Miền Bắc nắng nóng sớm, chuyên gia dự báo về khả năng xuất hiện 'rét nàng Bân' yếu
Từ đầu tháng 3 đến nay, miền Bắc đã trải qua nhiều ngày nắng nóng bất thường, với nhiệt độ phổ biến vượt trên 30°C. Một số khu vực thuộc Tây Bắc Bộ thậm chí tiệm cận ngưỡng nắng nóng trên 34°C, tạo cảm giác như mùa hè đã đến sớm. Ngày 18/3, Hà Nội và các tỉnh miền Bắc tiếp tục duy trì thời tiết nắng ráo, nhiệt độ ban ngày tại nhiều nơi vẫn trên 30°C, chỉ còn se lạnh vào đêm và sáng sớm.
Diễn biến thời tiết này khiến nhiều người dân băn khoăn liệu năm nay có xuất hiện hiện tượng "rét nàng Bân" hay không, đặc biệt trong bối cảnh mùa đông vừa qua ấm hơn so với trung bình nhiều năm và lịch âm - dương lệch nhau khoảng 50 ngày. Những ngày giữa tháng 3, Hà Nội ghi nhận nắng với nhiệt độ dao động từ 27-28°C.
Chuyên gia thời tiết phân tích về 'rét nàng Bân' và xu hướng nắng nóng
Chuyên gia thời tiết Lê Thị Xuân Lan cho biết, từ nay đến cuối tháng 3, không có đợt không khí lạnh mạnh nào ảnh hưởng đến nước ta. Bà Lan giải thích: "Hiện đang trong giai đoạn chuyển mùa, chấm dứt thời kỳ gió mùa đông. Cường độ bức xạ trên bán cầu Bắc tăng dần, mặt trời chiếu sáng hơn, năng lượng của bức xạ mặt trời nhiều hơn nên nhiệt độ sẽ tăng dần, thời tiết nóng hơn."
Theo bà Lan, từ cuối tháng 3 đến khoảng giữa tháng 4, khả năng còn 2 đợt không khí lạnh ảnh hưởng đến miền Bắc nước ta nhưng cường độ không quá mạnh, nhiệt độ có giảm nhưng không quá sâu. Bà nhận định: "Gọi là 'rét nàng Bân' cũng được nhưng là 'rét nàng Bân' yếu."
Trong giai đoạn từ tháng 1 đến nửa đầu tháng 3, đã xảy ra 8 đợt không khí lạnh, gây ra 2 đợt rét đậm, rét hại diện rộng vào các ngày 6-10/1, 22-25/1 và 1 ngày rét đậm, rét hại diện rộng (9/2) tại Bắc Bộ và Thanh Hóa. Nhiệt độ thấp nhất trong các đợt rét đậm, rét hại phổ biến từ 8-11°C, vùng núi 5-7°C, vùng núi cao có nơi dưới 4°C. Sương muối, băng giá cũng xảy ra tại một số nơi vùng núi phía Bắc.
Dự báo khí tượng quốc gia về ENSO và nắng nóng sắp tới
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, hiện tại, ENSO đang trong trạng thái La Nina. Dự báo, trong khoảng ba tháng tới, hiện tượng ENSO khả năng chuyển dần sang trạng thái trung tính với xác suất từ 80-90%, trong khi trạng thái La Nina giảm xuống dưới 10%.
Từ tháng 4-6, không khí lạnh hoạt động với cường độ và tần suất giảm dần, nắng nóng bắt đầu xuất hiện ở miền Bắc, miền Trung. Cụ thể:
- Phía Tây Bắc Bộ và một số nơi phía Tây các tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế từ khoảng tháng 4 có thể xuất hiện nắng nóng.
- Từ khoảng cuối tháng 5, nắng nóng sẽ mở rộng dần toàn Bắc Bộ và Trung Bộ, cường độ gia tăng trong các tháng tiếp theo.
- Nắng nóng ở miền Đông Nam Bộ tiếp tục gia tăng cường độ và mở rộng sang cao nguyên Trung Bộ và miền Tây Nam Bộ từ tháng 4.
- Đến cuối tháng 5, nắng nóng suy giảm về cường độ và thu hẹp dần ở các khu vực trên trong tháng 6.
Nhiệt độ trên phạm vi toàn quốc phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm, trong đó, Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa - Nghệ An trong tháng 4 sẽ cao hơn 0,5-1°C.
Cảnh báo về hiện tượng thời tiết nguy hiểm và mùa mưa
Trong 3 tháng tới, bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên khu vực Biển Đông, ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền tương đương trung bình nhiều năm (trung bình nhiều năm trên Biển Đông là 1,8 cơn, đổ bộ vào đất liền 0,3 cơn).
Cũng theo cơ quan khí tượng, trong tháng 4, khả năng xuất hiện những đợt mưa chuyển mùa ở Tây Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ. Mùa mưa ở Bắc Bộ, Nam Bộ bắt đầu ở mức tương đương trung bình nhiều năm (khoảng từ giữa tháng 5). Cần đề phòng những đợt mưa vừa, mưa to ở các khu vực này trong tháng 5-6.
Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia cảnh báo: "Trên phạm vi cả nước nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết nguy hiểm dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, đặc biệt trong thời kỳ chuyển mùa, tập trung trong tháng 4-5."
Giải thích về hiện tượng 'rét nàng Bân' và thời điểm dự kiến năm 2026
"Rét nàng Bân" là hiện tượng thời tiết đặc trưng của miền Bắc, đánh dấu sự chấm dứt hoàn toàn "tàn dư" của mùa đông năm trước, là đợt lạnh cuối cùng trước khi bước vào mùa hè. Đợt rét này thường kéo dài vài ngày, kèm theo mưa phùn và gió lạnh, làm nhiệt độ giảm đáng kể so với những ngày trước đó.
"Rét nàng Bân" thường diễn ra vào tháng 3 Âm lịch, khi thời tiết đã ấm lên, thậm chí có những ngày khá nóng bức, nhưng bất ngờ có đợt lạnh quay trở lại.
Năm nay, tháng 3 Âm lịch bắt đầu từ ngày 17/4 Dương lịch và kết thúc vào ngày 16/5 Dương lịch. Do đó, theo quan niệm dân gian, "rét nàng Bân" năm 2026 dự kiến diễn ra trong khoảng thời gian này, nhưng với cường độ yếu như dự báo của chuyên gia.
