp suất trung tâm 930 hPa. Điều đặc biệt là trước đó, vào ngày 30/7, sức gió của bão từng đạt 65 m/s, tương đương trên cấp 17.
Siêu bão Dolphin hình thành từ ngày 27/7 và chỉ mất khoảng 36 giờ để mạnh lên thành siêu bão. Sau một giai đoạn suy yếu nhẹ do quá trình thay thế thành mắt bão, hệ thống nhanh chóng lấy lại cường độ và giữ trạng thái siêu bão suốt hơn hai ngày rưỡi. Theo CMA, trong ít nhất 5 ngày tới, Dolphin chưa ảnh hưởng trực tiếp đến vùng biển Trung Quốc. Các mô hình dự báo từ CMA, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA), Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc (KMA), Cơ quan Khí tượng Đài Loan và Đài quan sát Hong Kong (HKO) đều nhất quán về xu hướng chung: siêu bão sẽ tiếp tục di chuyển theo hướng tây tây bắc, tiến gần quần đảo Ryukyu.
Quỹ đạo còn nhiều bất định
Nếu giữ được cường độ hiện tại, Dolphin có thể ảnh hưởng trực tiếp vùng Okinawa vào khoảng ngày 7/8 với cấp độ bão mạnh. Tuy nhiên, các chuyên gia khí tượng nhấn mạnh rằng quỹ đạo sau ngày 6/8 vẫn chưa thể xác định chắc chắn. Theo nhà phân tích khí tượng Xin Xin của China Weather, hướng đi cuối cùng của siêu bão phụ thuộc chủ yếu vào diễn biến của áp cao cận nhiệt đới Tây Thái Bình Dương. Nếu khối áp cao này suy yếu và lùi dần về phía đông, bão có xu hướng bẻ lên phía bắc hoặc đông bắc, tiến về Nhật Bản hoặc bán đảo Triều Tiên. Ngược lại, nếu áp cao duy trì sức mạnh và mở rộng về phía tây, Dolphin có thể tiếp tục tiến sâu theo hướng tây, gây nguy hiểm cho các vùng duyên hải.
Trung tâm Truyền thông và Phổ biến khoa học thuộc Cục Khí tượng Trung Quốc cũng cho rằng phải đến khoảng ngày 6-8/8 mới có thể xác định rõ quỹ đạo cuối cùng của cơn bão. Điều này khiến công tác chuẩn bị phòng chống trở nên khó khăn hơn, nhất là khi bão mạnh bất thường như Dolphin có sức công phá lớn. Người dân sinh sống tại các khu vực có khả năng chịu ảnh hưởng, đặc biệt là ở Nhật Bản và quần đảo Ryukyu, được khuyến cáo tiếp tục theo dõi các bản tin dự báo chính thức trong những ngày tới.
Bão Kujira - cơn bão 'nhỏ' có thể bị nuốt chửng
Trong khi Dolphin vẫn đang hoành hành, một áp thấp nhiệt đới khác ở phía đông Philippines đang phát triển nhanh. Theo CMA, hệ thống này có khả năng mạnh lên thành bão nhiệt đới trong vòng 24 giờ và sẽ được đặt tên là Kujira - cái tên do Nhật Bản đề xuất, mang ý nghĩa "cá voi". Tuy nhiên, nhiều cơ quan khí tượng cho rằng Kujira sẽ chỉ là một cơn bão chóng tàn. Dự báo cho thấy đến khoảng ngày 6/8, khoảng cách giữa Kujira và Dolphin sẽ thu hẹp xuống còn khoảng 1.100 km, đủ điều kiện để kích hoạt hiệu ứng Fujiwhara - hiện tượng hai xoáy thuận nhiệt đới tương tác khi ở gần nhau.
Do Dolphin vượt trội hoàn toàn về sức mạnh, hoàn lưu của siêu bão được dự báo sẽ chi phối và hấp thụ Kujira. Cơn bão mới có thể bị đổi hướng, suy yếu nhanh chóng và thậm chí tan biến vào hệ thống lớn hơn. Hiệu ứng này từng được nhà khí tượng học người Nhật Sakuhei Fujiwhara mô tả lần đầu tiên vào giai đoạn 1921-1923, sau nhiều thí nghiệm và quan sát về sự chuyển động của các xoáy khí quyển. Khi hai cơn bão tiến tới khoảng cách 1.200-1.400 km, chúng bắt đầu tương tác: có thể quay quanh nhau, đổi hướng, hợp nhất, hoặc cơn yếu hơn bị nuốt chửng.
