Nắng nóng gay gắt trở lại trên diện rộng, Nam bộ mong chờ mưa
Sau đợt mưa giông giải nhiệt ngắn ngủi, thời tiết nắng nóng đã quay trở lại và bao phủ hầu khắp lãnh thổ Việt Nam. Từ ngày 20.4, áp thấp nóng Ấn Miến ở phía tây hoạt động mạnh mẽ trở lại và mở rộng về phía đông nam, kết hợp với áp cao cận nhiệt đới ở trên cao, tạo nên một đợt nắng nóng mới trên diện rộng. Đặc biệt, khu vực tây Bắc bộ và từ Thanh Hóa đến Huế được dự báo sẽ hứng chịu nắng nóng gay gắt, với nhiệt độ có thể lên cao đáng kể.
Dự báo thời tiết phức tạp và cảnh báo từ chuyên gia
Theo chuyên gia khí tượng thủy văn Lê Thị Xuân Lan, đợt nắng nóng này có khả năng kéo dài khoảng một tuần, sau đó sẽ được thay thế bằng một đợt không khí lạnh mới. Bà nhấn mạnh rằng, giai đoạn cuối tháng 4 thường ghi nhận những mức nhiệt cao nhất trong lịch sử, do đó cả nước cần chuẩn bị cho những ngày nắng nóng rất gay gắt. "Khi đợt lạnh tới, các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa giông, lốc xoáy và mưa đá có khả năng cao sẽ xuất hiện trở lại", bà Lan cảnh báo. Người dân và chính quyền địa phương cần hết sức chú ý phòng tránh, đặc biệt trong dịp nghỉ lễ sắp tới khi thời tiết được dự báo là khá phức tạp.
Tình hình thời tiết tại Nam bộ và dự báo mùa mưa
Khu vực phía nam đang bước vào giai đoạn cuối của mùa khô, với thời tiết phổ biến là không mưa và nắng nóng kéo dài, gây cảm giác bức bối khó chịu. Tương tự như miền Bắc, giai đoạn cuối tháng 4 đầu tháng 5 tại Nam bộ cũng sẽ xen kẽ giữa những đợt nắng nóng và những ngày mưa giông chuyển mùa, kèm theo các hiện tượng thời tiết cực đoan. Theo Đài khí tượng thủy văn Nam bộ, ngoài đợt nóng cuối tháng 4, sẽ còn thêm 1 - 2 đợt nóng khác trong tháng 5. Mùa mưa ở Nam bộ dự kiến bắt đầu xấp xỉ so với trung bình nhiều năm, nhưng có sự phân hóa mạnh giữa các khu vực:
- Khu vực bán đảo Cà Mau, ven biển phía đông và phía bắc Đồng Nai có khả năng mùa mưa đến sớm hơn, bắt đầu từ cuối tháng 4.
- Các nơi khác sẽ bắt đầu mùa mưa trong khoảng 10 ngày đầu của tháng 5.
- Khu vực biên giới tây nam của tỉnh An Giang và Đồng Tháp, mùa mưa dự kiến bắt đầu vào khoảng giữa tháng 5.
- Riêng tỉnh Lâm Đồng bước vào mùa mưa từ cuối tháng 4, sớm hơn khoảng 10 - 15 ngày so với toàn khu vực.
Dự báo số ngày mưa phổ biến trong tháng 5 từ 14 - 20 ngày và lượng mưa xấp xỉ trung bình nhiều năm.
Cảnh báo El Nino mạnh và nguy cơ hạn hán kéo dài
Mới đây, Bộ NN-MT đã có công văn cảnh báo về khả năng xuất hiện El Nino mạnh, với xác suất hình thành từ tháng 6 - 8.2026 lên đến 80 - 90%. Có 20 - 25% nguy cơ El Nino đạt mức rất mạnh vào các tháng cuối năm và kéo dài sang năm 2027. Tại Việt Nam, từ đầu năm 2026, tình trạng nắng nóng đã xuất hiện rất sớm so với trung bình nhiều năm. Lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến từ 10 - 40%, khiến dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông chạm mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc.
Dự báo khi El Nino xuất hiện, lượng mưa có khả năng giảm mạnh từ 25 - 50% trong giai đoạn từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027. Điển hình, hệ thống sông Đà có nguy cơ thiếu hụt 10 - 25% dòng chảy ngay từ tháng 5 - 7.2026, tiềm ẩn rủi ro lớn đến việc cấp nước cho hạ du và an ninh năng lượng. Tình trạng này kéo theo nguy cơ rất cao xảy ra hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng tại khu vực nam Trung bộ, cao nguyên Trung bộ và ĐBSCL trong mùa khô 2026 - 2027, gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Đáng lưu ý, dù tổng lượng mưa giảm nhưng vẫn có thể xuất hiện các đợt mưa lớn cục bộ, mưa cực đoan trong thời gian ngắn, gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị. Hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng ít hơn trung bình nhiều năm, nhưng cần đề phòng các cơn bão mạnh với quỹ đạo phức tạp và khó dự báo.
Thiệt hại từ thời tiết cực đoan và dự báo dài hạn
Trong nửa đầu tháng 4, cả nước đã trải qua một đợt nắng nóng hiếm gặp trong 10 năm qua, với nhiệt độ cao nhất ở khu vực bắc Trung bộ lên đến 41,9 độ C. Ngay sau đó, mưa giông, gió lốc và mưa đá đã ập đến ở nhiều nơi, gây thiệt hại đáng kể. Thống kê sơ bộ từ đêm 15 đến sáng 18.4 cho thấy:
- Một người chết do cây đổ tại Thái Nguyên và 4 người bị thương ở Lào Cai.
- Hơn 5.454 căn nhà bị sập, hư hỏng hoặc tốc mái.
- Trên 1.667 ha lúa, hoa màu và cây trồng bị thiệt hại.
- Khoảng 1.200 con gia cầm bị chết.
- Tổng thiệt hại vật chất ước tính trên 57 tỉ đồng.
Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, tình trạng nắng nóng ở khu vực Bắc và Trung bộ sẽ tiếp tục xuất hiện cho đến tháng 8 - 9, với khả năng cao hơn trung bình nhiều năm và năm 2025. Từ khoảng đầu tháng 9.2026, nắng nóng sẽ dần suy giảm tại Bắc bộ và từ nửa cuối tháng 9.2026 tại Trung bộ. Mùa mưa tại khu vực Trung bộ dự kiến bắt đầu vào khoảng tháng 9.
