Khối lượng công việc tăng mạnh cùng yêu cầu chuyên môn ngày càng cao đang tạo áp lực đáng kể đối với cán bộ cấp xã tại Quảng Trị sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính. Những "nút thắt" về nhân lực, nguồn lực và cơ chế cần sớm được tháo gỡ để đảm bảo chất lượng phục vụ người dân.
Cán bộ xã làm việc hết việc chứ không hết giờ
Tại xã Kim Phú, chuyên viên Phòng Kinh tế Hoàng Đức Vũ nhiều tháng nay làm việc theo phương châm “hết việc chứ không phải hết giờ” do khối lượng công việc cần giải quyết rất nhiều. Ngoài xử lý hồ sơ, anh còn phải đi thực tế kiểm tra, tham dự nhiều cuộc họp trực tiếp và trực tuyến. Ngày thứ bảy, Vũ cùng nhiều cán bộ, công chức, viên chức phải đến cơ quan để giải quyết bớt công việc tồn đọng của tuần.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Kim Phú Hoàng Quốc Tự Hùng cho biết, mỗi cán bộ xã hiện phải đảm nhận hơn 30 đầu việc, gây áp lực rất lớn. Lãnh đạo xã thường xuyên động viên cán bộ, công chức, viên chức chủ động vượt khó để hoàn thành trách nhiệm. Để thích ứng, nhiều cán bộ, công chức xã lập nhóm trên mạng xã hội để trao đổi nghiệp vụ, cập nhật văn bản mới và chia sẻ cách tháo gỡ vướng mắc. Đội ngũ công chức, viên chức xã đã ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và xử lý công việc hằng ngày, đồng thời tích cực nghiên cứu văn bản mới để tham mưu, triển khai kịp thời và chính xác.
Đào tạo lại và hỗ trợ chuyên môn
Xã Kim Phú tăng cường đào tạo lại, tập huấn bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, công chức để đáp ứng yêu cầu công việc với thời gian ngắn hơn. Tuy nhiên, theo đồng chí Hoàng Quốc Tự Hùng, nỗ lực của xã là chưa đủ; nếu cấp trên không sớm có phương án tháo gỡ khó khăn về nhân lực và chuyên môn thì nguy cơ ùn ứ hồ sơ, ảnh hưởng chất lượng phục vụ là khó tránh khỏi.
Tại xã Phong Nha, Bí thư Đảng ủy xã Hoàng Minh Thái cho biết, xã được thành lập trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của bốn xã, thị trấn thuộc huyện Bố Trạch cũ. Tổng số cán bộ, công chức toàn xã là 70 người, trong đó 57 người từ cấp xã cũ và 13 người từ cấp huyện phân bổ về. Sau một năm, bộ máy xã Phong Nha vận hành thông suốt, phục vụ tốt nhu cầu thủ tục; đội ngũ cán bộ, công chức đoàn kết, tận tâm và phần lớn thích ứng tốt với điều kiện mới. Tuy nhiên, yêu cầu của mô hình mới rất cao trong khi trình độ, năng lực cán bộ chưa đồng đều, hầu hết phải nhận nhiệm vụ mới so với trước. Việc lãnh đạo, chỉ đạo một số công việc vẫn còn lúng túng, có độ trễ nhất định.
Đồng chí Hoàng Minh Thái nhấn mạnh: "Trong điều kiện nhiệm vụ của xã hiện nay bao gồm các nhiệm vụ từ các xã cũ, của cấp huyện cũ và một số nhiệm vụ từ tỉnh phân quyền, nếu không có phương pháp điều hành, quản lý phù hợp, linh hoạt sẽ dẫn tới quá tải hoặc chậm hoàn thành công việc theo yêu cầu 'rõ thời gian, rõ hiệu quả'."
Thiếu nhân lực chuyên môn và cơ sở vật chất
Tại xã Sen Ngư, trụ sở trung tâm hành chính đặt tại xã Hưng Thủy cũ. Ngôi nhà tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính hướng ra Quốc lộ 1, vào đầu giờ chiều bị mặt trời chiếu trực tiếp khiến không gian nóng bức. Dù vậy, nhân viên vẫn vui vẻ, nhiệt tình tiếp nhận hồ sơ, tạo thiện cảm tốt đẹp với người dân.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Sen Ngư Nguyễn Văn Nghĩa cho biết, địa phương cơ bản được bố trí đủ số lượng cán bộ, công chức. Tuy nhiên, sau sắp xếp, nhiều cán bộ còn hạn chế về kinh nghiệm thực tiễn ở một số lĩnh vực chuyên môn. Phòng Kinh tế của xã chưa tới 10 biên chế nhưng phải tham mưu hơn 300 đầu việc, xử lý 93 đầu việc theo phân cấp chuyên ngành. Đáng nói, có những lĩnh vực như xây dựng vẫn thiếu nhân lực hoặc không có cán bộ được đào tạo đúng chuyên môn nhưng vẫn phải thực hiện đầy đủ chức năng quản lý nhà nước.
Ông Nguyễn Văn Nghĩa cho biết thêm: "Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã được giao hơn 1.000 nhiệm vụ trên nhiều lĩnh vực. Đây là bước chuyển mạnh mẽ nhằm đưa chính quyền đến gần dân hơn, song cũng đặt ra yêu cầu rất cao về năng lực quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện." Ông phân tích: "Chủ trương phân cấp, phân quyền mạnh cho cấp xã đã tạo điều kiện để cơ sở chủ động hơn, giảm khâu trung gian, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục. Nhưng quá trình triển khai vẫn còn những nội dung cần được hướng dẫn cụ thể. Một số nhiệm vụ đã được giao nhưng quy trình thực hiện, thẩm quyền quyết định hoặc trách nhiệm phối hợp chưa đồng bộ, dẫn đến lúng túng. Nhiều trường hợp chính quyền xã là đơn vị trực tiếp tiếp nhận và giải quyết yêu cầu của người dân nhưng gặp khó khăn khi áp dụng các quy định liên quan đất đai, đầu tư, xây dựng, tài nguyên môi trường hoặc hồ sơ có yếu tố lịch sử để lại."
Hạn chế về nguồn lực tài chính
Theo lãnh đạo các xã ở Quảng Trị, nguồn lực tài chính cũng là vấn đề đáng quan tâm. Nguồn thu ngân sách địa phương còn hạn chế trong khi nhu cầu đầu tư hạ tầng, cơ sở vật chất và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội ngày càng lớn.
Giám đốc Sở Tài chính Quảng Trị Nguyễn Xuân Đạt nhận định: "Một số quy định pháp luật về quy hoạch, đất đai, đầu tư, tài sản công chưa được sửa đổi đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Năng lực tham mưu về quy hoạch, tài chính, đầu tư ở một số xã còn hạn chế, trong khi khối lượng công việc phát sinh lớn, yêu cầu xử lý nhanh và đúng quy định."
Ông Đạt cho biết thêm, năm 2026 tiếp tục kéo dài thời kỳ ổn định ngân sách giai đoạn 2022-2025, trong khi tỉnh phải thực hiện nhiều nhiệm vụ mới như bảo đảm kinh phí vận hành bộ máy, thực hiện chính sách cán bộ, hỗ trợ cơ sở vật chất cấp xã và tiếp nhận nghĩa vụ nợ của ngân sách cấp huyện trước đây. Do đó, nguồn lực dành cho cấp cơ sở còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Lãnh đạo các xã ở Quảng Trị đề nghị Trung ương và tỉnh Quảng Trị cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn, bảo đảm phân cấp về nguồn lực phải đi đôi với phân quyền thực chất, xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, ngành.
