Nhật Bản chính thức đặt tên 'kokushobi' cho những ngày nắng nóng trên 40°C
Nhật Bản vừa chính thức giới thiệu thuật ngữ mới 'kokushobi' để chỉ những ngày có nhiệt độ vượt quá 40°C. Thuật ngữ này có thể được hiểu là 'nắng nóng khắc nghiệt', 'nóng tàn khốc' hoặc 'nóng cực độ', phản ánh mức độ nguy hiểm ngày càng tăng của thời tiết cực đoan.
Chiến thắng trong cuộc bình chọn công khai
Tên gọi 'kokushobi' đã giành chiến thắng áp đảo trong một cuộc bình chọn công khai, vượt xa đề xuất xếp thứ hai là 'chōmōshobi' (ngày siêu cực nóng). Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2007, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) bổ sung một thuật ngữ mới vào hệ thống dự báo thời tiết của mình. Trước đó, vào năm 2007, thuật ngữ 'mōshobi' (ngày cực nóng) đã được đưa vào sử dụng cho những ngày có nhiệt độ trên 35°C.
Mùa hè 2025: Nóng nhất trong lịch sử
Mùa hè năm 2025 đã được ghi nhận là mùa hè nóng nhất tại Nhật Bản kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 1898. Nhiệt độ trung bình toàn quốc trong mùa hè này cao hơn mức trung bình lịch sử tới 2,36°C. Trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8 năm 2025, nhiệt độ đã vượt ngưỡng 40°C trong tổng cộng 9 ngày. Đỉnh điểm, thành phố Isesaki ghi nhận mức nhiệt 41,8°C vào ngày 5/8, đây là mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận trên toàn quốc.
So sánh với năm 2024, khi Nhật Bản chỉ có 4 ngày vượt 40°C với mức cao nhất là 41°C tại thành phố Sano, sự gia tăng nhiệt độ trong năm 2025 là rất đáng kể. JMA dự báo rằng mùa hè năm nay có thể tiếp tục nóng hơn mức trung bình, với nhiệt độ cao trên diện rộng.
Nguyên nhân và tác động của nắng nóng cực đoan
Các nhà khoa học chỉ ra rằng nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng nắng nóng ngày càng khắc nghiệt là biến đổi khí hậu. Đặc biệt, hiện tượng ấm lên của vùng biển xung quanh quần đảo Nhật Bản đã khiến nhiệt độ duy trì ở mức cao kéo dài, thậm chí sang cả mùa thu. Nhiệt độ đại dương tăng cao cũng làm gia tăng tần suất và cường độ của các trận mưa lớn và bão mạnh.
Nắng nóng cực đoan không chỉ là mối đe dọa trực tiếp đến sức khỏe con người, gây ra các vấn đề như cháy nắng, say nắng, thậm chí tử vong, mà còn tác động tiêu cực đến nền kinh tế. Nhiều ngành nghề lao động ngoài trời buộc phải tạm ngừng hoạt động, và các trường học cũng phải đóng cửa để đảm bảo an toàn.
Quá trình lựa chọn và ý nghĩa của 'kokushobi'
Trong một cuộc khảo sát trực tuyến được tiến hành đầu năm nay, hơn 203.000 người đã bình chọn cho 'kokushobi' là từ phù hợp nhất để mô tả những ngày nhiệt độ trên 40°C. Số phiếu này cao gấp ba lần so với số phiếu dành cho 'chōmōshobi'. Quyết định cuối cùng không chỉ dựa trên số phiếu bình chọn mà còn dựa trên đánh giá của các chuyên gia, những người cho rằng tên gọi này mang tính quen thuộc và phù hợp với ngôn ngữ Nhật Bản.
Từ 'kokushobi' sử dụng ký tự 'koku' (酷), có nghĩa là 'khắc nghiệt' hoặc 'tàn khốc'. Bên cạnh đó, một số đề xuất khác cũng được xem xét bao gồm:
- 'gekiatsubi' (nắng nóng dữ dội)
- 'shakunetsubi' (nóng như thiêu đốt)
- 'futtobi' (nóng đến mức như cả thế giới đang sôi lên)
Hiện tại, JMA phân loại các ngày có nhiệt độ như sau:
- Từ 25°C trở lên: 'natsubi' (ngày nóng)
- Trên 30°C: 'manatsubi' (ngày nóng cao điểm)
- Trên 35°C: 'mōshobi' (ngày cực nóng)
- Trên 40°C: 'kokushobi' (ngày nắng nóng khắc nghiệt)
Bối cảnh toàn cầu và cảnh báo tương lai
Theo dữ liệu từ Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus, năm 2025 là năm nóng thứ ba từng được ghi nhận trên toàn cầu và tại châu Âu. Đáng chú ý, ba năm gần nhất bao gồm 2023, 2024 và 2025 đều nằm trong số những năm nóng nhất trong lịch sử.
Báo cáo của Copernicus chỉ ra hai nguyên nhân chính khiến giai đoạn 2023-2025 đặc biệt nóng:
- Sự tích tụ khí nhà kính trong khí quyển do phát thải liên tục từ các hoạt động của con người.
- Khả năng hấp thụ carbon của các hệ sinh thái tự nhiên như rừng đang suy giảm.
Ngoài ra, nhiệt độ bề mặt đại dương tăng cao bất thường, liên quan đến hiện tượng El Niño và các biến động đại dương khác, cũng góp phần làm gia tăng nhiệt độ toàn cầu. Khi việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch vẫn tiếp tục ở mức cao, nhiệt độ toàn cầu được dự báo sẽ tiếp tục tăng, đe dọa cuộc sống, nhà cửa và hoạt động kinh tế của hàng triệu người trên khắp thế giới.
