Các nhà ngoại giao Iran đang sử dụng chính các nền tảng mạng xã hội của Mỹ để giành ưu thế trên mặt trận dư luận trước Nhà Trắng. Từ những meme chế giễu Tổng thống Mỹ Donald Trump tới các đoạn phim tạo bởi trí tuệ nhân tạo (AI), Iran đã tràn ngập mạng xã hội với nội dung bêu xấu lập trường của Mỹ và cá nhân ông Trump về cuộc xung đột hiện nay.
Chiến dịch truyền thông hiệu quả
Các đoạn video của Iran đã thu hút nhiều lượt theo dõi, chia sẻ và tán thưởng, giúp Tehran có thêm sự cảm thông từ cộng đồng quốc tế. Giới quan sát chỉ ra rằng Iran đã thành công trong chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội của mình. Một nghiên cứu của Viện Đối thoại Chiến lược (ISD) có trụ sở tại Anh nhận định: Điều này cho thấy sự đảo ngược mạnh mẽ trong thông điệp của Iran, vốn bị coi là thiếu phức tạp và ảnh hưởng. Các nhà nước có thể thu hút sự chú ý nếu thể hiện các vấn đề địa chính trị phức tạp một cách phi chính thức, phù hợp với nền tảng.
Nội dung hài hước và văn hóa Mỹ
Kể từ khi xung đột bùng phát 70 ngày qua, nhiều cơ quan đại diện Iran tại nước ngoài đã chuyển từ ngôn ngữ ngoại giao sang các bài đăng mang tính hài hước hơn. Các bài đăng này được điều chỉnh để phù hợp với thị hiếu của cộng đồng mạng, thể hiện sự hiểu biết sâu sắc về văn hóa Mỹ và sử dụng thuần thục các xu hướng trên mạng xã hội.
Ví dụ, tài khoản X của Đại sứ quán Iran tại Thái Lan đăng tải lại hình ảnh ông Trump ngủ gật trong một cuộc họp báo tại Phòng Bầu dục. Đại sứ quán Iran tại Ghana sau đó đăng tải phiên bản lego của video với lời bình: Ông ấy chắc chắn đang mơ về việc đánh bại Iran. Hãy cứ để ông ấy ngủ. Sau khi ông Trump tuyên bố đơn phương kéo dài lệnh ngừng bắn, Tổng lãnh sự quán Iran tại Hyderabad (Ấn Độ) đăng tải một đoạn video được tạo bởi AI, trong đó ông Trump dường như giả vờ đàm phán dù phái đoàn Iran không xuất hiện. Trong khi đó, Đại sứ quán Iran tại Tajikistan đăng tải đoạn phim so sánh Mỹ với mèo Tom và Iran với chuột Jerry, cho thấy Tom cố đặt bẫy Jerry nhưng lại bị dính bẫy.
Hiệu quả tương tác vượt trội
Nhà nghiên cứu Joseph Bodnar tại ISD nhận xét: Họ đã chuyển từ sốc và sợ hãi sang sốc và chia sẻ. Theo nghiên cứu của ông Bodnar và các đồng nghiệp, trong 50 ngày đầu của cuộc xung đột, bài đăng trên tài khoản X của các đại sứ quán và quan chức Iran đã thu hút tổng cộng 900 triệu lượt xem và 22 triệu lượt thích, tăng 30 lần so với quãng thời gian 50 ngày trước đó. Số lượt chia sẻ tăng từ 4,3 triệu lên 76 triệu, trong khi số lượt bình luận tăng từ gần 200.000 lên khoảng 870.000.
Các động thái của Iran nhằm đáp trả chiến dịch mạng xã hội của chính quyền Trump từ thời điểm xung đột bùng phát, vốn cũng sử dụng nhiều hình ảnh và video do AI tạo ra. Bà Priya Doshi, giảng viên Đại học Mỹ (AU), đánh giá: Chính quyền Mỹ hiện nay làm khá nhiều điều khác thường trên mạng xã hội. Điều Iran đang làm là sử dụng chính các phương pháp này để nhằm vào nước Mỹ.
Đầu tư dài hạn và tận dụng tư nhân
Theo ông Matin Mirramezani, chuyên gia về Iran tại Đại học Stanford, những thành công truyền thông thời gian qua là kết quả của quá trình đầu tư lâu dài. Năm 2016, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) thiết lập trung tâm tác chiến không gian mạng, với ngân sách năm 2023 khoảng 55 triệu USD. Iran cũng tận dụng nguồn lực của các công ty tư nhân như Explosive Media, hãng sáng tạo nội dung có trụ sở tại Iran, để sản xuất các video lego và nội dung hài hước.
Đại diện Explosive Media cho biết cuộc xung đột là động lực thúc đẩy họ sáng tạo nội dung phục vụ đất nước: Chúng tôi đang ở giữa một cuộc xung đột, do đó chúng tôi sẽ hy sinh vì một chính phủ chiến đấu cho mình. Bà Doshi nhận định các nhà sáng tạo nội dung Iran sử dụng hình ảnh giải trí để thu hút sự chú ý của công luận với các vấn đề thường không được quan tâm, truyền tải thông điệp phản bác Mỹ bằng thái độ mỉa mai và nhạo báng.
Một số nội dung của Explosive Media và trên các tài khoản mạng xã hội của Iran đề cập đến các vụ việc được dư luận Mỹ quan tâm, từ tỷ phú Epstein tới quan hệ Mỹ - Israel, với hình ảnh ông Trump bị Thủ tướng Benjamin Netanyahu kiểm soát.
Tương lai của truyền thông đối ngoại
Các nhà nghiên cứu của ISD viết: Thành công của chiến lược truyền thông điệp mới của Iran đặt ra câu hỏi về tương lai của truyền thông đối ngoại. Việc các nhà ngoại giao sử dụng mạng xã hội không phải là mới, nhưng không thể so được với sự đón nhận và tương tác tích cực mà các tài khoản của giới ngoại giao Iran đang nhận được.
