Nghị định số 168/2026/NĐ-CP vừa được ban hành, quy định chi tiết về điều kiện và thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ 2, cùng các chính sách hỗ trợ tài chính và khám sàng lọc bệnh bẩm sinh. Văn bản này có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, riêng một số điều khoản bắt đầu từ 1/1/2027.
Điều kiện hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ 2
Theo Nghị định, lao động nữ sinh con thứ 2 và lao động nam có vợ sinh con thứ 2 được hưởng chế độ nghỉ thai sản nếu đáp ứng đủ điều kiện theo Luật Bảo hiểm xã hội và thuộc một trong các trường hợp sau:
- Lao động nữ khi sinh con mà tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống.
- Lao động nam khi vợ sinh con mà tại thời điểm sinh, người vợ có một con đẻ còn sống.
Thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 7 tháng, lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con, theo điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Dân số.
Trường hợp không được hưởng chế độ
Nghị định cũng nêu rõ: Trường hợp lao động nữ mang thai từ 22 tuần trở lên bị sảy thai, phá thai, thai chết trong tử cung hoặc trong chuyển dạ (theo khoản 2 Điều 52 Luật Bảo hiểm xã hội) sẽ không được hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ 2 theo quy định này.
Thủ tục hưởng chế độ
Thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ 2 thực hiện theo pháp luật về bảo hiểm xã hội và quy trình giải quyết hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành. Người kê khai chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác của nội dung đề nghị hưởng chế độ.
Mức hỗ trợ tài chính khi sinh con
Nghị định quy định mức hỗ trợ tài chính tối thiểu 2.000.000 đồng cho mỗi phụ nữ khi sinh con thuộc các trường hợp:
- Phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người.
- Phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế.
- Phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi.
Nếu phụ nữ đồng thời thuộc nhiều trường hợp, chỉ được hưởng một mức hỗ trợ. Chủ tịch UBND cấp xã căn cứ thông tin từ hệ thống liên thông đăng ký khai sinh, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và VNeID để quyết định hỗ trợ và chi trả cùng thời điểm đăng ký khai sinh.
Khám sàng lọc bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh
Nghị định quy định cụ thể về gói dịch vụ sàng lọc:
- Sàng lọc trước sinh: 4 bệnh cơ bản gồm Hội chứng Down, Edwards, Patau và Thalassemia (tan máu bẩm sinh).
- Sàng lọc sơ sinh: 5 bệnh cơ bản gồm suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bất thường tim bẩm sinh nặng.
Mức hỗ trợ tài chính cho khám sàng lọc
Mức hỗ trợ khám sàng lọc trước sinh tối đa 900.000 đồng/trường hợp, sàng lọc sơ sinh tối đa 600.000 đồng/trường hợp. Trường hợp có giá gói dịch vụ được phê duyệt, mức hỗ trợ theo giá đó. Khoản hỗ trợ được chi trả trực tiếp cho cơ sở y tế thu thập mẫu và thực hiện kỹ thuật sàng lọc.
Lộ trình ưu tiên
Từ ngày 1/7/2026 đến 31/12/2026, phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, bảo trợ xã hội; người dân tại thôn đặc biệt khó khăn, xã vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo được sử dụng miễn phí gói dịch vụ khám sàng lọc từ ngân sách nhà nước.
Từ ngày 1/1/2027, tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh đều được hưởng hỗ trợ gói dịch vụ khám sàng lọc từ ngân sách nhà nước của Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, cho đến khi các bệnh này được đưa vào danh mục bệnh được hưởng bảo hiểm y tế theo lộ trình.