Vì sao năm 2026 liên tiếp xuất hiện 'vua bão'?
Không chỉ Dolphin, mùa bão năm nay chứng kiến hàng loạt cơn bão đạt cường độ rất mạnh. Theo phân tích của Chao News, chỉ tính từ tháng 4 đến hết tháng 7, Tây Bắc Thái Bình Dương đã ghi nhận 4 siêu bão gồm Sinlaku, Mekkhala, Bavi và Dolphin. Trong đó, Sinlaku từng đạt sức gió cực đại khoảng 70 m/s, trở thành cơn bão mạnh nhất năm tính đến thời điểm hiện tại. Theo tiêu chuẩn phân loại của Trung Quốc, một xoáy thuận nhiệt đới được xếp vào nhóm siêu bão khi sức gió cực đại gần tâm đạt từ 51 m/s (cấp 16) trở lên. Như vậy, cả 4 cơn bão đều vượt ngưỡng này.
Giải thích nguyên nhân, giáo sư Wang Chao, giảng viên Học viện Khoa học Khí quyển, Đại học Khoa học Thông tin Nam Kinh, cho biết cường độ bão phụ thuộc chủ yếu vào hai yếu tố: nhiệt lượng đại dương và điều kiện động lực học của khí quyển. Theo ông, cả hai yếu tố này đều đặc biệt thuận lợi trong năm nay. Nhiệt độ mặt nước biển trên Tây Bắc Thái Bình Dương cao hơn trung bình nhiều năm do xu hướng nóng lên toàn cầu, tạo nguồn năng lượng dồi dào cho bão phát triển. Bên cạnh đó, 2026 là năm chịu ảnh hưởng mạnh của hiện tượng El Nino, khiến khu vực hình thành bão dịch chuyển ra xa về phía đông. Điều này giúp các xoáy thuận lưu lại lâu hơn trên vùng biển nhiệt đới có nhiệt độ trên 30 độ C, hấp thụ thêm nhiều năng lượng trước khi tiến gần đất liền.
Giáo sư Wang Chao cũng nhấn mạnh rằng siêu bão Dolphin gặp điều kiện đặc biệt thuận lợi khi hoạt động trên vùng biển có lớp nước ấm dày, trong khi độ đứt gió theo phương thẳng đứng ở mức thấp. Nhờ vậy, cấu trúc của bão không bị phá vỡ, đồng thời dòng thoát khí trên tầng cao hoạt động hiệu quả, giúp duy trì "lõi ấm" và tiếp tục hạ thấp áp suất trung tâm. Các nhà khí tượng nhận định đây là một trong những cơn bão mạnh nhất của mùa bão năm nay, dù chưa gây ảnh hưởng trực tiếp đến các nước châu Á.
Hiệu ứng Fujiwhara: Cơ chế tương tác giữa hai cơn bão
Hiệu ứng Fujiwhara (hay còn gọi là hiệu ứng song bão) là hiện tượng hai xoáy thuận nhiệt đới bắt đầu tương tác khi khoảng cách giữa chúng thu hẹp xuống khoảng 1.200-1.400 km. Tùy thuộc vào cường độ của mỗi cơn bão, chúng có thể:
- Quay quanh nhau như hai vật thể bị hút bởi trọng lực.
- Thay đổi hướng di chuyển đột ngột.
- Hợp nhất thành một hệ thống lớn hơn.
- Hoặc cơn bão yếu hơn bị hoàn lưu của cơn mạnh hơn hấp thụ hoàn toàn.
Trong trường hợp hiện tại, Kujira gần như chắc chắn sẽ là nạn nhân của Dolphin. Các mô hình dự báo cho thấy hoàn lưu của siêu bão sẽ bao trùm Kujira trong vài ngày tới, khiến nó không thể phát triển thành một cơn bão có sức tàn phá. Đây là một minh chứng sống động về cách các hệ thống thời tiết tương tác phức tạp trên đại dương. Người dân ở khu vực Philippines và Đài Loan cũng cần theo dõi sát diễn biến, vì dù Kujira suy yếu nhưng lượng mưa lớn có thể vẫn xảy ra.
Các chuyên gia khí tượng khuyến cáo mọi người không nên chủ quan trước những dự báo ban đầu. Quỹ đạo và cường độ của siêu bão Dolphin vẫn có thể thay đổi đáng kể trong những ngày tới. Việc theo dõi và cập nhật liên tục từ các cơ quan khí tượng chính thống là cách tốt nhất để bảo vệ tính mạng và tài sản trước mùa bão đặc biệt dữ dội năm 2026.
